Λίγοι επιχειρηματικοί ηγέτες έχουν ενσωματωθεί τόσο βαθιά στη λαϊκή κουλτούρα όσο ο Έλον Μασκ, ο φιλόδοξος επιχειρηματίας που έχει γίνει κεντρική φιγούρα της διαδικτυακής κουλτούρας και έχει συγκεντρώσει μια περιουσία που τον έχει αναδείξει στον πρώτο τρισεκατομμυριούχο στον κόσμο.
Σε μια εποχή όπου οι ανησυχίες για την ανισότητα είναι έντονες και η κοινή γνώμη απέναντι στους υπερπλούσιους έχει επιδεινωθεί, ο Μασκ έχει καταφέρει να διατηρήσει ένα πιστό κοινό, παρά τον αστρονομικό του πλούτο και χωρίς τη λαϊκή, «προσιτή» εικόνα που είχε γοητεύσει άλλους μεγιστάνες όπως ο Γουόρεν Μπάφετ.
Ενώ οι θαυμαστές του βλέπουν το χωρίς φίλτρα στιλ του ως μέρος της γοητείας του, οι επικριτές τον κατηγορούν ότι ασκεί εξουσία τύπου ολιγάρχη, εκφράζουν ανησυχίες για τη διακυβέρνηση των εταιρειών του και αντιτίθενται στις ολοένα πιο έντονες πολιτικές παρεμβάσεις του.
Παρόλα αυτά, η SpaceX, η εταιρεία πυραύλων, δορυφόρων και τεχνητής νοημοσύνης που μαζί με την Tesla αποτελούν τον πυρήνα της αυτοκρατορίας του Μασκ, συγκέντρωσε ρεκόρ 75 δισεκατομμυρίων δολαρίων στην αρχική δημόσια προσφορά της την Πέμπτη, αναδεικνύοντας τον ενθουσιασμό των επενδυτών για τα επιχειρηματικά του εγχειρήματα.
Πριν από την πώληση μετοχών, το Forbes υπολόγιζε την καθαρή του αξία περίπου στα 780 δισεκατομμύρια δολάρια, πολύ μπροστά από τον δεύτερο, τον συνιδρυτή της Alphabet, Λάρι Πέιτζ.
«Ο δεύτερος πλουσιότερος άνθρωπος κινείται γύρω στα 300 δισεκατομμύρια, δηλαδή λιγότερο από το ένα τρίτο από ό,τι θα μπορούσε να αξίζει ο Μασκ αύριο», δήλωσε ο Ματ Ντιουρό, αναπληρωτής συντάκτης του Forbes Wealth. «Και μόνο ένα ακόμη άτομο, ο συνιδρυτής της Oracle Λάρι Έλισον, έχει φτάσει ποτέ τα 400 δισεκατομμύρια».
Το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας του Μασκ πλέον βρίσκεται στη SpaceX, όπου κατέχει μερίδιο αξίας περίπου 866 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Μαζί με την Tesla και τις υπόλοιπες επιχειρήσεις του, η καθαρή του αξία αναμένεται να ξεπεράσει τα 1,1 τρισεκατομμύρια δολάρια όταν ξεκινήσει η διαπραγμάτευση της μετοχής την Παρασκευή, σύμφωνα με υπολογισμούς του Forbes και του Reuters βάσει εταιρικών στοιχείων.
Ο Μασκ έγινε γνωστό όνομα μέσω της Tesla και της SpaceX πριν επεκτείνει την επιρροή του με την εξαγορά του Twitter έναντι 44 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2022. Η συμφωνία του έδωσε άμεση πρόσβαση σε εκατοντάδες εκατομμύρια χρήστες και τον έκανε μια από τις πιο ισχυρές φωνές σε ζητήματα όπως η πολιτική, η μετανάστευση, οι δημόσιες δαπάνες και η ελευθερία του λόγου.
Η είσοδός του στην πολιτική, ιδιαίτερα ο ρόλος του στο Υπουργείο Κυβερνητικής Αποδοτικότητας (DOGE) των ΗΠΑ υπό τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, υπήρξε μία από τις πιο αμφιλεγόμενες κινήσεις του. Οι πολιτικές αντιδράσεις συνέπεσαν με εξασθένηση των πωλήσεων της Tesla σε διεθνείς αγορές το 2025, καθώς διαμαρτυρίες και μποϊκοτάζ στοχοποίησαν την εταιρεία ηλεκτρικών οχημάτων.
ΤΟ ΠΡΕΜΙΟΥΜ ΤΟΥ ΜΑΣΚ
Ο Μασκ, 54 ετών, γεννήθηκε στην Πραιτώρια της Νότιας Αφρικής, από μητέρα Καναδή και πατέρα Νοτιοαφρικανό. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια και αποφοίτησε το 1997.
Ανέλαβε CEO της Tesla το 2008, με την πεποίθηση ότι τα ηλεκτρικά οχήματα μπορούν να συνδυάσουν υψηλές επιδόσεις με χαρακτηριστικά βασισμένα στο λογισμικό, βοηθώντας να επαναπροσδιοριστεί η παγκόσμια αυτοκινητοβιομηχανία. Ορισμένοι αναλυτές της βιομηχανίας υποστηρίζουν ότι η επιτυχία της Tesla —και η κεφαλαιοποίησή της άνω του ενός τρισεκατομμυρίου— ώθησε παραδοσιακούς κατασκευαστές να στραφούν στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα.
