Η διεθνής αγορά πετρελαίου παραμένει σε κατάσταση έντονης αβεβαιότητας, καθώς η πολεμική σύγκρουση με το Ιράν, οι επιθέσεις των Χούθι και οι δυσκολίες στη μεταφορά πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή εξακολουθούν να επηρεάζουν τις τιμές.
Το πρωί της Τρίτης, σύμφωνα με το Reuters, το Brent παράδοσης Νοεμβρίου ενισχυόταν κατά 1,1%, στα 101,48 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI παράδοσης Οκτωβρίου διαμορφωνόταν στα 96,65 δολάρια. Το συμβόλαιο Νοεμβρίου του WTI βρισκόταν στα 93,22 δολάρια.
Η άνοδος ακολούθησε τέσσερις συνεδριάσεις υποχώρησης των τιμών. Τη Δευτέρα, το Brent είχε κλείσει στα 100,34 δολάρια, με πτώση 3,4%, καθώς η αγορά αποτιμούσε τις πιθανότητες διπλωματικής προόδου και τη μερική αποκατάσταση των σαουδαραβικών εξαγωγών.
Το ενδιαφέρον μεταφέρεται στη Νέα Υόρκη και στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ανοιχτός σε ενδεχόμενη συνάντηση με τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, χωρίς ωστόσο να υπάρχει επιβεβαιωμένη συμφωνία για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων. Η Τεχεράνη έχει διαβιβάσει όρους για την επιστροφή της στο τραπέζι των συνομιλιών, ενώ οι αμοιβαίες απειλές συνεχίζονται.
Χούθι, Σαουδική Αραβία και Στενά του Ορμούζ: Η ενεργειακή ασφάλεια σε δοκιμασία
Οι Χούθι της Υεμένης ανακοίνωσαν επιθέσεις εναντίον του Ριάντ και εγκατάστασης της Saudi Aramco στο Γιανμπού, εντείνοντας την ανησυχία για τις εξαγωγές της Σαουδικής Αραβίας.
Η πετρελαϊκή εταιρεία αύξησε τις φορτώσεις μέσω του Περσικού Κόλπου, καθώς οι επιθέσεις στον αγωγό East-West περιόρισαν τις δυνατότητες μεταφοράς πετρελαίου προς την Ερυθρά Θάλασσα. Σύμφωνα με στοιχεία παρακολούθησης δεξαμενόπλοιων που επικαλείται το Reuters, περίπου 14 εκατομμύρια βαρέλια σαουδαραβικού αργού φορτώθηκαν την Κυριακή σε επτά υπερδεξαμενόπλοια εντός του Κόλπου.
Παράλληλα, η Κίνα έχει ζητήσει από το Ιράν να συμβάλει στον περιορισμό των επιθέσεων των Χούθι, μετά τις σαουδαραβικές εκκλήσεις προς το Πεκίνο.
Η σημασία των Στενών του Ορμούζ είναι καθοριστική. Σε συνθήκες ειρήνης, από αυτή τη θαλάσσια δίοδο περνά περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Κάθε περιορισμός στη ναυσιπλοΐα επηρεάζει την τροφοδοσία των διυλιστηρίων, τα ασφάλιστρα των πλοίων και το κόστος μεταφοράς.
Ελλάδα: Η βενζίνη και το πετρέλαιο κίνησης μεταφέρουν την κρίση στην καθημερινότητα
Για την ελληνική αγορά, το πρόβλημα δεν περιορίζεται στις διεθνείς τιμές του αργού πετρελαίου. Η τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής στο πρατήριο εξαρτάται από το κόστος των διυλισμένων προϊόντων, την ισοτιμία ευρώ-δολαρίου, τη μεταφορά, τους φόρους και τα περιθώρια εμπορίας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το πετρέλαιο κίνησης. Η άνοδός του επηρεάζει φορτηγά, αγροτική παραγωγή, μεταφορές, διανομή προϊόντων και τελικά τις τιμές στα ράφια των καταστημάτων. Η ελληνική αγορά παρακολουθεί με ανησυχία και τις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών του diesel, οι οποίες δεν ακολουθούν πάντοτε με την ίδια ταχύτητα την τιμή του αργού.
