Το ανώτατο δικαστήριο της Πολωνίας, ανέτρεψε την Τρίτη διάταξη που θα οδηγούσε στη νομική αναγνώριση των συζύγων του ίδιου φύλου, οι οποίοι είχαν παντρευτεί σε άλλο κράτος-μέλος της ΕΕ και στη συνέχεια εγκαταστάθηκαν στην Πολωνία.
Όπως αναφέρει η Deutsche Welle, η κυβέρνηση της Βαρσοβίας είχε κινηθεί προς την κατεύθυνση συμμόρφωσης με απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με την οποία η κατά πλειοψηφία καθολική Πολωνία, αν και δεν επιτρέπει τους γάμους ομόφυλων ζευγαριών στο εσωτερικό της, όφειλε τουλάχιστον να αναγνωρίζει τους γάμους που έχουν συναφθεί νόμιμα σε άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ.
Η ομόφωνη απόφαση ενδέχεται να προκαλέσει νέα σύγκρουση μεταξύ του ανώτατου δικαστηρίου της Πολωνίας και του δικαστηρίου της 27μελούς Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Πολωνίας
Το δικαστήριο ανέφερε σε ανακοίνωσή του ότι η απόφαση είναι ομόφωνη και τελεσίδικη και ότι οι γάμοι ομόφυλων ζευγαριών που έχουν τελεστεί σε άλλα κράτη της ΕΕ δεν μπορούν να καταχωρίζονται στο πολωνικό ληξιαρχείο, όπως προβλεπόταν μέχρι σήμερα.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, οι ρυθμίσεις για την «προετοιμασία και έκδοση επικυρωμένων αντιγράφων που αφορούν ενώσεις οι οποίες έχουν συναφθεί στο εξωτερικό και δεν αποτελούν ένωση μεταξύ γυναίκας και άνδρα» είναι «ασύμβατες με το άρθρο 92, παράγραφος 1, σε συνδυασμό με το άρθρο 18 του Συντάγματος της Δημοκρατίας της Πολωνίας».
Το άρθρο 18 του πολωνικού Συντάγματος ορίζει ότι:
«Ο γάμος, ως ένωση ενός άνδρα και μιας γυναίκας, καθώς και η οικογένεια, η μητρότητα και η γονεϊκότητα, τελούν υπό την προστασία και τη μέριμνα της Δημοκρατίας της Πολωνίας.»
Με άλλα λόγια, το Σύνταγμα ορίζει ότι ο γάμος είναι ετεροφυλοφιλικός θεσμός και ότι η ρύθμιση του ζητήματος ανήκει στην αρμοδιότητα της Πολωνίας.
Το άρθρο 92, παράγραφος 1, προβλέπει ότι οι σχετικοί κανονισμοί πρέπει να καθορίζονται από τα «όργανα που προβλέπει το Σύνταγμα».
Το δικαστήριο δεν έδωσε αναλυτική αιτιολόγηση για την απόφασή του. Ωστόσο, εκτιμάται ότι έκρινε πως η απόφαση του Δικαστηρίου της ΕΕ υπερέβαινε τις αρμοδιότητες της Ένωσης και συνιστούσε παρέμβαση στο δικαίωμα της Πολωνίας να ρυθμίζει η ίδια την πολιτική της σχετικά με την οικογένεια και τον γάμο.
Τι είχε αποφασιστεί προηγουμένως και γιατί;
Η απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που εκδόθηκε τον Νοέμβριο του 2025, δεν υποχρέωνε την Πολωνία να θεσπίσει τον γάμο μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου. Προέβλεπε όμως ότι οι γάμοι που έχουν τελεστεί νόμιμα σε άλλο κράτος-μέλος της ΕΕ πρέπει να μπορούν να καταχωρίζονται, όταν αυτό είναι αναγκαίο ώστε τα ζευγάρια να ασκούν τα δικαιώματα που απορρέουν από την ελεύθερη κυκλοφορία.
Η υπόθεση αφορούσε δύο άνδρες που παντρεύτηκαν στη Γερμανία το 2018 και εγκαταστάθηκαν στην Πολωνία έναν χρόνο αργότερα. Τον Μάρτιο, το Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο της Πολωνίας έκρινε ότι η καταχώριση του γάμου τους δεν αντίκειται στο πολωνικό Σύνταγμα, ενώ η κυβέρνηση ψήφισε τον Μάιο σχετική ρύθμιση, η οποία επρόκειτο να τεθεί σε ισχύ στα τέλη Αυγούστου.
Ωστόσο, το κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS) προσέφυγε στο Συνταγματικό Δικαστήριο, το οποίο ακύρωσε τη ρύθμιση. Πρόκειται για ακόμη μία σύγκρουση του πολωνικού δικαστηρίου με το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Η Πολωνία παραμένει μία από τις τέσσερις χώρες της ΕΕ που δεν αναγνωρίζουν ούτε γάμους ούτε σύμφωνα συμβίωσης μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου. Οι υπόλοιπες είναι η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Σλοβακία.
