Η εποχή των πολεμικών επιχειρήσεων χωρίς ανθρώπους πάνω στα όπλα φαίνεται πως περνά σε ένα νέο κεφάλαιο. Για πρώτη φορά, δύο μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας, γνωστά ως θαλάσσια drones, συγκρούστηκαν μεταξύ τους στη Μαύρη Θάλασσα, με ένα ουκρανικό σκάφος να βυθίζει το αντίστοιχο ρωσικό.
Η πρωτοφανής ναυτική εμπλοκή σημειώθηκε νωρίτερα αυτόν τον μήνα και καταγράφηκε σε βίντεο που έδωσε στη δημοσιότητα το ουκρανικό Πολεμικό Ναυτικό. Στις εικόνες, το ουκρανικό μη επανδρωμένο σκάφος Sargan-3000 φαίνεται να ανοίγει πυρ με πολυβόλο 12,7 χιλιοστών εναντίον ενός ρωσικού σκάφους, το οποίο εκτιμάται ότι είναι τύπου Orcan. Το ρωσικό σκάφος δέχεται τα πυρά και τελικά βυθίζεται.
Σύμφωνα με τον ανεξάρτητο ειδικό σε θέματα ναυτικών επιχειρήσεων H. I. Sutton, πρόκειται για την πρώτη γνωστή σύγκρουση αυτού του είδους στην ιστορία του ναυτικού πολέμου. Όπως επισημαίνει, ωστόσο, η εξέλιξη αυτή ήταν σε μεγάλο βαθμό αναμενόμενη, καθώς αντίστοιχες συγκρούσεις μεταξύ μη επανδρωμένων συστημάτων έχουν ήδη καταγραφεί στον αέρα και στο έδαφος.
«Ήταν αναπόφευκτο να υπάρξει μάχη USV εναντίον USV. Το ίδιο έχουμε δει στον αέρα και στο έδαφος», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Το Sargan-3000 έχει μήκος περίπου 7 μέτρα και μπορεί να αναπτύξει ταχύτητα άνω των 80 χιλιομέτρων την ώρα. Το ρωσικό Orcan είναι μικρότερο, με μήκος περίπου 5 μέτρα, και μπορεί να φτάσει τα 64 χιλιόμετρα την ώρα. Και τα δύο σκάφη χρησιμοποιούν υδροπροωθητήρες για την κίνησή τους.
Η Ουκρανία έχει επενδύσει σημαντικά στην ανάπτυξη θαλάσσιων drones από τις πρώτες φάσεις του πολέμου. Μετά τη βύθιση του μοναδικού μεγάλου πολεμικού της πλοίου στις αρχές του 2022, προκειμένου να μην πέσει στα χέρια των ρωσικών δυνάμεων, άρχισε να αναπτύσσει συστηματικά μη επανδρωμένα σκάφη.
Τον Οκτώβριο του ίδιου έτους, επτά ουκρανικά θαλάσσια drones πραγματοποίησαν επίθεση στη ναυτική βάση της Σεβαστούπολης στην Κριμαία, προκαλώντας ζημιές σε ρωσική φρεγάτα και ναρκαλιευτικό.
Από τότε, τα ουκρανικά USV έχουν εξελιχθεί σημαντικά. Από αυτοσχέδιες κατασκευές που βασίζονταν σε ταχύπλοα και σκάφη με υδροπροώθηση, η Ουκρανία πέρασε σε πιο εξελιγμένα συστήματα, μεταξύ των οποίων οι σειρές Magura και Sea Baby.
Σε συνδυασμό με πυραύλους κατά πλοίων και εναέρια drones, τα ουκρανικά μη επανδρωμένα σκάφη έχουν προκαλέσει σημαντικές απώλειες στον ρωσικό Στόλο της Μαύρης Θάλασσας. Σύμφωνα με την ανάλυση του New Scientist, περίπου το ένα τρίτο του ρωσικού στόλου έχει βυθιστεί ή υποστεί ζημιές, ενώ μεγάλο μέρος των υπόλοιπων πλοίων παραμένει περιορισμένο στα λιμάνια, πίσω από πλωτά φράγματα και άλλα αμυντικά συστήματα.
Τα πρώτα ουκρανικά USV ήταν ουσιαστικά «θαλάσσιες βόμβες», καθώς μετέφεραν εκρηκτικά και χρησιμοποιούνταν σε επιθέσεις αυτοκτονίας εναντίον μεγαλύτερων πλοίων. Στη συνέχεια, όμως, η τεχνολογία εξελίχθηκε. Νεότερα μοντέλα εξοπλίστηκαν με πυραύλους επιφανείας-αέρος, ενώ το 2024 ένα ουκρανικό USV έγινε το πρώτο γνωστό μη επανδρωμένο σκάφος που κατέρριψε ελικόπτερο.
Άλλα διαθέτουν πολυβόλα και μη κατευθυνόμενες ρουκέτες, ενώ ορισμένα λειτουργούν ακόμη και ως μικρά «αεροπλανοφόρα», μεταφέροντας και εκτοξεύοντας εναέρια drones.
Η Ρωσία άρχισε από το 2024 να αναπτύσσει αντίστοιχα συστήματα, υιοθετώντας την ουκρανική προσέγγιση και κατασκευάζοντας μικρά, ταχύτατα USV με εκρηκτικές κεφαλές. Τα ρωσικά σκάφη χρησιμοποιούνται για επιθέσεις σε λιμάνια, γέφυρες και πλοία.
Το Orcan που βρέθηκε απέναντι στο ουκρανικό Sargan-3000 εκτιμάται ότι κατευθυνόταν προς την Οδησσό, στο πλαίσιο ρωσικής εκστρατείας που έχει ως στόχο και εμπορικά πλοία.
«Ήταν ένα μικρό σκάφος με εκρηκτικό φορτίο και χωρίς πυργίσκο, σχεδιασμένο για επιθετική επιχείρηση εμβολισμού ενός μεγαλύτερου πλοίου», εξηγεί ο Sutton. Αντίθετα, το ουκρανικό σκάφος διέθετε πολυβόλο, γεγονός που υποδηλώνει ότι είχε περισσότερο αμυντικό ρόλο.
Η συγκεκριμένη αναμέτρηση μπορεί πλέον να οδηγήσει σε έναν νέο γύρο εξέλιξης των θαλάσσιων drones. Σύμφωνα με τον Sutton, τα επιθετικά USV θα μπορούσαν στο μέλλον να εξοπλιστούν με πολυβόλα ή άλλα αμυντικά όπλα, ενώ δεν αποκλείεται να επιχειρούν μαζί με άλλα σκάφη που θα λειτουργούν ως συνοδοί.
«Πιθανότατα στο μέλλον θα δούμε ουκρανικά USV να αναχαιτίζονται από ρωσικά κοντά σε ρωσικές ναυτικές βάσεις», εκτιμά.
Η πρώτη «ναυμαχία» μεταξύ ρομπότ μπορεί, επομένως, να αποτελεί μόνο την αρχή. Η εξέλιξη των μη επανδρωμένων σκαφών δείχνει ότι η τεχνολογία μεταμορφώνει σταδιακά και τις ναυτικές επιχειρήσεις, μεταφέροντας ένα ολοένα μεγαλύτερο μέρος της μάχης από τα πληρώματα στους αλγόριθμους και τα τηλεχειριζόμενα συστήματα.
Με πληροφορίες από το Newscientist / Marineinsight
