Ως «κομβικό εταίρο» σε μια «περιοχή που βρίσκεται σε αναταραχή» και ως χώρα με την οποία «τα συμφέροντα της ΕΕ συγκλίνουν» χαρακτήρισε την Τουρκία η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, επαινώντας παράλληλα τον ρόλο της Άγκυρας στη διαχείριση της κρίσης με το Ιράν, την ώρα που η Τουρκία προωθεί νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα» δόγμα που έχει καταδικάσει σε εκθέσεις της η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και το Κυπριακό, η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν προχώρησε σε μια ιδιαίτερα θερμή δημόσια τοποθέτηση για την Τουρκία μετά από τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, παρουσιάζοντας την Άγκυρα ως στρατηγικό εταίρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής αστάθειας στη Μέση Ανατολή.
Στην ανάρτησή της στην πλατφόρμα X, η πρόεδρος της Κομισιόν χαρακτήρισε την Τουρκία «έναν κομβικό εταίρο σε μια περιοχή που βρίσκεται σε αναταραχή», τονίζοντας ότι «τα συμφέροντά μας συγκλίνουν» στη διατήρηση ανοικτών εμπορικών οδών, στη συνέχιση της ροής ενέργειας και στη σταθερότητα των αλυσίδων εφοδιασμού.
«Θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε στενά μαζί πάνω σε αυτές τις προτεραιότητες», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η φον ντερ Λάιεν εξήρε επίσης τον ρόλο της Άγκυρας στη διαχείριση της κρίσης με το Ιράν, σημειώνοντας ότι «η Ευρωπαϊκή Ένωση εκτιμά τις προσπάθειες της Τουρκίας να στηρίξει την αποκλιμάκωση και μια διπλωματική λύση στη σύγκρουση με το Ιράν».
Αναφερόμενη στην Ανατολική Μεσόγειο και στο Κυπριακό, η πρόεδρος της Κομισιόν σημείωσε ότι οι δύο πλευρές «συζήτησαν επίσης την Ανατολική Μεσόγειο και το Κυπριακό» και ότι «υπογράμμισαν τη σημασία των σχέσεων Ευρωπαϊκής Ένωσης – Τουρκίας».
Παράλληλα, πρόσθεσε ότι «η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι έτοιμη να στηρίξει τη διαδικασία υπό την ηγεσία των Ηνωμένων Εθνών σε όλα τα στάδια».
Οι δηλώσεις αυτές εκδόθηκαν σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Μέσα στον Ιούνιο η Τουρκία σχεδιάζει, σύμφωνα με πληροφορίες, να προχωρήσει στην ψήφιση νομοσχεδίου για τη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα» -το αναθεωρητικό δόγμα που αμφισβητεί κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας και της Κύπρου στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο και το οποίο πλέον επιχειρεί να αποκτήσει θεσμική και νομοθετική κατοχύρωση.
Η αντίφαση που καταγράφεται είναι εμφανής: ενώ η πρόεδρος της Κομισιόν μιλά για «σύγκλιση συμφερόντων» ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Τουρκία και επαινεί δημόσια την Άγκυρα για τον ρόλο της στη διαχείριση της κρίσης με το Ιράν, η Τουρκία προχωρά παράλληλα στη νομοθετική θεσμοθέτηση διεκδικήσεων που αμφισβητούν ευθέως την κυριαρχία δύο κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερη συζήτηση προκαλεί και η αναφορά της φον ντερ Λάιεν στην Ανατολική Μεσόγειο και στο Κυπριακό, καθώς η τοποθέτησή της παρέμεινε εξαιρετικά γενική και προσεκτική, χωρίς καμία αναφορά σε παραβιάσεις, κυριαρχικά δικαιώματα ή ευρωπαϊκές προειδοποιήσεις προς την Άγκυρα.
Ενδεικτική του κλίματος που διαμορφώνεται στις Βρυξέλλες γύρω από τον γεωπολιτικό ρόλο της Τουρκίας ήταν και η σημερινή παρέμβαση του Κύπριου ευρωβουλευτή (Σοσιαλιστές) Κώστα Μαυρίδη στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβούλιου στο Στρασβούργο.
Ο Κύπριος ευρωβουλευτής προειδοποίησε ότι η σχεδιαζόμενη θεσμοθέτηση της «Γαλάζιας Πατρίδας» συνιστά «την αρχή μιας νέας εισβολής στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο», υποστηρίζοντας ότι το συγκεκριμένο δόγμα παραβιάζει το Δίκαιο της Θάλασσας του ΟΗΕ και στρέφεται ουσιαστικά «εναντίον της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και όχι μόνο εναντίον της Ελλάδας ή της Κύπρου».
Η παρέμβασή του έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Άγκυρα επιχειρεί παράλληλα να ενισχύσει και τον ρόλο της στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας, διεκδικώντας συμμετοχή στο πρόγραμμα SAFE για την ευρωπαϊκή άμυνα και αμυντική βιομηχανία.
Υπέρ μιας στενότερης συνεργασίας με την Τουρκία εμφανίζονται το τελευταίο διάστημα αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Γερμανία, με τον συμπατριώτη τής φον ντερ Λάιεν και μέλος της ίδιας πολιτικής οικογένειας, τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, να έχει επίσης στείλει μηνύματα υπέρ της ενίσχυσης των σχέσεων με την Άγκυρα στο πεδίο της ασφάλειας και της άμυνας, την ώρα που η Τουρκία επιδιώκει ενεργότερο ρόλο και στο πρόγραμμα SAFE για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το ερώτημα που τίθεται ολοένα και πιο έντονα είναι αν η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι διατεθειμένη να αντιδράσει έμπρακτα απέναντι στον τουρκικό επεκτατισμό ή αν η γεωπολιτική χρησιμότητα της Άγκυρας στη Μέση Ανατολή, στην ενέργεια και στις εμπορικές διαδρομές θα συνεχίσει να υπερισχύει των ευρωπαϊκών αντιδράσεων απέναντι στις εξελίξεις σε Αιγαίο, Ανατολική Μεσόγειο και Κυπριακό.
Όπως προειδοποίησε άλλωστε και ο Κύπριος ευρωβουλευτής Κώστα Μαυρίδη, «η ιστορία διδάσκει το εξής: όπως και στην τουρκική εισβολή του 1974 στην Κύπρο, όταν ο θύτης, στην περίπτωσή μας η Τουρκία, δεν τιμωρείται για ένα έγκλημα, το επαναλαμβάνει και εδραιώνεται και επεκτείνεται».
