Πότε ήταν η τελευταία φορά που είπαμε μια καλημέρα σε έναν άγνωστο; Όχι σε έναν φίλο, έναν συνάδελφο ή κάποιον από τον οποίο περιμένουμε κάτι. Σε έναν άνθρωπο που απλώς συναντήσαμε στον δρόμο, στο ασανσέρ, στη στάση του λεωφορείου ή στο διπλανό τραπέζι ενός καφενείου.
Μια τόσο μικρή λέξη. Μόλις οκτώ γράμματα. Κι όμως, πολλές φορές αποδεικνύεται δυσκολότερο να την προφέρουμε από το να πληκτρολογήσουμε δεκάδες μηνύματα στο κινητό μας.
Η 21η Νοεμβρίου είναι η Παγκόσμια Ημέρα Χαιρετισμού, γνωστή διεθνώς ως World Hello Day. Μια ημέρα αφιερωμένη στην απλούστερη ίσως μορφή ανθρώπινης επικοινωνίας: να αναγνωρίζουμε την παρουσία του άλλου.
Και αξίζει να αναρωτηθούμε: Μήπως, μέσα στην ταχύτητα της σύγχρονης ζωής, ξεχάσαμε κάτι πολύ σημαντικό;
Μια παγκόσμια ημέρα που γεννήθηκε από την ανάγκη για ειρήνη
Η Παγκόσμια Ημέρα Χαιρετισμού δημιουργήθηκε το 1973 από δύο Αμερικανούς αδελφούς, τον Μπράιαν και τον Μάικλ ΜακΚόρμακ.
Η πρωτοβουλία τους συνδέθηκε με τον πόλεμο του Γιομ Κιπούρ στη Μέση Ανατολή και την ανάγκη να υπενθυμίσουν ότι η επικοινωνία μπορεί να αποτελέσει εναλλακτική στη σύγκρουση.
Η αρχική ιδέα ήταν απλή: κάθε άνθρωπος να χαιρετήσει τουλάχιστον δέκα άλλους ανθρώπους μέσα στην ημέρα.
Όχι απαραίτητα γνωστούς του. Ανθρώπους που θα συναντούσε στην καθημερινότητά του.
Περισσότερο από μισό αιώνα αργότερα, το μήνυμα παραμένει επίκαιρο. Ίσως μάλιστα να είναι περισσότερο αναγκαίο από ποτέ.
Στο λεωφορείο, στην αγορά, στην πολυκατοικία: Πού χάθηκαν οι καλημέρες;
Θυμάμαι μια Ελλάδα όπου η καλημέρα ήταν σχεδόν αυτονόητη.
Στην είσοδο της πολυκατοικίας, στο περίπτερο, στο μπακάλικο, στον φούρνο της γειτονιάς. Ακόμη και σε ανθρώπους που δεν γνωρίζαμε προσωπικά.
Δεν χρειαζόταν να υπάρχει κάποια ιδιαίτερη σχέση. Αρκούσε ότι βρισκόμασταν στον ίδιο χώρο.
Σήμερα, πολλές φορές μπαίνουμε σε ένα ασανσέρ και κοιτάζουμε το πάτωμα. Καθόμαστε δίπλα σε άλλους επιβάτες στο λεωφορείο και αποφεύγουμε ακόμη και τη βλεμματική επαφή.
Περνάμε μπροστά από ανθρώπους που συναντούμε καθημερινά, χωρίς να ανταλλάξουμε ούτε μία λέξη.
Βεβαίως, δεν ήταν όλες οι παλιές εποχές καλύτερες, ούτε όλοι οι άνθρωποι είναι υποχρεωμένοι να ανταποκρίνονται σε έναν χαιρετισμό.
Αλλά η σταδιακή απώλεια αυτών των μικρών κοινωνικών συνηθειών αξίζει να μας προβληματίσει.
ΒΙΝΤΕΟ
Τι λέει η επιστήμη για τη δύναμη ενός απλού χαιρετισμού
Η ψυχολογία έχει εξετάσει τη σημασία των σύντομων κοινωνικών επαφών, ακόμη και μεταξύ αγνώστων.
