Με βαριά ατζέντα ανοίγει σήμερα στην Άγκυρα η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ, σε μία περίοδο όπου η Συμμαχία καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να περάσει από τις δεσμεύσεις στις πράξεις. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι νέοι στόχοι για τις αμυντικές δαπάνες, η σχέση ΗΠΑ – Ευρώπης, η Ουκρανία, αλλά και το παρασκήνιο γύρω από την πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.
Η νέα αριθμητική της άμυνας
Η βασική συζήτηση στο ΝΑΤΟ δεν είναι πλέον αν οι σύμμαχοι πρέπει να ξοδεύουν περισσότερα για την άμυνα. Αυτό έχει κριθεί. Το ερώτημα είναι ποιοι μπορούν να το κάνουν, με ποιο χρονοδιάγραμμα και με ποια αξιοπιστία.
Μετά τη συμφωνία της Χάγης, οι χώρες της Συμμαχίας έχουν μπροστά τους τον στόχο συνολικών αμυντικών και συναφών δαπανών στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035. Από αυτό, το 3,5% αφορά τις καθαρά στρατιωτικές δαπάνες και το 1,5% επενδύσεις σε υποδομές, ανθεκτικότητα, κυβερνοάμυνα και αμυντική βιομηχανία.
Για πολλές ευρωπαϊκές χώρες, αυτό σημαίνει δύσκολες δημοσιονομικές αποφάσεις. Για την Ελλάδα, όμως, η εικόνα είναι διαφορετική. Η Αθήνα προσέρχεται στη Σύνοδο με το επιχείρημα ότι δεν βρίσκεται στην ουρά των δεσμεύσεων, αλλά στην πρώτη γραμμή των χωρών που ήδη δαπανούν υψηλό ποσοστό του ΑΕΠ για την άμυνα.
Το ελληνικό χαρτί αξιοπιστίας
Η ελληνική κυβέρνηση θέλει να προβάλει την Ελλάδα ως σταθερό, προβλέψιμο και αξιόπιστο σύμμαχο. Όχι μόνο επειδή η χώρα έχει μακρά εμπειρία σε ζητήματα ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά και επειδή έχει προχωρήσει σε συγκεκριμένο πρόγραμμα ενίσχυσης των Ενόπλων Δυνάμεων.
Η ένταξη της Ελλάδας στο πρόγραμμα των F-35, η αναβάθμιση των F-16, η απόκτηση των Rafale, οι φρεγάτες και το ευρύτερο δωδεκαετές εξοπλιστικό σχέδιο συνθέτουν μια εικόνα χώρας που επενδύει ουσιαστικά στην αποτροπή.
Αυτό είναι και το μήνυμα που θέλει να εκπέμψει ο Κυριάκος Μητσοτάκης: ότι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας δεν υπονομεύει το ΝΑΤΟ, αλλά το κάνει ισχυρότερο. Και ότι η Ευρώπη οφείλει να αποκτήσει πιο ισχυρή αμυντική βιομηχανία, χωρίς να περιμένει τα πάντα από την Ουάσιγκτον.
Οι «κόφτες» για τα τουρκικά F-35
Την ίδια ώρα, η Τουρκία επιχειρεί να εκμεταλλευτεί το θετικό κλίμα στις σχέσεις Τραμπ – Ερντογάν, αναζητώντας δρόμο επιστροφής στο πρόγραμμα των F-35. Η Άγκυρα αποβλήθηκε από το πρόγραμμα μετά την αγορά των ρωσικών S-400, μια επιλογή που προκάλεσε αμερικανικές κυρώσεις και βαθιά καχυποψία στο Κογκρέσο.
Ακόμη κι αν ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται διατεθειμένος να ανοίξει ξανά τη συζήτηση, υπάρχουν σοβαροί θεσμικοί και πολιτικοί περιορισμοί. Οι αμερικανικοί νόμοι, οι κυρώσεις CAATSA και οι αντιδράσεις στο Κογκρέσο λειτουργούν ως «κόφτες» που δεν μπορούν να παρακαμφθούν με μία απλή πολιτική συμφωνία κορυφής.
Στο παρασκήνιο υπάρχει και η ισραηλινή ανησυχία. Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει εκφράσει επιφυλάξεις για πιθανή παραχώρηση F-35 στην Τουρκία, θεωρώντας ότι θα επηρεάσει τις ισορροπίες ασφαλείας στην περιοχή.
Μια Σύνοδος με πολλά μηνύματα
Η Σύνοδος του ΝΑΤΟ δεν είναι απλώς μια ακόμη διπλωματική συνάντηση. Είναι ένα τεστ συνοχής, χρηματοδότησης και στρατηγικής κατεύθυνσης. Για την Τουρκία είναι ευκαιρία να ξανανοίξει πόρτες στην Ουάσιγκτον. Για την Ελλάδα είναι ευκαιρία να θυμίσει ότι στη Συμμαχία η αξιοπιστία δεν μετριέται με λόγια, αλλά με συνέπεια, δαπάνες, εξοπλισμούς και καθαρή στρατηγική.
