Η διπλωματική σκυτάλη πέρασε μέσα σε λιγότερο από 24 ώρες από τη Μόσχα στο Κίεβο και, για πρώτη φορά έπειτα από αρκετό διάστημα στασιμότητας, η Ουάσιγκτον επιχειρεί να βάλει ξανά Ρωσία και Ουκρανία σε τροχιά πραγματικής διαπραγμάτευσης.
Οι απεσταλμένοι του Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, ολοκλήρωσαν την πρώτη φάση των συνομιλιών τους με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι και την ουκρανική ηγεσία στο Κίεβο, έπειτα από περίπου τρεις ώρες συζητήσεων και γεύμα εργασίας.
Και η πρώτη δημόσια αποτίμηση της αμερικανικής πλευράς ήταν προσεκτική αλλά σαφώς θετική.
«Ουσιαστικές, σημαντικές και είμαστε πολύ ενθαρρυμένοι», δήλωσε ο Γουίτκοφ στους δημοσιογράφους μετά τον πρώτο γύρο. Το Reuters σημειώνει ότι οι δύο Αμερικανοί προσβλέπουν σε περαιτέρω πρόοδο στις συνομιλίες. (Reuters)
Οι επαφές, ωστόσο, δεν τελειώνουν εδώ. Ο Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι θα ακολουθήσουν και νέες συνομιλίες με τη συμμετοχή Ευρωπαίων. Στο Κίεβο βρίσκονται οι σύμβουλοι εθνικής ασφαλείας της Βρετανίας, της Γαλλίας και της Γερμανίας. (Reuters)
Κούσνερ: Θέλουμε μακροχρόνια και βιώσιμη ειρήνη
Ο Τζάρεντ Κούσνερ μετέφερε στον Ζελένσκι τους προσωπικούς χαιρετισμούς του Ντόναλντ Τραμπ και έδωσε ένα πρώτο περίγραμμα της αμερικανικής επιδίωξης: όχι απλώς μία διακοπή των εχθροπραξιών αλλά μία συμφωνία που, τουλάχιστον σύμφωνα με την Ουάσιγκτον, θα μπορεί να αντέξει στον χρόνο.
Ο Κούσνερ μίλησε για την ανάγκη μιας «μακροχρόνιας, βιώσιμης ειρήνης», ενώ αμερικανική πηγή περιέγραψε το κλίμα των συνομιλιών ως θετικό. (The Kyiv Independent)
Από την πλευρά του ο Ζελένσκι επέμεινε στο σημείο που θεωρεί αδιαπραγμάτευτο για οποιαδήποτε συμφωνία: τις πραγματικές εγγυήσεις ασφαλείας που θα εμποδίσουν τη Ρωσία να επαναλάβει στο μέλλον μια επίθεση εναντίον της Ουκρανίας.
«Χρειαζόμαστε εγγυήσεις ασφαλείας. Χρειαζόμαστε μια αξιοπρεπή μεταπολεμική ειρήνη. Οι προτάσεις μας έχουν ετοιμαστεί», ήταν το μήνυμα του Ουκρανού προέδρου. (Reuters)
Ο ίδιος υπογράμμισε επίσης ότι όλοι βρίσκονται «στην ίδια πλευρά» ως προς έναν στόχο: να τελειώσει ο πόλεμος. (The Kyiv Independent)
Από τον Πούτιν κατευθείαν στον Ζελένσκι
Η σημασία της σημερινής επίσκεψης βρίσκεται κυρίως στη διαδρομή των δύο Αμερικανών.
Γουίτκοφ και Κούσνερ έφθασαν στο Κίεβο έχοντας μόλις προηγουμένως καθίσει για περισσότερες από τρεις ώρες απέναντι στον Βλαντίμιρ Πούτιν στο Κρεμλίνο.
Οι δύο άνδρες δεν πήγαν λοιπόν στην ουκρανική πρωτεύουσα για μια τυπική ενημερωτική συνάντηση. Μετέφεραν όσα άκουσαν από τον Ρώσο πρόεδρο και παράλληλα παρουσίασαν στο Κίεβο τις αμερικανικές ιδέες για την επόμενη φάση.
Ο σύμβουλος του Κρεμλίνου Γιούρι Ουσακόφ χαρακτήρισε τη συνάντηση της Μόσχας «εξαιρετικά χρήσιμη» και ανέφερε ότι οι Αμερικανοί παρουσίασαν σειρά ιδεών για πιθανές οδούς διευθέτησης του πολέμου. Η Ουάσιγκτον από την πλευρά της έκανε λόγο για συζήτηση «ουσιαστικών σχεδίων για τα επόμενα βήματα». (Guardian)
Αλλά το σημαντικότερο είναι τι δεν ανακοινώθηκε.
Δεν υπήρξε συμφωνία. Δεν ανακοινώθηκε αποδοχή ειρηνευτικού σχεδίου από τον Πούτιν. Δεν ανακοινώθηκε γενική κατάπαυση του πυρός.
Και το Reuters εκτιμά ότι η συνάντηση της Μόσχας δεν φαίνεται να έφερε κάποια άμεση θεαματική εξέλιξη στο αδιέξοδο. (Reuters)
Τι είπε ο Πούτιν στους Αμερικανούς
Η ρωσική πλευρά φρόντισε να δείξει ότι επιθυμεί να διατηρήσει ανοικτό τον απευθείας δίαυλο με την κυβέρνηση Τραμπ.
