Την εξόντωση του αρχηγού της συμμορίας Tren de Aragua, της μεγαλύτερης εγκληματικής οργάνωσης στη Βενεζουέλα και μιας από τις ισχυρότερες στη Λατινική Αμερική, ανακοίνωσε σήμερα ο Ντόναλντ Τραμπ.
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ο Τραμπ υποστηρίζει ότι οι αμερικανικές δυνάμεις εξαπέλυσαν αεροπορικό πλήγμα για να εξοντώσουν «τον Νίνιο Γκερέρο, τον διαβόητο αρχηγό της Tren de Aragua, μιας από τις πιο αιμοδιψείς τρομοκρατικές οργανώσεις στον πλανήτη Γη».
Η στρατιωτική επιχείρηση, επεσήμανε ο Τραμπ, «συντονίστηκε στενά με τους φίλους μας στη Βενεζουέλα, με τους οποίους συνεργαζόμαστε πολύ καλά. Ως αποτέλεσμα, οι τρομοκράτες της Tren de Aragua δεν έχουν πλέον ασφαλές καταφύγιο στη Βενεζουέλα ή οπουδήποτε αλλού». «Θα βρούμε αυτούς τους στυγερούς δολοφόνους και βαρόνους ναρκωτικών οπουδήποτε και οποτεδήποτε, και θα τους στείλουμε στα βάθη της κολάσεως όπου ανήκουν», υποσχέθηκε ο πρόεδρος των ΗΠΑ.
Τι είναι η «Tren de Aragua»
Η«Tren de Aragua» κατατάσσεται ως η μεγαλύτερη και πιο ισχυρή εγκληματική συμμορία της Βενεζουέλας, σύμφωνα με εκθέσεις του οργανισμού Insight Crime και της κυβέρνησης των Ηνωμένων Πολιτειών.
Σύμφωνα με το Insight Crime, η προέλευση αυτής της εντοπίζεται στο 2005, ξεκινώντας από το συνδικάτο των εργατών που απασχολούνταν στην κατασκευή ενός σιδηροδρομικού έργου το οποίο θα ένωνε τις πολιτείες Αράγουα (Aragua) και Καραμπόμπο (Carabobo).
Από εκεί προέρχεται και το όνομά του, «Tren de Aragua» (Τρένο της Αράγουα). Σύμφωνα με την έκθεση του κέντρου μελετών, το οποίο εξειδικεύεται στο οργανωμένο έγκλημα στη Λατινική Αμερική, το συνδικάτο άρχισε να εισπράττει χρήματα για την ανάθεση θέσεων εργασίας και να εκβιάζει εργολάβους με αντάλλαγμα την παροχή «ασφάλειας». Αρχικά, είχε τη βάση του στις φυλακές Tocorón, οι οποίες εκκενώθηκαν από τις αρχές της Βενεζουέλας τον Σεπτέμβριο του 2023 κατά τη διάρκεια στρατιωτικής επιχείρησης.
Σταδιακά, η οργάνωση διεύρυνε τις εγκληματικές της δραστηριότητες. Το 2013, με τη φυλάκιση του Héctor Rustherford Guerrero Flores, γνωστού ως «Niño Guerrero», στις φυλακές Tocorón, το Tren de Aragua άρχισε να συμμαχεί με άλλες εγκληματικές συμμορίες για να επεκτείνει την κυριαρχία του. Έφτασαν να ελέγχουν τη γειτονιά San Vicente, στο Μαρακάι (πρωτεύουσα της πολιτείας Αράγουα), σύμφωνα με το Insight Crime και αναφορές του Παρατηρητηρίου Βίας της Βενεζουέλας.
Στο πλαίσιο του σχεδίου επέκτασής του, το Tren de Aragua έχει έρθει σε σύγκρουση από το 2017 με συμμορίες όπως το «El Tren del Llano» στην πολιτεία Σούκρε (ανατολική Βενεζουέλα) για τη διακίνηση ναρκωτικών στην Καραϊβική, καθώς και με την κολομβιανή αντάρτικη οργάνωση «Στρατός Εθνικής Απελευθέρωσης» (ELN) στο διαμέρισμα Norte de Santander, για εγκλήματα όπως η εμπορία ανθρώπων.
Ο απόστρατος στρατηγός Óscar Naranjo, πρώην αντιπρόεδρος της Κολομβίας και πρώην αρχηγός της Εθνικής Αστυνομίας της Κολομβίας, δήλωσε στο CNN το 2023 ότι το Tren de Aragua είναι «η πιο ανατρεπτική εγκληματική οργάνωση που δραστηριοποιείται σήμερα στη Λατινική Αμερική, μια πραγματική πρόκληση για την περιοχή».
