Το Σάββατο 5 Σεπτεμβρίου ξημέρωσε με τις διεθνείς αγορές κλειστές λόγω Σαββατοκύριακου, αλλά με βαριά κληρονομιά από την Παρασκευή: πετρέλαιο πάνω από τα 90 δολάρια, νέα αμερικανική απειλή κατά του Ιράν και μια τεράστια απόσταση ανάμεσα σε όσα υποστηρίζει ο Λευκός Οίκος για τα Στενά του Ορμούζ και σε όσα καταγράφουν οι ανεξάρτητες εταιρείες παρακολούθησης πλοίων.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο σε ποια τιμή έκλεισε το βαρέλι. Είναι τι θα συμβεί μέχρι να ανοίξουν ξανά οι αγορές τη Δευτέρα και αν στο μεταξύ υπάρξει νέο στρατιωτικό επεισόδιο, επίθεση σε πλοίο ή πραγματικό βήμα αποκλιμάκωσης.
Το βαρέλι άφησε πίσω του μια εβδομάδα φόβου
Το Brent έκλεισε την Παρασκευή στα 92,68 δολάρια το βαρέλι, με ημερήσια άνοδο 0,8%, ολοκληρώνοντας την εβδομάδα με κέρδη 7,6%. Το αμερικανικό WTI έκλεισε στα 91,48 δολάρια, σημειώνοντας εβδομαδιαία άνοδο σχεδόν 10%. Ήταν η ισχυρότερη εβδομαδιαία κίνηση των τελευταίων εβδομάδων, μετά τη νέα ανταλλαγή πληγμάτων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και τις επιθέσεις σε εμπορικά πλοία. Reuters
Η σημερινή τιμή παραμένει χαμηλότερη από το ακραίο επίπεδο των 138 δολαρίων που είχε αγγίξει το Brent στις αρχές Απριλίου, όταν κυριάρχησε ο φόβος γενικευμένου αποκλεισμού. Παραμένει, όμως, περίπου 20 δολάρια υψηλότερη από τα 72 δολάρια όπου βρισκόταν πριν αρχίσει η σύγκρουση στις 28 Φεβρουαρίου.
Με απλά λόγια, ο αρχικός πανικός υποχώρησε, αλλά το γεωπολιτικό «ασφάλιστρο κινδύνου» έχει επιστρέψει στις τιμές. Και όσο η ναυσιπλοΐα δεν αποκαθίσταται, κάθε απειλή αρκεί για να προσθέτει μερικά δολάρια στο βαρέλι.
Ο Τραμπ μιλά για «μικρή υπόθεση», αλλά απειλεί με νέο πλήγμα
Ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε τη σύγκρουση «μικρή υπόθεση» για τις ΗΠΑ και υποστήριξε ότι οι αμερικανικές επιθέσεις είναι πλέον διαλείπουσες. Ταυτόχρονα, όμως, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται να πλήξουν «πολύ σύντομα» το λεγόμενο Pickaxe Mountain, μια βαριά οχυρωμένη περιοχή κοντά στη Νατάνζ, όπου βρίσκονται δύο βαθιά υπόγεια συγκροτήματα σηράγγων. Reuters
Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς επιχείρησε να χαμηλώσει ακόμη περισσότερο τους τόνους, λέγοντας ότι δεν θα χαρακτήριζε τη σύγκρουση «πόλεμο» και ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει ενεργή ανταλλαγή πυρών. Απέφυγε, ωστόσο, να δεσμευθεί για το πότε θα τελειώσουν οι εχθροπραξίες ή πότε θα μειωθούν οι τιμές των καυσίμων.
