Σε διπλή πίστα, στρατιωτική και διπλωματική, κινείται πλέον η κρίση ΗΠΑ – Ιράν, με επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ. Ο Ντόναλντ Τραμπ δηλώνει ότι η Τεχεράνη «θέλει να διαπραγματευτεί», προειδοποιεί όμως ότι οι βομβαρδισμοί θα επιστρέψουν με μεγαλύτερη ένταση αν δεν υπάρξει συμφωνία. Την ίδια ώρα, οι Φρουροί της Επανάστασης μιλούν για ασφαλή διέλευση των πλοίων, ενώ η CENTCOM ανακοίνωσε πλήγμα σε ιρανικό τάνκερ που, όπως υποστηρίζει, επιχείρησε να σπάσει τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επανέλαβε σήμερα, Τετάρτη 6 Μαΐου, ότι το Ιράν επιδιώκει συμφωνία με τις ΗΠΑ, λέγοντας από τον Λευκό Οίκο πως «τα πράγματα κυλούν πολύ ομαλά» και ότι οι Ιρανοί «θέλουν να κάνουν μια συμφωνία, θέλουν να διαπραγματευτούν». Σύμφωνα με το Reuters, ο Τραμπ εμφανίστηκε αισιόδοξος για την πορεία των συνομιλιών, χωρίς όμως να αποσύρει την απειλή στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Λίγες ώρες νωρίτερα, με ανάρτησή του στο Truth Social, είχε συνδέσει ευθέως το τέλος του πολέμου και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ με την αποδοχή της αμερικανικής πρότασης από την Τεχεράνη. Όπως ανέφερε, εφόσον το Ιράν τηρήσει «όσα έχουν συμφωνηθεί», η επιχείρηση «Epic Fury» θα τερματιστεί και τα Στενά θα είναι «ανοιχτά σε όλους, συμπεριλαμβανομένου του Ιράν». Στην ίδια ανάρτηση προειδοποίησε ότι, σε αντίθετη περίπτωση, οι βομβαρδισμοί θα επαναληφθούν «σε πολύ υψηλότερο επίπεδο και ένταση».
Η ιρανική πλευρά, από την πλευρά της, επιχειρεί να εμφανίσει τη σημερινή κινητικότητα ως αποτέλεσμα πίεσης που ασκήθηκε στην Ουάσινγκτον. Το ναυτικό των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης ανακοίνωσε ότι η «ασφαλής και σταθερή» διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ θα είναι εφικτή, χωρίς όμως να διευκρινίσει ποιες ακριβώς είναι οι νέες διαδικασίες που θα εφαρμοστούν. Η ανακοίνωση ήρθε μετά την απόφαση Τραμπ να αναστείλει προσωρινά το «Project Freedom», την αμερικανική επιχείρηση συνοδείας εμπορικών πλοίων από και προς την κρίσιμη θαλάσσια οδό.
Ωστόσο, η αποκλιμάκωση παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη. Η CENTCOM ανακοίνωσε ότι αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν το ιρανικό δεξαμενόπλοιο M/T Hasna, με ιρανική σημαία και χωρίς φορτίο, το οποίο εντοπίστηκε σε διεθνή ύδατα στον Κόλπο του Ομάν με προορισμό ιρανικό λιμάνι. Σύμφωνα με την αμερικανική Κεντρική Διοίκηση, το πλήρωμα δεν συμμορφώθηκε με επανειλημμένες προειδοποιήσεις και αμερικανικό F/A-18 Super Hornet, που απογειώθηκε από το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln, έπληξε το πηδάλιο του πλοίου με πυρά πυροβόλου 20 χιλιοστών. Η Ουάσινγκτον επιμένει ότι ο αποκλεισμός πλοίων που επιχειρούν να εισέλθουν ή να εξέλθουν από ιρανικά λιμάνια παραμένει σε πλήρη ισχύ.
Στο διπλωματικό πεδίο, το Reuters μεταδίδει, επικαλούμενο πληροφορίες που αποδίδονται αρχικά στο Axios, ότι ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονται κοντά σε ένα μνημόνιο μίας σελίδας, 14 σημείων, το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει σε τερματισμό των εχθροπραξιών και σε ένα νέο παράθυρο διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα. Το σχέδιο φέρεται να περιλαμβάνει προσωρινό μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου, σταδιακή άρση κυρώσεων, αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων και χαλάρωση των περιορισμών στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Η Τεχεράνη, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, εξετάζει τη νέα αμερικανική πρόταση.
Τα μεγάλα διεθνή μέσα βλέπουν πίσω από τις εξελίξεις όχι μόνο μια περιφερειακή κρίση, αλλά ένα παγκόσμιο παζάρι ισχύος. Το Reuters εστιάζει στο ενδεχόμενο συμφωνίας και στην άμεση αντίδραση των αγορών, σημειώνοντας ότι οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν και τα χρηματιστήρια κινήθηκαν ανοδικά μετά τις πληροφορίες περί προόδου. Σύμφωνα με το πρακτορείο, το Brent κατέγραψε πτώση περίπου 7%, καθώς οι αγορές προεξόφλησαν πιθανή αποκλιμάκωση στον Κόλπο.