Το Insight Crime επισημαίνει ότι το Tren de Aragua έχει παρουσία στην Κολομβία, τον Ισημερινό, το Περού, τη Βολιβία και τη Χιλή. Παράλληλα, η Transparencia Venezuela —το παράρτημα της ΜΚΟ Διεθνής Διαφάνεια στη Βενεζουέλα— αναφέρει ότι η οργάνωση έχει παρουσία επίσης στη Βραζιλία και την Κόστα Ρίκα.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι το Tren de Aragua, διαθέτοντας παρακλάδια σε διάφορες χώρες, διακρίνεται για την ικανότητά του να προσαρμόζεται και να εκμεταλλεύεται την ευαλωτότητα των μεταναστών που προέρχονται από τη Λατινική Αμερική.
Εκτός από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Ισημερινός, το Περού και η Αργεντινή έχουν επίσης χαρακτηρίσει την ομάδα ως τρομοκρατική οργάνωση.
Ποιος είναι ο Héctor Rustherford Guerrero Flores
Ηγέτης της σκληρής εγκληματικής οργάνωσης ήταν ο Héctor Rustherford Guerrero Flores, γνωστός και ως «Niño Guerrero», ο οποίος φέρεται να ηγήθηκε της Tren de Aragua από τη φυλακή Tocorón μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2023. Δραπέτευσε πριν πραγματοποιηθεί η επιχείρηση ανακατάληψης της φυλακής, αφού είχε προειδοποιηθεί εκ των προτέρων, σύμφωνα με αναφορές της κοινωνίας των πολιτών της Βενεζουέλας. Η τύχη του παρέμενε άγνωστη μέχρι και την ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ για την εξόντωσή του.
Σύμφωνα με τα αρχεία του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Βενεζουέλας, ο Γκερέρο ξεκίνησε την εγκληματική του «καριέρα» το 2005, όταν δολοφόνησε έναν αστυνομικό στην Aragua. Φυλακίστηκε για πρώτη φορά στο Tocorón το 2010, αλλά δραπέτευσε δύο χρόνια αργότερα. Η επανασύλληψή του και η επιστροφή του στο Τοκόρον το 2013 οδήγησαν τον Γκερέρο να εδραιώσει την εγκληματική οργάνωση Tren de Aragua μαζί με άλλους εγκληματίες, οι οποίοι έγιναν οι πιο έμπιστοι υφιστάμενοί του. Μεταξύ αυτών ήταν ο Λάρι Αμαούρι Άλβαρεζ, γνωστός ως «Λάρι Τσάνγκα», και ο Γιοχάν Χοσέ Γκερέρο, γνωστός ως «Γιοχάν Πετρίκα».
Ο Αλβαρεζ δραπέτευσε το 2015 από το Tocorón και το 2018 έφτασε στη Χιλή για να ηγηθεί της επέκτασης και της εδραίωσης της εγκληματικής ομάδας στη χώρα. Το 2022, όταν η χιλιανή αστυνομία άρχισε να τον ερευνά, κατέφυγε στην Κολομβία, από όπου συνέχισε να ηγείται των επιχειρήσεων της φατρίας στη Χιλή, καθώς και να σχεδιάζει τη στρατηγική επέκτασης της συμμορίας στην Κολομβία. Ο Αλβαρεζ συνελήφθη τον Ιούλιο του 2024 στο διαμέρισμα Quindío της Κολομβίας.
Από την πλευρά του, ο Γιόχαν Πετρίκα έχει αφιερωθεί στην ηγεσία μιας ισχυρής παράνομης ομάδας εξόρυξης χρυσού στο Las Claritas, που βρίσκεται στο νότιο τμήμα της πολιτείας Μπολιβάρ. Ορισμένες αναφορές υποδηλώνουν ότι ο Niño Guerrero ενδέχεται να κρυβόταν μαζί με τον Πετρίκα εκεί μετά την εισβολή στο Tocorón.
Η παρακμή
η διεθνής επέκτασή της φαίνεται να έχει επιβραδυνθεί, ενώ η απώλεια της βάσης των δραστηριοτήτων στη φυλακή Tocorón και η σύλληψη πολλών υψηλόβαθμων ηγετών στην Κολομβία φαίνεται να έχουν επηρεάσει εν μέρει τις διακρατικές δραστηριότητές της.
Επιπλέον, οι δυνάμεις ασφαλείας σε ολόκληρη την περιοχή έχουν επενδύσει πόρους στην καταδίωξη των κυττάρων της συμμορίας. Οι αρχές στην Κολομβία, τη Χιλή και το Περού έχουν συλλάβει εκατοντάδες μέλη της συμμορίας από το 2022. Αυτά τα πλήγματα έχουν οδηγήσει σε περαιτέρω κατακερματισμό εντός της ομάδας, η οποία σήμερα λειτουργεί περισσότερο ως ένα σύνολο διάσπαρτων παραρτημάτων παρά ως μια συνεκτική οργάνωση.
