Η απόφαση ανοίγει τον δρόμο και για αμερικανικούς PAC-3, ενώ το Κίεβο επιδιώκει όσο το δυνατόν περισσότερους πριν από τον χειμώνα – Πλήρως κατανεμημένα τα €28,3 δισ. της αμυντικής στήριξης για το 2026
Διπλή κίνηση για την ενίσχυση της αμυντικής θωράκισης της Ουκρανίας έκανε την Παρασκευή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις Βρυξέλλες, εγκρίνοντας επιπλέον 6,1 δισ. ευρώ για αεράμυνα, αντιπυραυλική άμυνα, πυρομαχικά, drones και ηλεκτρονικό πόλεμο, ενώ παράλληλα φιλοξένησε την πρώτη συνάντηση της νέας Συμμαχίας Drone ΕΕ-Ουκρανίας.
Η Κομισιόν επισημαίνει ότι η στρατιωτική υπεροχή της Ουκρανίας εξαρτάται από την ταχεία διαθεσιμότητα κρίσιμου αμυντικού υλικού, στις απαιτούμενες ποσότητες και μέσα σε πολύ σύντομα χρονικά περιθώρια. Για τον λόγο αυτό θεωρεί κρίσιμη την επιτάχυνση των ευρωπαϊκών παραδόσεων, μέσω της διάθεσης υλικού από υφιστάμενα αποθέματα, της αναπροτεραιοποίησης παραγγελιών και της αύξησης της παραγωγής.
Η απόφαση έχει και σαφή αμερικανική διάσταση, καθώς ανοίγει τον δρόμο για την προμήθεια αμερικανικών πυραύλων PAC-3 για τα συστήματα Patriot, μεταξύ άλλων μέσω του μηχανισμού PURL, που συντονίζεται από το ΝΑΤΟ. Από τις πέντε παρεκκλίσεις που εγκρίθηκαν, οι δύο αφορούν αμερικανικής κατασκευής εξοπλισμό.
Τα 6,1 δισ. ευρώ θα χρηματοδοτήσουν προμήθειες αμυντικού υλικού τόσο από ευρωπαϊκές όσο και από ουκρανικές εταιρείες. Το πακέτο, που ήρθε έπειτα από συμφωνία των κρατών-μελών τη Δευτέρα, περιλαμβάνει συνολικά πέντε παρεκκλίσεις από τους συνήθεις όρους επιλεξιμότητας: τρεις για ουκρανικής κατασκευής drones και εξαρτήματα που υπερβαίνουν τα προβλεπόμενα όρια κόστους και δύο για αμερικανικό εξοπλισμό, ιδίως τους PAC-3.
«Με αυτή την έγκριση, η Ουκρανία μπορεί πλέον να αγοράσει και τον εξοπλισμό Patriot που χρειάζεται για να προστατεύσει καλύτερα τον ουρανό της από τις αδιάκριτες επιθέσεις της Ρωσίας», δήλωσε η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. «Μαζί με τα κράτη-μέλη μας και το ΝΑΤΟ, θα συνεχίσουμε να στηρίζουμε την Ουκρανία, ενισχύοντας παράλληλα τη δική μας άμυνα».
Τα €3,2 δισ. που χρειάζονται παρέκκλιση
Στη μεσημεριανή ενημέρωση, η Κομισιόν διευκρίνισε ότι από το συνολικό πακέτο των 6,1 δισ. ευρώ, τα 3,2 δισ. αφορούν προμήθειες για τις οποίες απαιτείται παρέκκλιση από τους κανονικούς κανόνες επιλεξιμότητας.
Ο εκπρόσωπος της Επιτροπής Μπάλαζ Ουιβάρι ξεκαθάρισε ότι τα 3,2 δισ. ευρώ δεν προορίζονται αποκλειστικά για τους Patriot. Περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, πυραύλους PAC-3, αλλά και άλλα προϊόντα, όπως drones, ενώ τα αναλυτικά προγράμματα προμηθειών παραμένουν εμπιστευτικά για λόγους επιχειρησιακής ασφάλειας.
Νωρίτερα, ο επίτροπος Άμυνας και Διαστήματος Αντριους Κουμπίλιους είχε αναφέρει ότι η συζήτηση μεταξύ των κρατών-μελών για την παρέκκλιση ήταν «αρκετά έντονη» και ότι η ΕΕ είχε ζητήσει σαφέστερες δεσμεύσεις από την αμερικανική κυβέρνηση. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ουάσιγκτον απέστειλε επιστολή που κρίθηκε επαρκής ώστε να προχωρήσει η σχετική απόφαση.