Η Τεχεράνη παρουσιάζει εντελώς διαφορετική εικόνα. Κατηγορεί τις ΗΠΑ ότι έπληξαν αμάχους σε γαμήλια τελετή, υπόσχεται αντίποινα και απάντησε στις αμερικανικές επιθέσεις με πυραύλους και drones εναντίον αμερικανικών βάσεων και συμμάχων των ΗΠΑ στον Κόλπο, μεταξύ άλλων στο Κουβέιτ. Παράλληλα επιμένει ότι οποιαδήποτε συμφωνία για το Ορμούζ πρέπει να συνοδεύεται από άρση του αμερικανικού αποκλεισμού και των κυρώσεων, ενώ διεκδικεί δικαίωμα ελέγχου των δρομολογίων και επιβολής τελών στα διερχόμενα πλοία. Reuters
Δύο εντελώς διαφορετικές εικόνες για τα Στενά του Ορμούζ
Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ έχουν πλέον «μεγάλο έλεγχο» στα Στενά και ότι 30 έως 40 πλοία περνούν κάθε νύχτα. Ο Βανς δήλωσε ότι η ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου έχει σχεδόν επιστρέψει στα προπολεμικά επίπεδα, μιλώντας για φορτία περίπου 15 εκατομμυρίων βαρελιών σε μία ημέρα. Ο υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ ανέβασε τον αριθμό στα 17 εκατομμύρια βαρέλια.
Τα ανεξάρτητα ναυτιλιακά στοιχεία δεν επιβεβαιώνουν αυτή την αισιόδοξη εικόνα. Σύμφωνα με την Kpler, την Πέμπτη πέρασαν από τα Στενά μόλις τέσσερα πλοία μεταφοράς εμπορευμάτων, έναντι εννέα την Τετάρτη και μέσου όρου 15 κατά το προηγούμενο δεκαήμερο. Πριν από τον πόλεμο περνούσαν καθημερινά περίπου 125 μεγάλα εμπορικά πλοία όλων των κατηγοριών.
Οι παρατηρούμενες εξαγωγές πετρελαίου και προϊόντων κινούνται κυρίως μεταξύ 4 και 6 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως, πολύ χαμηλότερα από τα περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια της προπολεμικής περιόδου. Reuters
Υπάρχει, βέβαια, και η σκοτεινή πλευρά της ναυσιπλοΐας: αρκετά δεξαμενόπλοια περνούν με κλειστό το σύστημα εντοπισμού AIS, ώστε να μην καταγράφεται η θέση τους. Αυτό σημαίνει ότι οι πραγματικές ροές μπορεί να είναι μεγαλύτερες από τις ορατές. Δεν σημαίνει, όμως, ότι έχει επιστρέψει η κανονικότητα. Πλοία κινούνται κατά ομάδες, με συνοδεία, αυξημένα ασφάλιστρα, αλλαγές διαδρομών και με τον διαρκή φόβο επίθεσης.
Η πιο ακριβής περιγραφή είναι ότι τα Στενά δεν είναι απολύτως κλειστά, αλλά απέχουν πάρα πολύ από το να λειτουργούν κανονικά.
Η παγκόσμια αγορά εξακολουθεί να έχει έλλειμμα
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας υπολογίζει ότι η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου θα μειωθεί φέτος κατά 4,3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως και ότι το έλλειμμα του τρίτου τριμήνου θα φτάσει τα 1,8 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα. Από την έναρξη του πολέμου έχουν αντληθεί από τα παγκόσμια αποθέματα περίπου 410 εκατομμύρια βαρέλια. Reuters
Την Κυριακή συνεδριάζει και ο OPEC+. Οι εκτιμήσεις θέλουν τους επτά βασικούς παραγωγούς να διατηρούν αμετάβλητη την πολιτική τους για τον Οκτώβριο. Ακόμη και οι αυξήσεις των ποσοστώσεων που έχουν αποφασιστεί, όμως, δεν πραγματοποιούνται πλήρως, επειδή οι πόλεμοι στον Κόλπο, στην Ουκρανία και οι δυσκολίες στις θαλάσσιες μεταφορές εμποδίζουν τις πραγματικές εξαγωγές. Reuters
Η Citi ανέβασε στα 86 δολάρια την πρόβλεψή της για τη μέση τιμή του Brent στο τρίτο τρίμηνο, ενώ η ANZ τοποθετεί τη βραχυπρόθεσμη τιμή κοντά στα 95 δολάρια, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο μεγαλύτερης ανόδου εάν υπάρξει νέα κλιμάκωση.
Στην Ελλάδα η αμόλυβδη πέρασε σταθερά τα δύο ευρώ
Η διεθνής αναταραχή έχει ήδη φτάσει στα ελληνικά πρατήρια. Σύμφωνα με το τελευταίο διαθέσιμο πανελλαδικό δελτίο του Παρατηρητηρίου Τιμών Υγρών Καυσίμων, στις 3 Σεπτεμβρίου:
- Η μέση τιμή της αμόλυβδης 95 οκτανίων ήταν 2,066 ευρώ το λίτρο.