Πολλοί επενδυτές ποντάρουν ότι μπορεί να επαναλάβει το ίδιο επίτευγμα στο διάστημα και στην τεχνητή νοημοσύνη. Ωστόσο, η SpaceX παραμένει εταιρεία με υψηλές ανάγκες χρηματοδότησης και μεγάλο μέρος της αποτίμησής της βασίζεται σε τεχνολογίες που ίσως χρειαστούν χρόνια ή δεκαετίες για να γίνουν εμπορικά βιώσιμες.
Πέρα από την Tesla και τη SpaceX, ο Μασκ έχει συνιδρύσει πέντε ακόμη εταιρείες, μεταξύ των οποίων την Boring Company και την Neuralink.
Ως CEO της Tesla, έχει προκαλέσει τόσο θαυμασμό όσο και αντιδράσεις. Του πιστώνεται η μετατροπή της Tesla στην πιο πολύτιμη αυτοκινητοβιομηχανία στον κόσμο. Παράγοντες της παραδοσιακής αυτοκινητοβιομηχανίας είχαν απορρίψει για χρόνια την απειλή, αμφισβητώντας ότι μια startup θα μπορούσε να παράγει ηλεκτρικά οχήματα σε μεγάλη κλίμακα με κερδοφορία.
«Αναζωογόνησε τον παγκόσμιο σεβασμό για την αμερικανική ευφυΐα στη μηχανική αυτοκινήτων», δήλωσε ο Μπομπ Λουτζ, πρώην αντιπρόεδρος της General Motors.
Ταυτόχρονα, η Tesla έχει αντιμετωπίσει νομικές υποθέσεις και ανησυχίες μετόχων που σχετίζονται με τον ιδρυτή της, ιδιαίτερα για το πακέτο αποδοχών του 2018, αξίας κάποτε 56 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Η επιρροή του Μασκ έχει γίνει τόσο μεγάλη ώστε αναλυτές της αγοράς μιλούν για το δίκτυο επιχειρήσεων γύρω του ως «Muskonomy».
Το φαινόμενο αυτό έχει οδηγήσει σε αυτό που ορισμένοι επενδυτές αποκαλούν «Elon premium», δηλαδή μια πρόσθετη αποτίμηση που βασίζεται περισσότερο στην εμπιστοσύνη στο όραμα του Μασκ παρά στα παραδοσιακά οικονομικά μεγέθη.
«Όπως και η Tesla, έτσι και η SpaceX είναι ένα στοίχημα στον Έλον Μασκ», δήλωσε ο Ματ Κένεντι, ανώτερος στρατηγικός αναλυτής της Renaissance Capital.
«Μια κεφαλαιοποίηση 1,5–2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων θα έθετε εκτός λειτουργίας όλες τις παραδοσιακές μεθόδους αποτίμησης και θα μπορούσε να περιγραφεί καλύτερα ως το ‘Elon Musk premium’.»
ΜΑΣΚ ΧΩΡΙΣ ΦΙΛΤΡΑ
Η συγκέντρωση εξουσίας γύρω από έναν μόνο επιχειρηματία έχει εντείνει τις ανησυχίες για εταιρική διακυβέρνηση, συγκρούσεις συμφερόντων και τους κινδύνους από τη σύνδεση της τύχης εταιρειών με ένα πρόσωπο.
Με τα χρόνια, ο Μασκ έχει μετατρέψει τις συγκρούσεις με ρυθμιστικές αρχές, δισεκατομμυριούχους, short sellers, δημοσιογράφους και μέσα ενημέρωσης —συμπεριλαμβανομένου του Reuters— σε επαναλαμβανόμενες δημόσιες αντιπαραθέσεις που συχνά εκτυλίσσονται στα social media.
Η πολιτική του σχέση με τον Τραμπ ακολούθησε παρόμοιο μοτίβο. Μετά τη χρηματοδότηση της επιστροφής του στον Λευκό Οίκο και τη συμμετοχή του σε κυβερνητικό ρόλο μέσω του DOGE, ο Μασκ έγινε ένας από τους στενότερους επιχειρηματικούς συμμάχους του προέδρου.
Αργότερα, η σχέση τους διαλύθηκε λόγω διαφωνιών, εξελισσόμενη σε δημόσια αντιπαράθεση. Παρότι στη συνέχεια υπήρξε πιο ήπια προσέγγιση, η ρήξη ανέδειξε τα όλο και πιο θολά όρια ανάμεσα στην επιχειρηματική αυτοκρατορία και τις πολιτικές φιλοδοξίες του.
Ωστόσο, για πολλούς επενδυτές, οι ανησυχίες για τη συμπεριφορά του Μασκ επισκιάζονται από το ιστορικό του στο να μετατρέπει φιλόδοξες ιδέες σε μερικές από τις πιο πολύτιμες εταιρείες στον κόσμο.
«Ο Έλον είναι ο Έντισον της εποχής μας», δήλωσε ο CEO της JPMorgan Chase, Τζέιμι Ντάιμον.
Ο τραπεζίτης, που στο παρελθόν είχε νομική διαμάχη με τον Μασκ, έχει πλέον γίνει θαυμαστής του. Ο Ντάιμον είπε στο CNBC πέρυσι ότι οι δυο τους «τα βρήκαν» και χαρακτήρισε τον Μασκ «τον Αϊνστάιν μας».