PAC-3 πριν από τον χειμώνα
Το επόμενο στοίχημα είναι η ταχύτητα των παραδόσεων. Ο Κουμπίλιους ανέφερε ότι η ουκρανική πλευρά θα καταβάλει κάθε προσπάθεια ώστε να εξασφαλίσει όσο το δυνατόν περισσότερους αναχαιτιστικούς PAC-3 πριν από τον χειμώνα.
Μία από τις λύσεις που εξετάζονται είναι κράτη-μέλη που διαθέτουν PAC-3 στα αποθέματά τους να τους παραδώσουν άμεσα στην Ουκρανία και να αναπληρώσουν αργότερα τα αποθέματά τους από παραδόσεις που έχουν προγραμματιστεί για το 2027. Σύμφωνα με τον επίτροπο, το ΝΑΤΟ εργάζεται εντατικά πάνω σε αυτή τη δυνατότητα.
Κατανεμημένα €28,3 δισ. – επόμενη εκταμίευση €4,7 δισ.
Τα 6,1 δισ. ευρώ προέρχονται από το Ukraine Support Loan των 90 δισ. ευρώ, το οποίο προβλέπει 30 δισ. για δημοσιονομική στήριξη και 60 δισ. για την άμυνα την περίοδο 2026-2027.
Με τη νέα απόφαση, τα 28,3 δισ. ευρώ που έχουν προβλεφθεί για την αμυντική στήριξη της Ουκρανίας το 2026 έχουν πλέον κατανεμηθεί πλήρως, με καθορισμένες προμήθειες, προμηθευτές, ποσότητες και χρονοδιαγράμματα.
Η Κομισιόν υπογράμμισε, ωστόσο, ότι άλλο είναι η κατανομή και άλλο η πραγματική εκταμίευση. Μέχρι στιγμής έχουν εκταμιευθεί περίπου 8,4 δισ. ευρώ για την άμυνα, με σημαντικό μέρος των πληρωμών να απομένει για τους τελευταίους μήνες του έτους.
Η επόμενη εκταμίευση αναμένεται να ανέλθει σε περίπου 4,7 δισ. ευρώ για αμυντικούς σκοπούς, ενώ η Επιτροπή συνεχίζει να ελέγχει τα συμβόλαια πριν από την αποδέσμευση των χρημάτων.
Η νέα Συμμαχία Drone
Την ίδια ημέρα πραγματοποιήθηκε η πρώτη συνάντηση της Συμμαχίας Drone ΕΕ-Ουκρανίας, την οποία ο Κουμπίλιους χαρακτήρισε «ιστορικό βήμα» για τη στενότερη βιομηχανική ενσωμάτωση των δύο πλευρών.
Στη Συμμαχία συμμετέχουν 18 ιδρυτικά μέλη, εννέα από την ευρωπαϊκή και εννέα από την ουκρανική πλευρά, μεταξύ των οποίων κατασκευαστές, εταιρείες καινοτομίας, start-ups και scale-ups. Πρόκειται για πρωτοβουλία καθοδηγούμενη από τη βιομηχανία, με στόχο την επιτάχυνση της ανάπτυξης και παραγωγής drones και συστημάτων anti-drone νέας γενιάς.
«Ο ευρωπαϊκός εναέριος χώρος δοκιμάζεται από επανειλημμένες παραβιάσεις με drones πάνω από αεροδρόμια, στρατιωτικές εγκαταστάσεις και κρίσιμες υποδομές», δήλωσε ο Κουμπίλιους, τονίζοντας ότι η πρόκληση δεν αφορά μόνο την τεχνολογική υπεροχή αλλά και την ταχύτητα: «Χρειαζόμαστε κύκλους σχεδιασμού σε εβδομάδες, όχι σε μήνες».
Ο επίτροπος έδωσε και το μέγεθος του παραγωγικού χάσματος: οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες παράγουν σήμερα περίπου 1,5 εκατομμύριο drones τον χρόνο, έναντι ρωσικής παραγωγικής δυνατότητας έως 10 εκατομμύρια FPV drones, ενώ ανέφερε επίσης δυνατότητα παραγωγής περίπου 1.700 βαλλιστικών πυραύλων ετησίως.
Η Συμμαχία αποτελεί το πρώτο βήμα εφαρμογής του EU–Ukraine Drone Deal, που ανακοίνωσε η φον ντερ Λάιεν στις 15 Ιουλίου στο πλαίσιο του Αμυντικού Βιομηχανικού Συμφώνου ΕΕ-Ουκρανίας, με στόχο η εμπειρία της Ουκρανίας από το πεδίο της μάχης να μεταφραστεί σε ταχύτερη παραγωγή και ισχυρότερη ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία.
