Την αγάπη της για τα βιβλία αποκάλυψε η βασίλισσα Καμίλα, μιλώντας σε ντοκιμαντέρ του BBC για τη ζωή δίπλα στον βασιλιά Κάρολο.
Η 79χρονη βασίλισσα θυμήθηκε πώς διάβαζε κρυφά στην εφηβεία της, κάτω από τα σκεπάσματα και με έναν φακό, το σκανδαλώδες μυθιστόρημα «Ο εραστής της λαίδης Τσάτερλι», ενώ αποκάλυψε ότι η ίδια και ο σύζυγός της αφιερώνουν καθημερινά χρόνο στο διάβασμα, λίγο πριν από το δείπνο.
Οι εξομολογήσεις της έγιναν στο ντοκιμαντέρ του BBC «The Book That Changed My Life» («Το βιβλίο που άλλαξε τη ζωή μου»), το οποίο εξερευνά τη δύναμη των βιβλίων να επηρεάζουν καθοριστικά την ανθρώπινη ζωή, ακόμη και στις πιο δύσκολες συνθήκες.
Το «απαγορευμένο» βιβλίο που διάβαζε κρυφά στην εφηβεία της
Ανατρέχοντας στα εφηβικά της χρόνια, τη δεκαετία του 1960, η Καμίλα θυμήθηκε τη γοητεία που ασκούσε στους νέους της εποχής το μυθιστόρημα του Ντ. Χ. Λόρενς «Ο εραστής της λαίδης Τσάτερλι», ένα έργο που είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις εξαιτίας του ερωτικού του περιεχομένου και είχε βρεθεί στο επίκεντρο μιας ιστορικής δίκης περί άσεμνων λογοτεχνικών δημιουργιών στη Βρετανία.
«Στην εφηβεία διαβάζεις πολλά ρομαντικά μυθιστορήματα. Ήταν η εποχή της Λαίδης Τσάτερλι, που την κρύβαμε κάτω από τα μαξιλάρια μας και τη διαβάζαμε με φακό. Ξέρετε, από τη στιγμή που κάτι απαγορεύεται, θέλεις οπωσδήποτε να το αποκτήσεις», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Το μυθιστόρημα, που πραγματεύεται την ερωτική σχέση μιας παντρεμένης γυναίκας της βρετανικής αριστοκρατίας με τον θηροφύλακα του συζύγου της, είχε προκαλέσει σκάνδαλο λόγω των τολμηρών περιγραφών του. Η έκδοσή του στη Βρετανία το 1960 οδήγησε σε δίκη για άσεμνο περιεχόμενο, με τον εκδοτικό οίκο Penguin να αθωώνεται, σε μια απόφαση που αποτέλεσε ορόσημο για την ελευθερία της έκφρασης.
Η Καμίλα θυμήθηκε επίσης ότι είχε καθηλωθεί από το μυθιστόρημα του Καρόλου Ντίκενς «Ιστορία δύο πόλεων», ιδιαίτερα από τις σκηνές της Γαλλικής Επανάστασης και τις γυναίκες που παρακολουθούσαν τις εκτελέσεις στη γκιλοτίνα. «Εκείνες οι φρικτές γυναίκες που κάθονταν και έπλεκαν, ενώ γύρω τους αποκεφάλιζαν ανθρώπους», είπε, ανακαλώντας τις εικόνες που είχαν χαραχτεί στη μνήμη της.
Η βασίλισσα μίλησε και για τον σημαντικό ρόλο που εξακολουθούν να έχουν τα βιβλία στη ζωή της, αποκαλύπτοντας μια ιδιαίτερη συνήθεια που μοιράζεται με τον βασιλιά Κάρολο. «Είναι σαν το καλύτερο τονωτικό στον κόσμο. Ο σύζυγός μου κι εγώ διαβάζουμε πριν από το δείπνο, απλώς καθόμαστε ήσυχα και διαβάζουμε», εξήγησε.
Όπως είπε, ο Κάρολος αγαπά ιδιαίτερα τις βιογραφίες και τα χιουμοριστικά έργα του Π. Τζ. Γούντχαουζ, δημιουργού των δημοφιλών χαρακτήρων Τζιβς και Γούστερ. Η αναγνωστική αυτή συνήθεια, ωστόσο, δεν είναι πάντοτε τόσο ήσυχη όσο θα επιθυμούσε.
«Μερικές φορές, όταν είμαι απορροφημένη σε ένα βιβλίο, τον ακούω ξαφνικά να ξεσπά σε δυνατά γέλια για κάτι που διαβάζει», ανέφερε. «Μου αποσπά την προσοχή, δεν μπορώ να επιστρέψω στο βιβλίο μου. Ή μπορεί ξαφνικά να αρχίσω εγώ να κλαίω. Αλλά είναι μια υπέροχη, ήσυχη στιγμή. Νομίζω ότι θα ήταν μια απόλυτη τραγωδία αν τα βιβλία εξαφανίζονταν για πάντα», πρόσθεσε.
