Λίγες κηδείες στην ιστορία ξεπέρασαν τόσο πολύ τα όρια μιας χώρας, μιας βασιλικής οικογένειας ή ακόμη και μιας εποχής.
Το Σάββατο 6 Σεπτεμβρίου 1997, έξι ημέρες μετά τον θάνατο της πριγκίπισσας Νταϊάνα στο Παρίσι, η Βρετανία σταμάτησε. Και μαζί της, σχεδόν ολόκληρος ο κόσμος.
Υπολογίζεται ότι περίπου 2,5 δισεκατομμύρια άνθρωποι παρακολούθησαν από την τηλεόραση την κηδεία της γυναίκας που είχε ήδη περάσει στη συλλογική μνήμη ως η «πριγκίπισσα του λαού». (HISTORY)
Ένα Λονδίνο πλημμυρισμένο από λουλούδια
Ο θάνατός της, τα ξημερώματα της 31ης Αυγούστου 1997, έπειτα από το τροχαίο στη σήραγγα Pont de l’Alma του Παρισιού, προκάλεσε ένα κύμα δημόσιου πένθους χωρίς προηγούμενο στη σύγχρονη βρετανική ιστορία.
Τις ημέρες που ακολούθησαν, έξω από το Kensington Palace σχηματίστηκε κυριολεκτικά μια θάλασσα από λουλούδια, κάρτες και προσωπικά μηνύματα.
Την ημέρα της κηδείας, τεράστια πλήθη κατέκλυσαν τους δρόμους του Λονδίνου. Σύγχρονες εκτιμήσεις ανεβάζουν περίπου στο ένα εκατομμύριο όσους βρέθηκαν κατά μήκος της διαδρομής και στους γύρω δρόμους. (HISTORY)
Το φέρετρο της Νταϊάνα, σκεπασμένο με το βασιλικό λάβαρο, μεταφέρθηκε πάνω σε κιλλίβαντα πυροβόλου. Ο δρόμος γέμιζε λουλούδια που πετούσε το πλήθος καθώς περνούσε η πομπή. (The Independent)
Το «Mummy» που ράγισε καρδιές
Αλλά υπήρχε μία εικόνα που έμεινε περισσότερο από όλες.
Πάνω στο φέρετρο, ανάμεσα στα λουλούδια, βρισκόταν ένα στεφάνι από λευκά τριαντάφυλλα. Επάνω του υπήρχε ένας μικρός φάκελος με μία μόνο λέξη:
«Mummy» – «Μαμά».
Ήταν το τελευταίο μήνυμα των δύο παιδιών της.
Ο πρίγκιπας Ουίλιαμ ήταν μόλις 15 ετών και ο Χάρι 12. (The Independent)
Και λίγο πριν φτάσει η πομπή στο Westminster Abbey, τα δύο αγόρια περπάτησαν πίσω από το φέρετρο της μητέρας τους.
Μαζί τους βάδιζαν ο πατέρας τους, τότε πρίγκιπας Κάρολος, ο παππούς τους πρίγκιπας Φίλιππος και ο αδελφός της Νταϊάνα, Charles Spencer.
Ήταν ίσως η πιο σκληρή εικόνα εκείνης της ημέρας: δύο παιδιά να περπατούν με σκυμμένα κεφάλια πίσω από το φέρετρο της μητέρας τους, ενώ εκατομμύρια μάτια σε ολόκληρο τον πλανήτη τα παρακολουθούσαν.
Η βασίλισσα έσκυψε το κεφάλι
Είχε προηγηθεί μια εξαιρετικά δύσκολη εβδομάδα για το Παλάτι.
Η αρχική στάση της βασιλικής οικογένειας είχε προκαλέσει έντονη κριτική σε μια κοινωνία που απαιτούσε μια περισσότερο ανθρώπινη αντίδραση στον θάνατο της Νταϊάνα.
Τελικά, η βασίλισσα Ελισάβετ εμφανίστηκε δημόσια και απηύθυνε τηλεοπτικό μήνυμα προς το έθνος.
Και όταν το φέρετρο πέρασε μπροστά από το Buckingham Palace, η βασιλική οικογένεια βγήκε για να αποτίσει φόρο τιμής. Ήταν μια εικόνα που συμβόλιζε και τη δύναμη που είχε αποκτήσει το πρωτοφανές λαϊκό πένθος. (The Independent)
Η τελετή στο Westminster Abbey
Περίπου 2.000 προσκεκλημένοι συγκεντρώθηκαν στο Westminster Abbey: βασιλείς, πολιτικοί, προσωπικότητες του πολιτισμού και της show business, φίλοι της Νταϊάνα, αλλά και εκπρόσωποι οργανώσεων και φιλανθρωπικών φορέων με τους οποίους είχε συνεργαστεί. (The Independent)
Η τελετή είχε σχεδιαστεί ώστε να είναι λιγότερο αυστηρά βασιλική και περισσότερο ένας αποχαιρετισμός στη ζωή και στο ανθρωπιστικό έργο της Νταϊάνα. (The Independent)
Και τότε ήρθε μία ακόμη στιγμή που πέρασε στην ιστορία.
