Η διπλωματική σκυτάλη πέρασε μέσα σε λίγες ώρες από τη Μόσχα στο Κίεβο. Οι δύο άνθρωποι που έχει επιλέξει ο Ντόναλντ Τραμπ για μία ακόμη προσπάθεια να ανοίξει δρόμος προς τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, ο ειδικός απεσταλμένος του Αμερικανού προέδρου Στιβ Γουίτκοφ και ο γαμπρός και στενός συνεργάτης του Τζάρεντ Κούσνερ, βρίσκονται σήμερα, Κυριακή 6 Σεπτεμβρίου, στο δεύτερο και ίσως δυσκολότερο σκέλος της αποστολής τους: τις συνομιλίες με την ουκρανική ηγεσία και τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Κίεβο.
Μόλις χθες κάθονταν απέναντι από τον Βλαντίμιρ Πούτιν στο Κρεμλίνο.
Η συνάντηση διήρκεσε περισσότερο από τρεις ώρες και, σύμφωνα με το Reuters, η Μόσχα τη χαρακτήρισε «εξαιρετικά χρήσιμη», χωρίς όμως να ανακοινώσει οποιαδήποτε συγκεκριμένη συμφωνία ή ουσιαστική σύγκλιση στα μεγάλα ζητήματα που χωρίζουν Ρωσία και Ουκρανία. (Reuters)
Τρεις ώρες και δέκα λεπτά με τον Πούτιν
Ο Γουίτκοφ και ο Κούσνερ έφτασαν το Σάββατο στη Μόσχα και συναντήθηκαν στο Κρεμλίνο με τον Ρώσο πρόεδρο.
Σύμφωνα με τον σύμβουλο του Πούτιν, Γιούρι Ουσάκοφ, η συζήτηση ήταν ουσιαστική, εποικοδομητική και ιδιαίτερα ειλικρινής. Διήρκεσε περίπου τρεις ώρες και δέκα λεπτά.
Στο τραπέζι δεν βρέθηκε μόνο η Ουκρανία. Συζητήθηκαν επίσης οι αμερικανορωσικές σχέσεις, οικονομικά ζητήματα και ενδεχόμενα μεγάλα κοινά projects ανάμεσα στις δύο χώρες. Το γεγονός αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς δείχνει ότι το Κρεμλίνο επιχειρεί να συνδέσει μία πιθανή διευθέτηση του ουκρανικού με μία ευρύτερη επαναπροσέγγιση Μόσχας και Ουάσιγκτον. (Reuters)
Ο Πούτιν, υποδεχόμενος τους δύο Αμερικανούς, επαίνεσε τις προσπάθειες του Τραμπ για εξεύρεση λύσης, αλλά προειδοποίησε ουσιαστικά ότι η υπόθεση κάθε άλλο παρά εύκολη είναι.
Ο Γουίτκοφ από την πλευρά του μετέφερε τους χαιρετισμούς του Αμερικανού προέδρου και ευχαρίστησε τον Πούτιν για τις διευθετήσεις ασφαλείας γύρω από την αμερικανική αποστολή. (Reuters)
Τι πήραν μαζί τους από τη Μόσχα
Αυτό είναι σήμερα το κρίσιμο ερώτημα στο Κίεβο.
Ο Ουσάκοφ δήλωσε ότι οι Αμερικανοί θα μεταφέρουν στην ουκρανική πλευρά τις εκτιμήσεις και τις θέσεις που παρουσίασε ο Πούτιν σχετικά με τις πιθανές επιλογές για μία διευθέτηση.
Δεν έχουν δημοσιοποιηθεί οι λεπτομέρειες των ρωσικών προτάσεων.
Το Reuters, ωστόσο, επισημαίνει ότι οι βασικές διαφορές παραμένουν τεράστιες. Η Μόσχα εξακολουθεί να διεκδικεί ουκρανικά εδάφη και να θέτει όρους που το Κίεβο θεωρεί απαράδεκτους, ενώ η ουκρανική κυβέρνηση αρνείται μία ειρήνη που θα ισοδυναμούσε με παράδοση εδαφών χωρίς αξιόπιστες εγγυήσεις για το μέλλον. (Reuters)
Γι’ αυτό και η φράση «δεν υπήρξε breakthrough» που συνοδεύει το ρεπορτάζ του Reuters για τη συνάντηση της Μόσχας είναι ίσως η σημαντικότερη αποτίμηση της χθεσινής ημέρας.
Σήμερα απέναντι στον Ζελένσκι
Το δεύτερο σκέλος της αμερικανικής αποστολής είναι διαφορετικό.
Γουίτκοφ και Κούσνερ καλούνται να παρουσιάσουν στην ουκρανική ηγεσία όσα συζητήθηκαν στο Κρεμλίνο, αλλά παράλληλα να ακούσουν ποιες από τις ρωσικές θέσεις μπορούν έστω να αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης και ποιες αποτελούν κόκκινη γραμμή για το Κίεβο.
Η επίσκεψη έχει και έναν ιδιαίτερο συμβολισμό: πρόκειται για την πρώτη επίσκεψη των δύο κορυφαίων διαπραγματευτών του Τραμπ στο Κίεβο, σύμφωνα με το BBC. (Google)
Το ζητούμενο δεν είναι ακόμη η υπογραφή ειρηνευτικής συμφωνίας. Είναι να διαπιστωθεί εάν υπάρχει αρκετό κοινό έδαφος ώστε να περάσει η διαδικασία στην επόμενη φάση.