Έρευνα των Νίκολας Έπλεϊ και Τζουλιάνα Σρέντερ, που δημοσιεύθηκε το 2014 στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Experimental Psychology: General, έδειξε ότι άνθρωποι που συνομίλησαν με αγνώστους κατά τη διάρκεια των μετακινήσεών τους ανέφεραν θετικότερη εμπειρία από εκείνους που παρέμειναν απομονωμένοι.
Μάλιστα, πολλοί συμμετέχοντες είχαν προηγουμένως προβλέψει ότι μια τέτοια επικοινωνία θα ήταν δυσάρεστη.
Η πραγματική εμπειρία αποδείχθηκε συχνά διαφορετική.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε χαιρετισμός θεραπεύει τη μοναξιά ή ότι όλοι επιθυμούν συζήτηση. Δείχνει όμως ότι οι μικρές ανθρώπινες επαφές μπορούν να έχουν μεγαλύτερη σημασία από όση συνήθως τους αποδίδουμε.
Η μοναξιά μέσα στο πλήθος
Ζούμε σε μια εποχή όπου μπορούμε να επικοινωνούμε μέσα σε δευτερόλεπτα με κάποιον που βρίσκεται στην άλλη άκρη του πλανήτη.
Κι όμως, μερικές φορές δυσκολευόμαστε να επικοινωνήσουμε με τον άνθρωπο που βρίσκεται ένα μέτρο μακριά μας.
Έχουμε εκατοντάδες επαφές στα κινητά μας, αλλά μπορεί να αγνοούμε το όνομα του γείτονα που κατοικεί στο διπλανό διαμέρισμα.
Η τεχνολογία μάς έδωσε εκπληκτικές δυνατότητες επικοινωνίας. Δεν μπορεί, όμως, να αντικαταστήσει πλήρως τη ζεστασιά μιας ανθρώπινης παρουσίας.
Για έναν ηλικιωμένο που ζει μόνος, για έναν άνθρωπο που αντιμετωπίζει δυσκολίες ή απλώς για κάποιον που περνά μια άσχημη ημέρα, μια καλημέρα μπορεί να έχει ξεχωριστή σημασία.
Όχι επειδή λύνει τα προβλήματά του. Αλλά επειδή του υπενθυμίζει ότι δεν είναι αόρατος.
Η ευγένεια δεν κοστίζει τίποτα, αλλά αξίζει πολλά
Δεν χρειάζεται να γνωρίζουμε την προσωπική ιστορία κάποιου για να του φερθούμε με σεβασμό.
Μια καλημέρα στον οδηγό του λεωφορείου, ένα ευχαριστώ στον υπάλληλο του καταστήματος, ένας χαιρετισμός στον εργαζόμενο που καθαρίζει τον δρόμο.
Απλές κινήσεις που αναγνωρίζουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
Και ίσως εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη αξία της Παγκόσμιας Ημέρας Χαιρετισμού.
Δεν μας καλεί να γίνουμε ξαφνικά φίλοι με όλους. Μας υπενθυμίζει ότι η κοινωνική συμβίωση αρχίζει από τον στοιχειώδη σεβασμό.
Ας ξαναμάθουμε να λέμε καλημέρα
Θα ήθελα να κάνω μια πολύ απλή πρόταση.
Από σήμερα, ας προσπαθήσουμε να λέμε λίγο συχνότερα καλημέρα. Στον δρόμο, στο ασανσέρ, στο λεωφορείο, στην αγορά.
Χωρίς να περιμένουμε ανταπόδοση. Χωρίς να μας ενοχλεί αν κάποιος δεν απαντήσει.
Γιατί δεν γνωρίζουμε τι κουβαλά μέσα του ο άνθρωπος που έχουμε απέναντί μας.
Μπορεί να είναι χαρούμενος. Μπορεί να είναι στενοχωρημένος. Μπορεί να έχει ανάγκη να νιώσει ότι κάποιος τον πρόσεξε.
Και ίσως μια μικρή λέξη, ειπωμένη με ειλικρίνεια, να του φτιάξει έστω και για λίγο τη διάθεση.
Ας μην περιμένουμε, λοιπόν, την επόμενη 21η Νοεμβρίου.
Καλημέρα, λοιπόν. Και ας μην ξεχνάμε να την ανταλλάσσουμε.
Πηγές τεκμηρίωσης
World Hello Day – worldhelloday.org
Epley & Schroeder (2014), Mistakenly Seeking Solitude, Journal of Experimental Psychology: General.