- Η αμόλυβδη 100 οκτανίων έφτασε τα 2,313 ευρώ.
- Το diesel κίνησης διαμορφώθηκε στα 2,022 ευρώ το λίτρο.
Στις 28 Φεβρουαρίου, την ημέρα έναρξης της σύγκρουσης, οι αντίστοιχες τιμές ήταν 1,752 ευρώ για την απλή αμόλυβδη και 1,568 ευρώ για το diesel. Μέσα σε έξι μήνες, επομένως, η αμόλυβδη έχει ακριβύνει περίπου 18% και το diesel σχεδόν 29%. Παρατηρητήριο – 3 Σεπτεμβρίου, Παρατηρητήριο – 28 Φεβρουαρίου
Στις Κυκλάδες η απλή αμόλυβδη πωλείται ήδη έως 2,43 ευρώ το λίτρο και στα Δωδεκάνησα έως 2,419 ευρώ. Στην Αθήνα οι τιμές κινούνται από 1,975 έως πάνω από 2,18 ευρώ και στη Θεσσαλονίκη από 1,949 έως 2,169 ευρώ.
Το ίδιο το Σάββατο ξεκίνησε με νέα αύξηση στις τιμές διυλιστηρίου. Στην Αττική, η τιμή της αμόλυβδης 95 αυξήθηκε κατά 1,881 ευρώ το κυβικό μέτρο, ενώ το diesel κατά 19,404 ευρώ το κυβικό μέτρο, δηλαδή περίπου 1,94 λεπτά ανά λίτρο πριν από την επόμενη μετακύλιση στην αλυσίδα. ΠΟΠΕΚ
Οι λιανικές τιμές δεν ακολουθούν το βαρέλι από ώρα σε ώρα. Η μετακύλιση χρειάζεται συνήθως μερικές εβδομάδες και μεσολαβούν η ισοτιμία ευρώ–δολαρίου, τα περιθώρια διύλισης, τα μεταφορικά, οι φόροι και τα εμπορικά περιθώρια. Η ΕΚΤ έχει επισημάνει ότι τα περιθώρια διύλισης βενζίνης και κυρίως diesel αυξήθηκαν θεαματικά στη διάρκεια της κρίσης, ενισχύοντας την ανατίμηση στο πρατήριο. ΕΚΤ
Η έκτακτη έκπτωση της HELLENiQ ENERGY –7,95 λεπτά προ ΦΠΑ στην αμόλυβδη και 4,05 λεπτά στο diesel– παρατάθηκε έως τις 30 Σεπτεμβρίου και συγκρατεί ένα μέρος της επιβάρυνσης, χωρίς να ανακόπτει τη γενικότερη ανοδική πορεία. HELLENiQ ENERGY
Το φυσικό αέριο είναι ίσως η μεγαλύτερη απειλή
Από τα Στενά του Ορμούζ δεν περνά μόνο πετρέλαιο. Πριν από τον πόλεμο διακινούνταν από εκεί πάνω από 110 δισ. κυβικά μέτρα LNG τον χρόνο, σχεδόν το 20% του παγκόσμιου εμπορίου υγροποιημένου φυσικού αερίου. Από τα Στενά περνούσε το 93% των εξαγωγών LNG του Κατάρ και, σε αντίθεση με το πετρέλαιο, δεν υπάρχει αγωγός ή άλλη διαδρομή που να μπορεί να μεταφέρει αυτούς τους όγκους στις διεθνείς αγορές. Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας
Οι εξαγωγές LNG του Κατάρ έχουν μειωθεί κατά 96% μέσα στους πρώτους έξι μήνες του πολέμου: μόλις 18 φορτία έναντι 509 το αντίστοιχο περσινό διάστημα. Οι αμερικανικές εξαγωγές καλύπτουν ένα μέρος του κενού, αλλά με υψηλότερο κόστος και με τις ευρωπαϊκές αποθήκες σε χαμηλά επίπεδα ενόψει του χειμώνα. Reuters
Το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο TTF έκλεισε την Παρασκευή περίπου στα 72,7 ευρώ ανά μεγαβατώρα, καταγράφοντας άνοδο σχεδόν 39% μέσα σε έναν μήνα. Η αγορά έχει φτάσει στο σημείο να γίνονται ακόμη και εξαιρετικά σπάνιες μεταφορτώσεις LNG από πλοίο σε πλοίο έξω από τα Στενά. Σε μία από αυτές συμμετείχαν τα GasLog Shanghai και GasLog Savannah της ελληνικών συμφερόντων GasLog. Reuters
Ακριβότερο φυσικό αέριο σημαίνει ακριβότερο ηλεκτρικό ρεύμα
Στην ευρωπαϊκή αγορά, όταν οι ανανεώσιμες πηγές δεν επαρκούν, οι μονάδες φυσικού αερίου καλύπτουν το κενό και συχνά καθορίζουν την οριακή τιμή για ολόκληρη την αγορά. Έτσι, ακόμη και χώρες που δεν εισάγουν μεγάλες ποσότητες LNG απευθείας από τον Κόλπο πληρώνουν το παγκόσμιο ενεργειακό σοκ.
