Στις 24 Ιουνίου 1859, ο Ελβετός επιχειρηματίας Ερρίκος Ντινάν αντίκρισε στο Σολφερίνο της Ιταλίας χιλιάδες νεκρούς και τραυματίες στρατιώτες εγκαταλελειμμένους χωρίς επαρκή περίθαλψη. Οργάνωσε βοήθεια χωρίς διακρίσεις εθνικότητας. Το 1862 εξέδωσε το βιβλίο «Μια ανάμνηση από το Σολφερίνο», προτείνοντας εθελοντικές ομάδες περίθαλψης σε κάθε χώρα και διεθνή προστασία των τραυματιών.
Στις 17 Φεβρουαρίου 1863 συνεδρίασε για πρώτη φορά στη Γενεύη πενταμελής επιτροπή, πρόδρομος της Διεθνούς Επιτροπής Ερυθρού Σταυρού. Η διεθνής διάσκεψη άρχισε στις 26 Οκτωβρίου 1863 και καθιέρωσε τον ερυθρό σταυρό σε λευκό φόντο. Το 1864 ακολούθησε η πρώτη Σύμβαση της Γενεύης. Ο Ντινάν τιμήθηκε το 1901 με το πρώτο Νόμπελ Ειρήνης, από κοινού με τον Φρεντερίκ Πασί.
Γιατί υπάρχει και Ερυθρά Ημισέληνος
Ο ερυθρός σταυρός είναι αντιστροφή των χρωμάτων της ελβετικής σημαίας, όχι θρησκευτικό σύμβολο του κινήματος. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία χρησιμοποίησε την ερυθρά ημισέληνο από τη δεκαετία του 1870, καθώς ο σταυρός μπορούσε να εκληφθεί ως θρησκευτικό σύμβολο. Σήμερα αναγνωρίζονται ο Ερυθρός Σταυρός, η Ερυθρά Ημισέληνος και ο Ερυθρός Κρύσταλλος, το ουδέτερο έμβλημα που θεσπίστηκε το 2005. Ιστορικά χρησιμοποιήθηκε και ο Ερυθρός Λέων και Ήλιος στην Περσία. Τα εμβλήματα δεν σημαίνουν ότι η βοήθεια παρέχεται με θρησκευτικά κριτήρια: η αμεροληψία είναι θεμελιώδης αρχή.
Παγκόσμιο δίκτυο και πεδία δράσης
Το διεθνές κίνημα συγκροτείται από τη Διεθνή Επιτροπή Ερυθρού Σταυρού (ICRC), τη Διεθνή Ομοσπονδία Συλλόγων Ερυθρού Σταυρού και Ερυθράς Ημισελήνου (IFRC) και 191 εθνικούς συλλόγους. Η IFRC αναφέρει περισσότερους από 18 εκατομμύρια εθελοντές και περίπου 197.000 τοπικά παραρτήματα, με ανθρωπιστικές υπηρεσίες που αγγίζουν περίπου 160 εκατομμύρια ανθρώπους ετησίως. Διαφορετικές μεθοδολογίες καταμέτρησης μπορεί να δίνουν διαφορετικά συνολικά μεγέθη.
Σε πολέμους η ICRC προσπαθεί να προστατεύει αμάχους και κρατουμένους, να αποκαθιστά οικογενειακούς δεσμούς και να ενισχύει την ιατρική φροντίδα. Οι εθνικοί σύλλογοι και η IFRC κινητοποιούνται σε σεισμούς, πλημμύρες, πυρκαγιές, εκτοπισμούς πληθυσμών και υγειονομικές κρίσεις, με πρώτες βοήθειες, καταλύματα, τρόφιμα, νερό, ψυχοκοινωνική υποστήριξη και ενημέρωση. Στις πανδημίες συμβάλλουν στην πρόληψη, την επικοινωνία με κοινότητες και τη στήριξη ευάλωτων ανθρώπων.
