Στο επίκεντρο των διπλωματικών εξελίξεων για το Κυπριακό βρίσκεται η σημερινή τριμερής συνάντηση στις 11:00, με τον Πρόεδρο της Κύπρου Νίκο Χριστοδουλίδη, τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν και την προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν. Το ζητούμενο είναι η επίτευξη συγκεκριμένης συμφωνίας στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ), η οποία θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για νέα άτυπη διάσκεψη 5+1 πριν από το τέλος του 2026.
Η Ολγκίν έχει καταστήσει σαφές ότι η σημερινή συνάντηση πρέπει να αποδώσει απτό αποτέλεσμα, καλώντας τις δύο πλευρές να ξεκαθαρίσουν τι επιδιώκουν από τη διαπραγματευτική διαδικασία και με ποιον τρόπο μπορούν να επιστρέψουν στο τραπέζι των συνομιλιών.
Την ίδια ώρα, η αιφνιδιαστική επίσκεψη του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, στα κατεχόμενα, με αντικείμενο τον συντονισμό της Άγκυρας με την τουρκοκυπριακή ηγεσία ενόψει της τριμερούς, προσθέτει μία ακόμη διπλωματική παράμετρο στις εξελίξεις.
Το αποτέλεσμα της συνάντησης αναμένεται να καθορίσει τα επόμενα βήματα, καθώς ο Αντόνιο Γκουτέρες δεν επιθυμεί τη σύγκληση ακόμη μίας πολυμερούς διάσκεψης χωρίς προηγουμένως να υπάρχουν συγκεκριμένες ενδείξεις προόδου. Μια συμφωνία στα ΜΟΕ θα μπορούσε να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την επόμενη συνάντηση 5+1, με τη συμμετοχή των δύο κοινοτήτων, των τριών εγγυητριών δυνάμεων και των Ηνωμένων Εθνών.
Η θητεία της Ολγκίν ολοκληρώνεται τον Δεκέμβριο, γεγονός που προσδίδει πρόσθετη βαρύτητα στη σημερινή συνάντηση και στην έκθεση που θα υποβάλει στον Γενικό Γραμματέα.
Η Ολγκίν καλεί Χριστοδουλίδη και Ερχιουρμάν να συμφωνήσουν πρώτα τι επιδιώκουν από τις διαπραγματεύσεις και πώς θα φτάσουν στο τραπέζι
Η απεσταλμένη του Αντόνιο Γκουτέρες θεωρεί ότι, πριν από την έναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων, πρέπει να καθοριστούν με σαφήνεια το χρονοδιάγραμμα, η ημερήσια διάταξη και ο τρόπος αντιμετώπισης πιθανών αδιεξόδων. Ως βάση προτείνει τις έξι παραμέτρους που είχαν τεθεί στο Κραν Μοντανά.
Αυτά είναι τα 9 βασικά σημεία των τριών συνεντεύξεων που έδωσε η προσωπική απεσταλμένη.
1. Οι δύο προσεγγίσεις για την πενταμερή
Η Ολγκίν είπε ότι οι απευθείας συζητήσεις των ηγετών έχουν αποδώσει και ότι το αποτέλεσμα πρέπει πλέον να αποτυπωθεί γραπτώς. Κατά την εκτίμησή της, ο Έρχιουρμαν θέλει να έχει εξασφαλιστεί ουσιαστική πρόοδος πριν από μια 5+1, ενώ ο Χριστοδουλίδης θεωρεί ότι συμφωνίες μπορούν να προκύψουν και στη διάρκεια της ίδιας της διάσκεψης.
2. Το κόστος μιας νέας αποτυχίας
Η Ολγκίν εξήγησε ότι ο Αντόνιο Γκουτέρες θέλει να αποφύγει μια ακόμη συνάντηση που θα απομακρύνει τις πλευρές. Αν η τριμερής αποβεί άκαρπη, η ίδια θα υποβάλει την έκθεσή της στον Γκουτέρες, ο οποίος θα ενημερώσει τον διάδοχό του. Προειδοποίησε επίσης ότι νέα αποτυχία της προσπάθειας για επανέναρξη των συνομιλιών θα προκαλέσει «τεράστια ζημιά» και εξέφρασε αμφιβολία για το αν ο ΟΗΕ θα αναλάβει ξανά ανάλογη πρωτοβουλία.
3. Τα τέσσερα οδοφράγματα
Η Ολγκίν επιβεβαίωσε τις τέσσερις διελεύσεις που συζητούνται: Αθηένου–Πυροΐου–Αγλαντζιάς, Μιας Μηλιάς, Λουρουτζίνας–Λυμπιών και Κάμπου–Καραβοστασίου. Μέχρι την Παρασκευή εκκρεμούσε η τελική συμφωνία τόσο για τις διελεύσεις όσο και για την αποναρκοθέτηση. Το υπό συζήτηση πακέτο περιλαμβάνει επίσης συνεργασία για το περιβάλλον και την πολιτιστική κληρονομιά, καθώς και δικοινοτική ομάδα ταχείας ανταπόκρισης σε καταστροφές.