Ο Guardian παρουσιάζει την παύση του «Project Freedom» ως στροφή του Τραμπ από την άμεση στρατιωτική πίεση προς μια προσπάθεια να «κλειδώσει» συμφωνία με το Ιράν, επισημαίνοντας όμως ότι ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών παραμένει. Το βρετανικό μέσο τονίζει ότι η κρίση στα Στενά του Ορμούζ έχει ήδη προκαλέσει σοβαρή αναστάτωση στη διεθνή ναυσιπλοΐα και στις ενεργειακές αγορές.
Το Associated Press δίνει έμφαση στη διεθνοποίηση της κρίσης, μεταδίδοντας ότι η Γαλλία μετακίνησε το πυρηνοκίνητο αεροπλανοφόρο Charles de Gaulle και τη συνοδευτική του δύναμη προς την Ερυθρά Θάλασσα, ενόψει πιθανής γαλλοβρετανικής αποστολής στα Στενά του Ορμούζ. Η κίνηση αυτή δείχνει ότι, ακόμη κι αν ΗΠΑ και Ιράν συζητούν, οι ευρωπαϊκές δυνάμεις προετοιμάζονται για σενάρια περαιτέρω έντασης στη θαλάσσια οδό.
Το Al Jazeera μεταδίδει την εικόνα από την ιρανική πλευρά, υπογραμμίζοντας ότι η Τεχεράνη δεν έχει δώσει ακόμη επίσημη απάντηση στην τελευταία πρόταση των ΗΠΑ, αλλά συνεχίζει την ανταλλαγή μηνυμάτων μέσω μεσολαβητών, με το Πακιστάν να εμφανίζεται σε κεντρικό ρόλο. Παράλληλα, αναδεικνύει την αντίφαση της στιγμής: από τη μία οι συνομιλίες, από την άλλη οι απειλές Τραμπ για πιο σφοδρούς βομβαρδισμούς αν η Τεχεράνη δεν αποδεχθεί τη συμφωνία.
Οι Financial Times εστιάζουν στο γιατί ο Τραμπ δείχνει να πιέζεται χρονικά να κλείσει το μέτωπο. Η ανάλυση συνδέει την κρίση με το ευρύτερο στρατηγικό πλαίσιο, δηλαδή την ανάγκη της Ουάσινγκτον να μην εμφανιστεί εγκλωβισμένη στη Μέση Ανατολή την ώρα που η αντιπαράθεση με την Κίνα παραμένει το βασικό πεδίο της αμερικανικής στρατηγικής. Στην ίδια γραμμή κινείται και η ελληνική ανάλυση του Πρώτου Θέματος, που συνδέει τη βιασύνη Τραμπ με την επικείμενη επίσκεψή του στο Πεκίνο στις 14 και 15 Μαΐου και τη συνάντηση με τον Σι Τζινπίνγκ.
Το διακύβευμα είναι τεράστιο. Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν μία από τις πιο κρίσιμες θαλάσσιες αρτηρίες του πλανήτη για τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου. Κάθε ένδειξη κλεισίματος, αποκλεισμού ή στρατιωτικής εμπλοκής μεταφράζεται σχεδόν αμέσως σε πίεση στις τιμές της ενέργειας, αύξηση του ασφαλιστικού κόστους για τα πλοία και ανησυχία για την παγκόσμια οικονομία. Γι’ αυτό και η σημερινή εικόνα, όσο κι αν περιέχει στοιχεία αποκλιμάκωσης, απέχει πολύ από το να θεωρηθεί σταθερή.
Στην πραγματικότητα, οι εξελίξεις δείχνουν ότι όλες οι πλευρές προσπαθούν να πουλήσουν την ίδια πιθανή συμφωνία στο δικό τους ακροατήριο ως νίκη. Ο Τραμπ θέλει να παρουσιάσει ότι η στρατιωτική πίεση έφερε το Ιράν στο τραπέζι. Η Τεχεράνη θέλει να δείξει ότι άντεξε, κράτησε ανοιχτά τα χαρτιά της και δεν υποχώρησε άνευ όρων. Η Κίνα και οι μεσολαβητές θέλουν να εμφανιστούν ως παράγοντες σταθερότητας. Και οι αγορές θέλουν, πάνω απ’ όλα, να πιστέψουν ότι ο Ορμούζ δεν θα γίνει το επόμενο παγκόσμιο σοκ.
Μέχρι στιγμής, όμως, η εικόνα παραμένει διπλή: από τη μία ένα σχέδιο συμφωνίας που φαίνεται να προχωρά, από την άλλη ένας αμερικανικός αποκλεισμός που δεν έχει αρθεί, ένα ιρανικό τάνκερ που χτυπήθηκε και μια απειλή για νέους, σφοδρότερους βομβαρδισμούς που παραμένει πάνω στο τραπέζι. Αυτό σημαίνει ότι η κρίση δεν έχει τελειώσει. Απλώς έχει περάσει στην πιο επικίνδυνη φάση της: εκεί όπου η διπλωματία και η στρατιωτική πίεση κινούνται ταυτόχρονα, με τα Στενά του Ορμούζ στο κέντρο της παγκόσμιας αγωνίας.