Ο Πούτιν είπε στους Γουίτκοφ και Κούσνερ ότι οι επαφές Μόσχας και Ουάσιγκτον είναι επωφελείς και ότι η Ρωσία θεωρεί εύκολη τη συνεργασία μαζί τους. Ο Γουίτκοφ μετέφερε τις ευχές του Τραμπ και ευχαρίστησε τον Ρώσο πρόεδρο για την προσωρινή διακοπή επιθέσεων κατά τη διάρκεια της μετακίνησης της αμερικανικής αντιπροσωπείας. (Reuters)
Παρά τους χαμηλούς τόνους, όμως, ο Πούτιν δεν έδωσε δημόσια ένδειξη ότι εγκαταλείπει τις βασικές απαιτήσεις του.
Σύμφωνα με όσα μετέφερε ο Ουσακόφ, ο Ρώσος πρόεδρος υποστήριξε ότι η Ρωσία σημειώνει πρόοδο στο πεδίο των μαχών και επέμεινε στην ανάγκη να αντιμετωπιστούν οι λεγόμενες «βαθύτερες αιτίες» της σύγκρουσης – διατύπωση που χρησιμοποιεί σταθερά το Κρεμλίνο για τις στρατηγικές απαιτήσεις του απέναντι στην Ουκρανία και τη Δύση. (Guardian)
Το μεγάλο αγκάθι λέγεται Ντονμπάς
Εδώ βρίσκεται και το πραγματικό πρόβλημα της διαπραγμάτευσης.
Μόσχα και Κίεβο εξακολουθούν να απέχουν πολύ στα ζητήματα των εδαφών. Η Ρωσία απαιτεί την αποχώρηση των ουκρανικών δυνάμεων από περιοχές του Ντονμπάς που εξακολουθούν να ελέγχουν. Η ουκρανική κυβέρνηση αρνείται, θεωρώντας ότι μια τέτοια υποχώρηση θα ισοδυναμούσε όχι μόνο με εδαφική παραχώρηση αλλά και με στρατηγική αποδυνάμωση της άμυνας της χώρας. (Reuters)
Παράλληλα η Μόσχα εξακολουθεί να θέτει ζήτημα μη ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, ενώ το Κίεβο ζητά δεσμευτικές εγγυήσεις ασφαλείας από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη.
Αυτή ακριβώς η απόσταση εξηγεί γιατί, παρά τον αισιόδοξο τόνο των σημερινών δηλώσεων, κανείς ακόμη δεν μιλά για επικείμενη ειρηνευτική συμφωνία.
Μια μικρή εκεχειρία για να κινηθεί η διπλωματία
Μέσα σε αυτή την εξαιρετικά εύθραυστη διαδικασία υπάρχει πάντως μία πρώτη πρακτική συμφωνία.
Ρωσία και Ουκρανία σταμάτησαν προσωρινά τις επιθέσεις εναντίον των δύο πρωτευουσών ώστε να πραγματοποιηθούν με ασφάλεια οι αμερικανικές διπλωματικές μετακινήσεις.
Το Κρεμλίνο δεσμεύτηκε να μην πλήξει το Κίεβο μέχρι τη Δευτέρα και ο Ζελένσκι ανακοίνωσε αντίστοιχα ότι η Ουκρανία δεν θα πραγματοποιήσει επιθέσεις εναντίον της Μόσχας στο ίδιο διάστημα. (Reuters)
Δεν πρόκειται όμως για εκεχειρία στον πόλεμο.
Οι μάχες συνεχίζονται κανονικά κατά μήκος του μετώπου των περίπου 1.200 χιλιομέτρων, ενώ η Ρωσία εξακολούθησε να πλήττει άλλες ουκρανικές πόλεις. Την ίδια ώρα η Ουκρανία ανακοίνωσε νέο πλήγμα στο ρωσικό διυλιστήριο του Ριαζάν. (Reuters)
Η διπλωματία επέστρεψε – η συμφωνία όχι ακόμη
Το καινούργιο στοιχείο αυτής της Κυριακής δεν είναι ότι ξαφνικά βρέθηκε λύση στον πόλεμο.
Είναι ότι οι ίδιοι δύο άνθρωποι που κάθισαν χθες απέναντι στον Πούτιν στο Κρεμλίνο, σήμερα κάθισαν απέναντι στον Ζελένσκι στο Κίεβο, έχοντας μαζί τους –όπως αποκάλυψε ο ίδιος ο Τραμπ– μια νέα αμερικανική πρόταση για τον τερματισμό του πολέμου. (The Washington Post)
Και για πρώτη φορά στην ιδιότητά τους ως διαπραγματευτές του Αμερικανού προέδρου, Γουίτκοφ και Κούσνερ επισκέφθηκαν προσωπικά την ουκρανική πρωτεύουσα. (Reuters)
Το πρώτο τεστ ολοκληρώθηκε με την Ουάσιγκτον να δηλώνει «ενθαρρυμένη».
Το δεύτερο τεστ είναι πολύ δυσκολότερο: εάν οι αμερικανικές ιδέες μπορούν να γεφυρώσουν τις κόκκινες γραμμές Μόσχας και Κιέβου στα εδάφη και στις εγγυήσεις ασφαλείας.
Μέχρι στιγμής, η απάντηση δεν υπάρχει.
Υπάρχει όμως ξανά ένας ενεργός διπλωματικός δίαυλος Μόσχα – Ουάσιγκτον – Κίεβο, με την Ευρώπη πλέον στο τραπέζι. Και μετά από μήνες στασιμότητας, αυτό είναι το πρώτο στοιχείο που αξίζει πραγματικά να παρακολουθήσουμε.