Η μαζική μετανάστευση που επέτρεψε την επέκταση του Tren de Aragua έχει επίσης αλλάξει. Υπήρχε ελάχιστη εγκληματική υποδομή στη Νότια Αμερική προετοιμασμένη για τον αριθμό των Βενεζουελάνων μεταναστών που ταξίδεψαν σε ολόκληρη την ήπειρο μεταξύ 2018 και 2022, επιτρέποντας στο Tren de Aragua να παρέμβει και να διεκδικήσει μεγάλο μέρος των κερδών.
Η μετατόπιση των μεταναστευτικών διαδρομών από το νότο προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, διαμέσου της Κολομβίας και της Κεντρικής Αμερικής, μείωσε τα έσοδα από τους μετανάστες στο έδαφος της Tren de Aragua, και δεδομένου ότι η λαθρομεταφορά μεταναστών και η εμπορία ανθρώπων κατά μήκος της διαδρομής προς το βορρά ελέγχονταν ήδη από ισχυρές εγκληματικές ομάδες, η Tren de Aragua δεν μπόρεσε να αποκτήσει πρόσβαση σε αυτή την εγκληματική αγορά.
Μία από τις δυσκολίες για τις αρχές είναι ότι δεν γνωρίζουν πόσα μέλη του Tren de Aragua βρίσκονται ήδη στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ορισμένοι μετανάστες από τη Βενεζουέλα στη Φλόριντα και σε άλλες πολιτείες δήλωσαν στο CNN ότι αρχίζουν να βλέπουν το ίδιο είδος εγκληματικής δραστηριότητας από το οποίο διέφυγαν στη χώρα τους. Το Insight Crime ανέφερε τον Οκτώβριο ότι «η φήμη του Tren de Aragua ενδέχεται να έχει εξαπλωθεί πιο γρήγορα από την πραγματική του παρουσία στις Ηνωμένες Πολιτείες».
Τον Ιούλιο του 2024, ο τότε πρόεδρος Τζο Μπάιντεν είχε χαρακτηρίσει το Tren de Aragua ως «σημαντική διακρατική εγκληματική οργάνωση».
Την πρώτη ημέρα της δεύτερης θητείας του, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε διάταγμα που διέταζε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ να ξεκινήσει τη διαδικασία χαρακτηρισμού της βενεζουελάνικης συμμορίας Tren de Aragua ως «ξένης τρομοκρατικής οργάνωσης». Η διαδικασία αυτή ολοκληρώθηκε με την επίσημη απόφαση τον Φεβρουάριο.
Το διάταγμα, που υπογράφηκε στις 20 Ιανουαρίου, κατονομάζει συγκεκριμένα το Tren de Aragua και τη συμμορία MS-13 από το Ελ Σαλβαδόρ, επισημαίνοντας τις «εκστρατείες βίας και τρόμου στις Ηνωμένες Πολιτείες και διεθνώς» ως απειλές για τη «σταθερότητα της διεθνούς τάξης στο δυτικό ημισφαίριο». Το διάταγμα ζητά επίσης την εφαρμογή του χαρακτηρισμού «τρομοκρατική οργάνωση» και για τα μεξικανικά καρτέλ ναρκωτικών.
Για τον Τραμπ, «η λήψη αυστηρών μέτρων κατά του Tren de Aragua αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι του αγώνα κατά της εποχής της μαζικής μετανάστευσης», δήλωσε στο CNN ο Will Freeman, ερευνητής για τη Λατινική Αμερική στο Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων (Council on Foreign Relations).
Η κυβέρνηση των ΗΠΑ απέλασε τον Μάρτιο εκατοντάδες άτομα, αφού ο Τραμπ επικαλέστηκε τον «Νόμο περί Αλλοδαπών Εχθρών» (Alien Enemies Act), μια εκτεταμένη εξουσία που αφορά περιόδους πολέμου, προκειμένου να επιταχύνει τις απελάσεις μεταναστών που φέρονται να συνδέονται με το Tren de Aragua.
Εκείνη την εποχή, ο Τραμπ υποστήριξε επίσης ότι το Tren de Aragua λειτουργούσε «υπό την καθοδήγηση, συγκαλυμμένη ή όχι, του καθεστώτος Μαδούρο στη Βενεζουέλα».
Ωστόσο, η κοινότητα των υπηρεσιών πληροφοριών των Ηνωμένων Πολιτειών εκτιμά ότι η κυβέρνηση της Βενεζουέλας «πιθανότατα» δεν κατευθύνει τις κινήσεις και τις επιχειρήσεις της συμμορίας εντός των ΗΠΑ, σύμφωνα με αποχαρακτηρισμένη έκθεση που δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο.