Η Ελλάδα από το 1877 έως σήμερα
Ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός ιδρύθηκε το 1877. Έκτοτε συνδέθηκε με πολέμους, προσφυγικά κύματα, υγειονομική φροντίδα και φυσικές καταστροφές. Σήμερα ο οργανισμός αναφέρει 82 Περιφερειακά Τμήματα σε όλη τη χώρα και 7.543 ενεργούς εθελοντές. Οι εθελοντές δεν ταυτίζονται με το σύνολο των εγγεγραμμένων μελών ή των αμειβόμενων εργαζομένων: πρόκειται για διαφορετικές κατηγορίες, και δεν υπάρχει δημοσιευμένος επικαιροποιημένος συνολικός αριθμός μελών που να μπορεί να δοθεί με βεβαιότητα.
Οι βασικοί τομείς περιλαμβάνουν Νοσηλευτική, Κοινωνική Πρόνοια και Σαμαρείτες–Διασώστες–Ναυαγοσώστες. Οι ομάδες υποστηρίζουν δράσεις πρώτων βοηθειών, κοινωνικής μέριμνας, υγειονομικής εκπαίδευσης και απόκρισης σε έκτακτες ανάγκες. Η παρουσία τους είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν απαιτούνται τοπική γνώση, ταχύτητα και συνεχής εθελοντική κινητοποίηση.
Διοίκηση, εθελοντισμός και εγγραφή
Ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός διοικείται από 15μελές Κεντρικό Διοικητικό Συμβούλιο τετραετούς θητείας, που προσφέρει αμισθί τις υπηρεσίες του. Πρόεδρος είναι ο Αντώνιος Αυγερινός, φαρμακοποιός και υποστράτηγος ε.α., ενώ Γενικός Γραμματέας είναι ο Γεώργιος Σκούμας και Γενικός Διευθυντής ο Σωτήρης Μπάρμπας. Οι αρχαιρεσίες για το Διοικητικό Συμβούλιο έγιναν στις 24 Μαΐου 2026.
Για να γίνει κάποιος μέλος, κατεβάζει την αίτηση από το redcross.gr, τη συμπληρώνει, την υπογράφει και την υποβάλλει αυτοπροσώπως στο αρμόδιο Περιφερειακό Τμήμα. Για την Αττική η υποβολή γίνεται στο Γραφείο Μητρώου Μελών, Λυκαβηττού 1, Αθήνα. Η ιστοσελίδα αναφέρει εφάπαξ τέλος εγγραφής 10 ευρώ. Η ένταξη σε συγκεκριμένη εθελοντική ειδικότητα μπορεί να απαιτεί ξεχωριστή εκπαίδευση και διαδικασία επιλογής.
Δεν εντοπίζεται επίσημη, συγκρίσιμη δημοσιευμένη κατανομή των 7.543 ενεργών εθελοντών ανά φύλο. Επομένως δεν μπορεί να αναφερθεί υπεύθυνα ποσοστό ανδρών και γυναικών. Αντίστοιχα, ο αριθμός των ενεργών εθελοντών δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως αριθμός αμειβόμενου προσωπικού.
Η ουσία της αποστολής
Ανθρωπισμός, αμεροληψία, ουδετερότητα, ανεξαρτησία, εθελοντική υπηρεσία, ενότητα και παγκοσμιότητα: οι επτά αρχές του κινήματος συνοψίζουν μια απλή, αλλά απαιτητική ιδέα. Ο τραυματίας, ο σεισμόπληκτος, ο πρόσφυγας και ο ασθενής χρειάζονται βοήθεια ανεξάρτητα από τη σημαία, την πίστη ή την καταγωγή τους.
Πηγές και στοιχεία επικοινωνίας
ICRC: icrc.org/en/article/history-emblems icrc.org/en/about-international-red-cross-and-red-crescent-movement
IFRC: ifrc.org/who-we-are/about-ifrc
Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός: redcross.gr, redcross.gr/domi-dioikisi/, redcross.gr/to-diktyo-mas/, redcross.gr/gine-melos/, redcross.gr/archairesies-2026/
Μητρώο μελών: 210 3602410, [email protected].