Στην Ελλάδα η μέση τιμή χονδρικής ηλεκτρικής ενέργειας έφτασε τον Αύγουστο τα 133,40 ευρώ ανά μεγαβατώρα, καταγράφοντας άνοδο περίπου 21% σε έναν μήνα. Ο Σεπτέμβριος έκανε πρεμιέρα ακόμη υψηλότερα, στα 174 ευρώ ανά μεγαβατώρα, με το φυσικό αέριο να καλύπτει περίπου το 30% του μείγματος παραγωγής.
Οι αυξήσεις έχουν ήδη περάσει στα πράσινα τιμολόγια. Η μέση χρέωση του Σεπτεμβρίου αυξήθηκε περίπου 10%, ενώ οι τιμές κινούνται από 14,76 έως 29,7 λεπτά ανά κιλοβατώρα. Στη ΔΕΗ, η χρέωση έως τις 200 κιλοβατώρες ανέβηκε στα 14,913 λεπτά, από 13,84 λεπτά τον Αύγουστο, αύξηση 7,7%. Ορισμένοι πάροχοι κράτησαν σταθερές τιμές, αλλά άλλοι ανακοίνωσαν αυξήσεις που πλησιάζουν το 20%.
Πρέπει, πάντως, να γίνει μια κρίσιμη διάκριση: οι τιμές των πράσινων τιμολογίων για τον Σεπτέμβριο έχουν ήδη ανακοινωθεί και αντανακλούν κυρίως τη χονδρική του Αυγούστου. Εάν, όμως, το νέο ράλι σε πετρέλαιο και αέριο διατηρηθεί, θα πιέσει άμεσα τις επιχειρήσεις και τα κυμαινόμενα συμβόλαια και θα δημιουργήσει ακόμη βαρύτερη αφετηρία για τα τιμολόγια του Οκτωβρίου.
Ο Σεπτέμβριος δεν θα είναι εύκολος
Η αποκλιμάκωση των προηγούμενων εβδομάδων αποδείχθηκε προσωρινή. Η βενζίνη έχει περάσει τα δύο ευρώ, το diesel ακολουθεί ακόμη πιο επιθετικά, το φυσικό αέριο βρίσκεται ξανά σε επίπεδα ενεργειακής κρίσης και το ηλεκτρικό ρεύμα έχει ήδη ακριβύνει.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο δεν είναι μόνο ότι το Brent έκλεισε στα 92,68 δολάρια. Είναι ότι πίσω από την τιμή βρίσκονται μόλις τέσσερις καταγεγραμμένες διελεύσεις εμπορικών πλοίων σε μία ημέρα, αντικρουόμενες δηλώσεις, νέες στρατιωτικές απειλές και μια θαλάσσια αρτηρία που εξακολουθεί να λειτουργεί με φόβο.
Όσο η κανονικότητα στα Στενά του Ορμούζ υπάρχει περισσότερο στις δηλώσεις της Ουάσιγκτον παρά στα ναυτιλιακά δεδομένα, η Ελλάδα θα συνεχίσει να πληρώνει το κόστος δύο φορές: πρώτα στην αντλία και ύστερα στην πρίζα.