«Τα βιβλία ήταν το μεγαλύτερο μέρος της εκπαίδευσής μου»
Η Καμίλα εξήγησε ότι η αγάπη της για την ανάγνωση συνδέεται και με το γεγονός ότι δεν ακολούθησε πανεπιστημιακές σπουδές. Όπως σημείωσε, ανήκει σε μια γενιά γυναικών για τις οποίες η ανώτατη εκπαίδευση δεν αποτελούσε δεδομένη επιλογή.
«Έφυγα από το σχολείο αρκετά μικρή. Στην εποχή μου οι γυναίκες δεν πήγαιναν στο πανεπιστήμιο, οπότε νομίζω ότι το διάβασμα αποτέλεσε το μεγαλύτερο μέρος της εκπαίδευσής μου», είπε. Για τη βασίλισσα, η ανάγνωση δεν αποτελεί μόνο ευχαρίστηση ή τρόπο χαλάρωσης, αλλά και ένα μέσο κατανόησης του κόσμου και των εμπειριών άλλων ανθρώπων.
Η συγκλονιστική ιστορία του πατέρα της που άντεξε την αιχμαλωσία διαβάζοντας
Ιδιαίτερα συγκινητική ήταν η αναφορά της στον πατέρα της, Μπρους Σαντ, ο οποίος υπήρξε αιχμάλωτος πολέμου κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν συνελήφθη στη Βόρεια Αφρική. Στα δυόμισι χρόνια της αιχμαλωσίας του, τα βιβλία αποτέλεσαν για εκείνον έναν τρόπο ψυχικής διαφυγής από τις σκληρές συνθήκες της κράτησης.
«Έλεγε ότι μόρφωσε μόνος του τον εαυτό του. Διάβασε κάθε βιβλίο που μπορούσε να βρει, από τη Βίβλο μέχρι την εγκυκλοπαίδεια. Ό,τι υπήρχε διαθέσιμο, καθόταν όλη μέρα και διάβαζε ξανά και ξανά. Και πιστεύω ότι έτσι κατάφερε να επιβιώσει», ανέφερε η Καμίλα.
Όπως αποκάλυψε, ο πατέρας της δεν ήθελε να συζητά τις εμπειρίες του από τον πόλεμο. «Τα θάβεις όλα μέσα σου, επειδή έχεις δει τόσο φρικτά πράγματα», εξήγησε.
Η ίδια κατάφερε να κατανοήσει όσα είχε βιώσει μόνο όταν διάβασε τα απομνημονεύματά του. «Ήταν γραμμένο από καρδιάς. Έκλαιγα σχεδόν σε όλη τη διάρκεια της ανάγνωσης. Με συγκίνησε βαθιά. Αν το σκεφτείτε, δεν γνώριζα τίποτα από όλα αυτά. Και το διάβασμα ήταν εκείνο που τον βοήθησε να αντέξει».
Το ντοκιμαντέρ του BBC παρουσιάζει επίσης ιστορίες ανθρώπων που βρήκαν στα βιβλία μια διέξοδο από την απομόνωση, τη φτώχεια και τις προσωπικές δυσκολίες.
Οκτώ εκατομμύρια ενήλικες δυσκολεύονται να διαβάσουν στη Βρετανία
Ένα από τα πιο ανησυχητικά στοιχεία που αναδεικνύονται στο ντοκιμαντέρ είναι ότι περίπου οκτώ εκατομμύρια ενήλικες στο Ηνωμένο Βασίλειο αντιμετωπίζουν δυσκολίες ακόμη και σε βασικές δεξιότητες ανάγνωσης και γραφής.
Εδώ και πέντε χρόνια, η βασίλισσα Καμίλα έχει αναπτύξει την πρωτοβουλία «The Queen’s Reading Room», μια μεγάλη κοινότητα αφιερωμένη στα βιβλία, η οποία οργανώνει φεστιβάλ, εκδηλώσεις και δράσεις που φέρνουν την ανάγνωση κοντά σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Στις δραστηριότητές της περιλαμβάνεται και η προσφορά βιβλίων σε δομές φιλοξενίας αστέγων.
Η προσπάθεια εντάσσεται στην ευρύτερη εκστρατεία της για την προστασία της αναγνωστικής κουλτούρας σε μια εποχή κατά την οποία οι ψηφιακές οθόνες καταλαμβάνουν ολοένα μεγαλύτερο μέρος της καθημερινότητας.