Ο Λευκός Οίκος έχει ήδη αφήσει να εννοηθεί ότι τα επόμενα βήματα μπορεί να ανακοινωθούν μέσα στις επόμενες εβδομάδες. (The Guardian)
Οι «κόκκινες γραμμές»
Στο επίκεντρο βρίσκονται τα ίδια δύσκολα ζητήματα που έχουν μπλοκάρει επανειλημμένα κάθε προηγούμενη προσπάθεια.
Πρώτα απ’ όλα, τα εδάφη.
Η Ρωσία επιμένει στις εδαφικές της αξιώσεις, ενώ η Ουκρανία αρνείται να αποδεχθεί μία συμφωνία που θα νομιμοποιεί με μόνιμο τρόπο τα αποτελέσματα της ρωσικής εισβολής.
Δεύτερο μεγάλο ζήτημα είναι οι εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία. Το Κίεβο ζητεί μηχανισμό που θα αποτρέπει μία νέα ρωσική επίθεση μετά από ενδεχόμενη κατάπαυση του πυρός.
Και τρίτο είναι το πώς θα εφαρμοστεί και κυρίως πώς θα ελεγχθεί οποιαδήποτε συμφωνία εκεχειρίας ή ειρήνης.
Αυτά είναι τα σημεία στα οποία οι Αμερικανοί επιχειρούν να βρουν τον ελάχιστο κοινό παρονομαστή.
Μία διπλωματική αποστολή ενώ συνεχίζεται ο πόλεμος
Το παράδοξο — και ταυτόχρονα η πραγματικότητα αυτού του πολέμου — είναι ότι η διπλωματία εξελίσσεται ενώ τα όπλα ουσιαστικά δεν έχουν σιγήσει.
Ρωσία και Ουκρανία συμφώνησαν σε περιορισμένη αναστολή αεροπορικών επιθέσεων εναντίον των πρωτευουσών τους κατά τη διάρκεια των επισκέψεων των Αμερικανών απεσταλμένων. Δεν πρόκειται όμως για γενική κατάπαυση του πυρός. (The Kyiv Independent)
Οι επιθέσεις σε άλλες περιοχές συνεχίστηκαν. Σύμφωνα με το Associated Press, η Ρωσία εξαπέλυσε νέο κύμα drones και πυραύλων εναντίον της Ουκρανίας, ενώ ουκρανικά drones επιτέθηκαν σε ρωσικό έδαφος.
Μάλιστα, ο Ζελένσκι κατηγόρησε τη Ρωσία ότι έπληξε τις προηγούμενες ώρες τις περιοχές των αεροδρομίων Μπορίσπιλ και Ζουλιάνι, συνδέοντας τις επιθέσεις με τις συζητήσεις για τον τρόπο άφιξης της αμερικανικής αντιπροσωπείας στο Κίεβο. (The Guardian)
Ο Τραμπ θέλει αποτέλεσμα
Για τον Ντόναλντ Τραμπ αυτή η νέα αποστολή Γουίτκοφ–Κούσνερ είναι ένα ακόμη τεστ της προσωπικής του στρατηγικής.
Ο Αμερικανός πρόεδρος εξακολουθεί να πιστεύει ότι η απευθείας διαπραγμάτευση με τις δύο πλευρές μπορεί να ξεμπλοκάρει έναν πόλεμο που έχει πλέον μπει στον πέμπτο χρόνο του.
Το μοντέλο είναι χαρακτηριστικό της διπλωματίας Τραμπ: προσωπικοί απεσταλμένοι, απευθείας συνομιλίες, παράλληλη συζήτηση οικονομικών κινήτρων και προσπάθεια να διαμορφωθεί ένα πακέτο που θα μπορεί να παρουσιαστεί και στις δύο πλευρές ως συμφέρον.
Μόνο που εδώ υπάρχει ένα θεμελιώδες πρόβλημα.
Εκεί όπου η Μόσχα μιλά για τις «ρίζες της σύγκρουσης» και για εδαφικές και στρατηγικές απαιτήσεις, το Κίεβο μιλά για κυριαρχία, εδαφική ακεραιότητα και ασφάλεια απέναντι σε μία νέα μελλοντική εισβολή.
Ανάμεσα σε αυτές τις δύο θέσεις επιχειρούν σήμερα να κινηθούν οι άνθρωποι του Τραμπ.
Το πραγματικό τεστ αρχίζει στο Κίεβο
Η χθεσινή συνάντηση στο Κρεμλίνο έδειξε ότι ο δίαυλος Ουάσιγκτον–Μόσχας παραμένει ανοικτός.
Δεν απέδειξε όμως ότι υπάρχει συμφωνία.
Η σημερινή συνάντηση στο Κίεβο θα δείξει κάτι ίσως σημαντικότερο: εάν αυτά που άκουσαν ο Γουίτκοφ και ο Κούσνερ από τον Πούτιν μπορούν καν να αποτελέσουν βάση συζήτησης για τον Ζελένσκι.
Εάν η απάντηση είναι θετική, μπορεί να ανοίξει ο δρόμος για νέο γύρο διαπραγματεύσεων.
Εάν είναι αρνητική, οι δύο Αμερικανοί θα επιστρέψουν στην Ουάσιγκτον έχοντας επιβεβαιώσει αυτό που ήδη γνωρίζουν όλοι:
Ότι η απόσταση ανάμεσα στη Μόσχα και το Κίεβο εξακολουθεί να μετριέται όχι μόνο σε χιλιόμετρα, αλλά σε όρους ειρήνης που προς το παρόν δύσκολα συναντώνται.