4. Οι 19 προτάσεις Χριστοδουλίδη
Και στις τρεις συνεντεύξεις ανέφερε ότι δεν έχει λάβει γραπτώς τις 19 προτάσεις του Προέδρου Χριστοδουλίδη. Στον «Πολίτη» είπε ότι τόσο η ίδια όσο και ο Έρχιουρμαν ζήτησαν τον κατάλογο. Στη Sunday Mail σημείωσε ότι ορισμένες από τις νέες ιδέες μπορεί να είναι καλές, αλλά προέχει να υλοποιηθούν όσα συμφώνησαν οι πλευρές στη Γενεύη το 2025. Για τα Βαρώσια είπε στον Πολίτη ότι η απόφαση ανήκει στην Τουρκία, όπως και για την ασφάλεια και τις εγγυήσεις.
5. Πρώτο θέμα αν αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις η εκ περιτροπής προεδρία
Η Ολγκίν ακόμη εισηγήθηκε να αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις χωρίς προϋποθέσεις, με την εκ περιτροπής προεδρία ως πρώτο θέμα. Έτσι, εξήγησε, οι ηγέτες θα γνωρίζουν από την αρχή αν μπορούν να συμφωνήσουν στον διαμοιρασμό της εξουσίας. Αν συμφωνήσουν, προχωρούν στα υπόλοιπα ζητήματα. Αν διαφωνήσουν, κατά την εκτίμησή της, οι συνομιλίες δεν μπορούν να συνεχιστούν. Διευκρίνισε ότι δεν είχε ακόμη θέσει την ιδέα στους ηγέτες και ότι ίσως το πράξει στην τριμερή.
6. Η μεθοδολογία και το σχήμα 2+1
Η Ολγκίν είπε ακόμη ότι τα τέσσερα σημεία που προβάλλει ο Έρχιουρμαν δεν συνιστούν, κατά την άποψή της, μεθοδολογία. Δύο εξ αυτών, την κατοχύρωση της εκ περιτροπής προεδρίας πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων και την αναζήτηση διασφαλίσεων απέναντι στην επιστροφή στο σημερινό στάτους κβο «είναι προβληματικά», ανέφερε. Αυτό που ζητά από τους ηγέτες είναι να συμφωνήσουν σε χρονοδιάγραμμα, ημερήσια διάταξη και τρόπο υπέρβασης των αδιεξόδων. Ανέφερε ότι θα προτιμούσε να συναντηθούν πρώτα οι δύο ηγέτες με τον Γκουτέρες, σε σχήμα 2+1, για να καθορίσουν τα διαδικαστικά βήματα. Θα μπορούσε να ακολουθήσει 5+1 με τις εγγυήτριες δυνάμεις, υπό τον Γκουτέρες ή τον διάδοχό του.
7. Το πλαίσιο Γκουτέρες και οι συγκλίσεις
Για την ατζέντα των διαπραγματεύσεων πρότεινε τα έξι σημεία του πλαισίου Γκουτέρες. Το έγγραφο του ΟΗΕ για τις συγκλίσεις θα δοθεί στις πλευρές όταν αρχίσουν οι συνομιλίες, επικαλούμενη την εμπειρία του εγγράφου Ντάουνερ, όπου η πρόωρη κοινοποίηση του οποίου οδήγησε σε αλληλοκατηγορίες. Κάλεσε παράλληλα τους ηγέτες να συζητήσουν αν και οι δύο επιδιώκουν την ισχυρή ομοσπονδία που συζητούσαν οι πλευρές στο Κραν Μοντανά. «Ποιο είναι το λιμάνι του προορισμού σας;» διερωτήθηκε στον Πολίτη.
8. Η παραίνεση για τις εκλογές
Η ίδια κάλεσε τους δύο ηγέτες να χρησιμοποιήσουν την πολιτική τους δύναμη για να αλλάξουν τη ζωή των πολιτών, αντί να έχουν κατά νου την επόμενη εκλογική αναμέτρηση. Χαρακτήρισε την εσωτερική πολιτική το μεγαλύτερο εμπόδιο στην προσπάθεια και, όταν ρωτήθηκε αν λείπει πολιτική βούληση από όλες τις πλευρές, απάντησε καταφατικά. Ανέφερε μάλιστα ότι οι Ελληνοκύπριοι θα μπορούσαν να εξετάσουν ακόμη και το ενδεχόμενο μικρής μετάθεσης των προεδρικών εκλογών.
9. Οι όροι για την παραμονή της
Για τη δική της παραμονή μετά τη λήξη της θητείας Γκουτέρες, είπε ότι θα την εξέταζε εφόσον της το ζητούσε ο νέος Γενικός Γραμματέας και έβλεπε προοπτική προόδου μέσα σε τρεις έως τέσσερις μήνες. Με τον ρυθμό του τελευταίου χρόνου, πρόσθεσε, η απάντησή της θα ήταν αρνητική.
(Με πληροφορίες από ΕΡΤ, ink.com)