Σύμφωνα με τον επίσημο φορολογικό οδηγό του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ο ειδικός φόρος κατανάλωσης στην αμόλυβδη βενζίνη είναι 700 ευρώ ανά 1.000 λίτρα, δηλαδή 70 λεπτά το λίτρο. Στο πετρέλαιο κίνησης ανέρχεται σε 410 ευρώ ανά 1.000 λίτρα, δηλαδή 41 λεπτά το λίτρο. Στις τιμές προστίθεται και ΦΠΑ.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και όταν υποχωρεί η διεθνής τιμή του βαρελιού, ένα σημαντικό μέρος της τελικής τιμής παραμένει ανελαστικό εξαιτίας της φορολογίας.
Βενζινοπώλες: Το κόστος αναπλήρωσης και η αγωνία για τη ζήτηση
Οι πρατηριούχοι βρίσκονται ανάμεσα στις διακυμάνσεις της χονδρικής αγοράς και στην περιορισμένη αγοραστική δυνατότητα των καταναλωτών. Σε περιόδους έντονης μεταβλητότητας, το κόστος αναπλήρωσης των αποθεμάτων μπορεί να αλλάξει πριν ακόμη ολοκληρωθεί η πώληση των προηγούμενων ποσοτήτων.
Παράλληλα, η αύξηση της τιμής του λίτρου μπορεί να περιορίσει την κατανάλωση και να αυξήσει τις ανάγκες κεφαλαίου κίνησης των επιχειρήσεων. Το κρίσιμο ζήτημα για την ελληνική αγορά είναι εάν η αποκλιμάκωση του Brent θα μεταφερθεί εγκαίρως στις τιμές χονδρικής και λιανικής ή εάν η διεθνής έλλειψη διυλισμένων καυσίμων θα διατηρήσει τις τιμές υψηλές.
Πετρέλαιο θέρμανσης: Τα σενάρια επιδότησης και η έναρξη διάθεσης στις 15 Οκτωβρίου
Η αντίστροφη μέτρηση για τη χειμερινή περίοδο έχει αρχίσει και η κυβέρνηση βρίσκεται μπροστά σε ένα ακόμη ενεργειακό πρόβλημα. Η διάθεση πετρελαίου θέρμανσης αρχίζει στις 15 Οκτωβρίου, με τα νοικοκυριά να περιμένουν να διαπιστώσουν πόσο θα κοστίσει η πρώτη παραγγελία.
Στο οικονομικό επιτελείο εξετάζονται σενάρια επιδότησης στην αντλία και αλλαγών στο επίδομα θέρμανσης, ενώ το ζήτημα έχει απασχολήσει σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου. Πρόκειται για υπό εξέταση παρεμβάσεις και όχι για οριστικοποιημένες αποφάσεις.
Τα βασικά ενδεχόμενα που τίθενται είναι η άμεση μείωση της τιμής αγοράς μέσω επιδότησης, η ενίσχυση των δικαιούχων του επιδόματος θέρμανσης ή ένας συνδυασμός των δύο. Η διαφορά είναι ουσιαστική: η επιδότηση στην αντλία μειώνει αμέσως το ποσό που καταβάλλει ο καταναλωτής, ενώ το επίδομα στηρίζει συγκεκριμένες κατηγορίες νοικοκυριών με βάση τις εκάστοτε προϋποθέσεις.
