Η κρίση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν δείχνει να περνά σε νέα, πιο απρόβλεπτη φάση. Μέσα σε λίγες ώρες, η Ουάσιγκτον δήλωσε ότι «ανοίγει» τα Στενά του Ορμούζ, η Τεχεράνη απάντησε ότι καμία διέλευση δεν μπορεί να γίνει χωρίς δικό της συντονισμό, ο Ντόναλντ Τραμπ απείλησε ευθέως το Ιράν, ενώ νέα περιστατικά στη θάλασσα και στην ενεργειακή υποδομή του Κόλπου επαναφέρουν το ερώτημα που όλοι προσπαθούσαν να αποφύγουν: βρίσκεται η περιοχή ξανά ένα βήμα πριν από πόλεμο;
Η ένταση στον Περσικό Κόλπο δεν περιορίζεται πλέον σε δηλώσεις. Η αντιπαράθεση ΗΠΑ – Ιράν έχει περάσει ξανά στη θάλασσα, εκεί όπου τα Στενά του Ορμούζ λειτουργούν ταυτόχρονα ως εμπορική αρτηρία, ενεργειακός κόμβος και στρατιωτικό σύνορο.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν ότι έχουν πλέον τον επιχειρησιακό έλεγχο της περιοχής και ότι η λεγόμενη «Επιχείρηση Ελευθερία» έχει στόχο την αποκατάσταση της ασφαλούς ναυσιπλοΐας. Σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, δύο εμπορικά πλοία με αμερικανική σημαία πέρασαν ανεμπόδιστα από τα Στενά του Ορμούζ, με πολεμικά πλοία των ΗΠΑ να επιχειρούν στην περιοχή για την υποστήριξη της διέλευσης.
Η Τεχεράνη, ωστόσο, απορρίπτει πλήρως την εικόνα αμερικανικού ελέγχου. Αντιθέτως, επιμένει ότι η ασφάλεια των Στενών παραμένει υπό τον έλεγχο των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων και προειδοποιεί πως η διέλευση πλοίων μπορεί να γίνεται μόνο έπειτα από συντονισμό με τις ιρανικές στρατιωτικές αρχές.
Μέσα σε αυτό το ήδη φορτισμένο περιβάλλον, ο Ντόναλντ Τραμπ ανέβασε ακόμη περισσότερο τους τόνους. Σε δηλώσεις του στο Fox News, προειδοποίησε ότι το Ιράν θα «εξαφανιστεί από προσώπου γης» εάν επιτεθεί σε αμερικανικά πλοία που συνοδεύουν σκάφη στο πλαίσιο της επιχείρησης. Παράλληλα, υποστήριξε ότι η στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή ενισχύεται και ότι η Ουάσιγκτον διαθέτει τα μέσα για να απαντήσει εάν το κρίνει αναγκαίο.
Η ένταση κλιμακώθηκε περαιτέρω μετά τις αναφορές για περιστατικό με νοτιοκορεατικό φορτηγό πλοίο κοντά στο Ορμούζ. Ο Τραμπ υποστήριξε ότι το Ιράν επιτέθηκε σε «άσχετες χώρες» στο πλαίσιο της αντιπαράθεσης γύρω από την «Επιχείρηση Ελευθερία» και κάλεσε τη Νότια Κορέα να συμμετάσχει στην αποστολή. Σύμφωνα με την ίδια ανάρτηση, οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν βυθίσει επτά μικρά ιρανικά σκάφη, αν και ο επικεφαλής της CENTCOM, ναύαρχος Μπράντλεϊ Κούπερ, έκανε λόγο για έξι και όχι επτά σκάφη. Το Ιράν διέψευσε τους αμερικανικούς ισχυρισμούς.