Ο Έλτον Τζον και το «Candle in the Wind»
Ο στενός φίλος της Νταϊάνα, Elton John, κάθισε στο πιάνο και ερμήνευσε μια ειδικά διασκευασμένη εκδοχή του «Candle in the Wind», του τραγουδιού που είχε αρχικά γραφτεί για τη Marilyn Monroe.
Η νέα εκδοχή άρχιζε με το «Goodbye England’s Rose».
Η ερμηνεία εκείνη ταυτίστηκε τόσο πολύ με τον αποχαιρετισμό της Νταϊάνα ώστε παραμένει μέχρι σήμερα ένα από τα χαρακτηριστικότερα μουσικά στιγμιότυπα της εποχής. (HISTORY)
Ο λόγος του αδελφού της που πάγωσε το Αβαείο
Ακολούθησε ο επικήδειος του αδελφού της, Charles Spencer.
Δεν ήταν ένας τυπικός οικογενειακός αποχαιρετισμός.
Ήταν ένας λόγος φορτισμένος, αιχμηρός και σε σημεία ευθέως επικριτικός απέναντι στον Τύπο και στο περιβάλλον μέσα στο οποίο είχε αναγκαστεί να ζήσει η αδελφή του.
Ο Spencer χαρακτήρισε την Νταϊάνα σύμβολο ανιδιοτελούς ανθρωπιάς και υπερασπιστή των αδύναμων, τονίζοντας ότι είχε καταφέρει να ξεπεράσει τα όρια της εθνικότητας και της βασιλικής ιδιότητας. (The Independent)
Ήταν ένας επικήδειος που δεν έμοιαζε με κανέναν από όσους είχε συνηθίσει να ακούει το βρετανικό κατεστημένο.
Η τελευταία διαδρομή προς το Althorp
Μετά την τελετή, η Νταϊάνα άφησε για τελευταία φορά το Λονδίνο.
Το φέρετρό της μεταφέρθηκε οδικώς προς το Althorp, την ιστορική οικογενειακή έπαυλη των Spencer στο Northamptonshire.
Και εκεί η δημόσια τελετή έδωσε τη θέση της στην ιδιωτική οικογενειακή θλίψη.
Η Νταϊάνα ενταφιάστηκε σε ένα μικρό νησί στο κέντρο της λίμνης που είναι γνωστή ως The Oval, μέσα στην έκταση του Althorp. Η επιλογή έγινε ώστε ο τάφος της να προστατεύεται και οι γιοι της να μπορούν να επισκέπτονται τη μητέρα τους μακριά από τα βλέμματα του κόσμου. (The Independent)
Ήταν μόλις 36 ετών.
Μια κηδεία που άλλαξε ακόμη και τη μοναρχία
Η 6η Σεπτεμβρίου 1997 δεν ήταν απλώς η ημέρα της κηδείας μιας πριγκίπισσας.
Ήταν η ημέρα κατά την οποία έγινε ορατή μια βαθύτερη αλλαγή στη βρετανική κοινωνία.
Ένα τεράστιο πλήθος ανθρώπων απαίτησε από έναν θεσμό που είχε οικοδομηθεί πάνω στην αυτοσυγκράτηση και στο πρωτόκολλο να δείξει συναίσθημα.
Και η μοναρχία αναγκάστηκε να ακούσει.
Η Νταϊάνα είχε συγκρουστεί με πολλούς από τους κανόνες του βασιλικού συστήματος όσο ζούσε. Με τον θάνατό της, ίσως το επηρέασε ακόμη περισσότερο.
Έμεινε στη μνήμη εκατομμυρίων ανθρώπων όχι τόσο για τον τίτλο που κάποτε έφερε, αλλά για την εικόνα μιας γυναίκας που αγκάλιαζε ασθενείς με AIDS όταν ακόμη πολλοί φοβούνταν ακόμη και να τους αγγίξουν, που περπατούσε σε ναρκοπέδια και που επέλεγε συστηματικά να στρέφει τους προβολείς στους ανθρώπους που βρίσκονταν στο περιθώριο.
Και εκείνο το Σάββατο του Σεπτεμβρίου, από το Kensington Palace μέχρι το Westminster Abbey και από εκεί μέχρι το μικρό νησί του Althorp, ο κόσμος δεν αποχαιρετούσε απλώς την Diana, Princess of Wales.
Αποχαιρετούσε, όπως την είχε αποκαλέσει λίγες ημέρες νωρίτερα ο Τόνι Μπλερ, την «πριγκίπισσα του λαού».