Το ισχύον πλαίσιο περιλαμβάνει ενίσχυση για περισσότερες μορφές θέρμανσης, όπως πετρέλαιο, φυσικό αέριο, ηλεκτρική ενέργεια και άλλα επιλέξιμα καύσιμα. Για ένα νοικοκυριό που χρειάζεται 1.000 λίτρα πετρελαίου, κάθε αύξηση κατά 10 λεπτά το λίτρο σημαίνει επιπλέον επιβάρυνση 100 ευρώ.
Τι γράφουν τα διεθνή ΜΜΕ: Από τις ΗΠΑ και τη Βρετανία έως τη Μέση Ανατολή
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Reuters και η Wall Street Journal επικεντρώνονται στη σχέση ανάμεσα στη διπλωματία με το Ιράν, στις σαουδαραβικές εξαγωγές και στην επιμονή των υψηλών τιμών των καυσίμων. Η Wall Street Journal αναφέρει ότι το αμερικανικό diesel έχει φθάσει σε επίπεδα ρεκόρ, στα 6,51 δολάρια ανά γαλόνι, παρά την πρόσφατη υποχώρηση του αργού.
Στη Βρετανία, ο Guardian περιγράφει τις συνέπειες της διεθνούς έλλειψης πετρελαίου κίνησης για τους εργαζομένους, τις μεταφορικές επιχειρήσεις και τους μικρούς επαγγελματίες. Η τιμή του diesel πλησιάζει τις δύο λίρες το λίτρο, ενώ η εφημερίδα αναφέρει αύξηση 54%.
Στη Γαλλία, σύμφωνα με τους Financial Times, ο Εμανουέλ Μακρόν ζητεί άμεση ευρωπαϊκή δράση για τη μείωση των ενεργειακών τιμών. Μεταξύ των προτάσεών του περιλαμβάνονται η αναβολή για έναν χρόνο νέων κανόνων για τις εκπομπές μεθανίου, η διευκόλυνση της παραγωγής καυσίμων και η ενίσχυση κοινών ευρωπαϊκών ενεργειακών αγορών. Οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί μέσα στη χρονιά από περίπου 27 σε 80 ευρώ ανά μεγαβατώρα, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα.
Στη Μέση Ανατολή, το Al Jazeera εστιάζει στις στρατιωτικές εξελίξεις και στη σημασία των Στενών του Ορμούζ για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια. Η περιοχή εξακολουθεί να αποτελεί το κέντρο της αβεβαιότητας για τις αγορές.
Το επόμενο διάστημα: Διπλωματία, ενεργειακές υποδομές και ο χειμώνας που πλησιάζει
Η πορεία των τιμών θα εξαρτηθεί από τρεις κρίσιμους παράγοντες: την εξέλιξη των επαφών ΗΠΑ-Ιράν, την ασφάλεια των πετρελαϊκών εγκαταστάσεων και των θαλάσσιων μεταφορών και τη δυνατότητα της διεθνούς αγοράς να αναπληρώνει τις απώλειες προσφοράς.
Η προσωρινή αποκλιμάκωση του βαρελιού δεν σημαίνει ότι έχει τελειώσει η ενεργειακή κρίση. Η αγορά των διυλισμένων καυσίμων παραμένει ιδιαίτερα ευάλωτη.
Για την Ελλάδα, το επόμενο κρίσιμο ορόσημο είναι η 15η Οκτωβρίου. Τότε η διεθνής ενεργειακή κρίση θα συναντήσει και την ανάγκη των νοικοκυριών να γεμίσουν τις δεξαμενές τους για τον χειμώνα. Η εξέλιξη αυτή καθιστά ιδιαίτερα σημαντικές τις τελικές κυβερνητικές αποφάσεις για το πετρέλαιο θέρμανσης, τη φορολογία και την προστασία των καταναλωτών.
Το επίσημο Παρατηρητήριο Τιμών Υγρών Καυσίμων επιτρέπει την παρακολούθηση των τιμών ανά περιοχή και πρατήριο.
Πηγές: Reuters · The Guardian · Financial Times · Al Jazeera · Υπουργείο Οικονομικών