Το επεισόδιο με το νοτιοκορεατικό πλοίο, ανεξάρτητα από την τελική διακρίβωση των αιτίων, ενισχύει τον φόβο ότι η κρίση μπορεί να ξεφύγει από το στενό πλαίσιο ΗΠΑ – Ιράν. Όταν εμπορικά πλοία τρίτων χωρών μπαίνουν στο κάδρο, αυξάνεται και η πιθανότητα εμπλοκής νέων παικτών, είτε διπλωματικά είτε στρατιωτικά.
Την ίδια ώρα, η επίθεση στην περιοχή της Φουτζέιρα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα προσθέτει ένα ακόμη πιο ανησυχητικό στοιχείο. Η Φουτζέιρα δεν είναι μια οποιαδήποτε εγκατάσταση. Βρίσκεται εκτός του Περσικού Κόλπου, στην πλευρά του Κόλπου του Ομάν, και λειτουργεί ως κρίσιμος κόμβος αποθήκευσης, ανεφοδιασμού και εξαγωγής πετρελαίου. Το βασικό της πλεονέκτημα είναι ότι συνδέεται με αγωγούς των ΗΑΕ που παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ.
Αυτό σημαίνει ότι ένα χτύπημα στη Φουτζέιρα δεν αφορά μόνο τα Εμιράτα. Αφορά την παγκόσμια αγορά ενέργειας, την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών και τη δυνατότητα των χωρών του Κόλπου να συνεχίσουν τις εξαγωγές ακόμη και εάν η κρίση στα Στενά του Ορμούζ επιδεινωθεί.
Το πιο επικίνδυνο στοιχείο της σημερινής φάσης είναι ότι και οι δύο πλευρές εμφανίζονται να επιχειρούν από θέση ισχύος, αλλά ταυτόχρονα να κινούνται σε ένα πεδίο όπου κάθε λάθος υπολογισμός μπορεί να γίνει αφορμή για ευρύτερη σύγκρουση.
Οι ΗΠΑ επιχειρούν να εμφανιστούν ως δύναμη που αποκαθιστά την ελευθερία της ναυσιπλοΐας. Το Ιράν επιχειρεί να δείξει ότι δεν έχει χάσει τον έλεγχο της πιο κρίσιμης θαλάσσιας διόδου της περιοχής. Οι χώρες του Κόλπου παρακολουθούν την απειλή να πλησιάζει τις δικές τους ενεργειακές υποδομές. Και το Ισραήλ, παρότι δεν βρίσκεται στο προσκήνιο αυτής της φάσης, παραμένει παράγοντας που μπορεί να επανέλθει ανά πάσα στιγμή στην εξίσωση.
Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο αν ΗΠΑ και Ιράν θέλουν πόλεμο. Είναι αν μπορούν πλέον να αποφύγουν μια αλληλουχία γεγονότων που οδηγεί εκεί.
Προς το παρόν, δεν υπάρχει βεβαιότητα ότι η κρίση θα καταλήξει σε ανοιχτή πολεμική σύγκρουση. Υπάρχουν, όμως, όλα τα στοιχεία που κάνουν μια σύγκρουση πιθανότερη: στρατιωτική κινητοποίηση, αντικρουόμενες αξιώσεις ελέγχου, επιθέσεις ή καταγγελίες για επιθέσεις σε πλοία, απειλές σε επίπεδο κορυφής και πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές στρατηγικής σημασίας.
Η Μέση Ανατολή έχει βρεθεί πολλές φορές στο χείλος της ανάφλεξης. Η διαφορά τώρα είναι ότι το επίκεντρο δεν είναι μόνο ένα μέτωπο, αλλά ολόκληρο το πλέγμα ενέργειας, ναυσιπλοΐας και στρατιωτικής ισχύος στον Περσικό Κόλπο.
Και αυτό είναι που κάνει την επόμενη κίνηση τόσο κρίσιμη. Γιατί στα Στενά του Ορμούζ, ένα λάθος σήμα, ένας πύραυλος, ένα drone ή ένα πλοίο που θα βρεθεί στη λάθος στιγμή στο λάθος σημείο, μπορεί να είναι αρκετό για να μετατρέψει την κρίση σε πόλεμο.
