Πλήρως απογοητευτική είναι η εικόνα της διυλιστικής δραστηριότητας της Βενεζουέλας που χαρακτηρίζεται από απαρχαιωμένες υποδομές, έλλειψη επενδύσεων, ελλιπή συντήρηση δεκαετιών και καταστροφές από τους πρόσφατους δίδυμους σεισμούς. Παρότι η κυβέρνηση ελπίζει να προσελκύσει ξένες επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων για την αναζωογόνηση της πετρελαϊκής βιομηχανίας, αναλυτές παραμένουν απαιδιόδοξοι για την ανάκαμψη του τομέα διύλισης.
Η κατάρρευση του διυλιστικού τομέα
Το Διυλιστικό Κέντρο Παραγουανά στη δυτική Βενεζουέλα συμβόλιζε κάποτε τον πλούτο της χώρας και τη φιλοδοξία του Καράκας να μετατρέψει τα τεράστια αποθέματα αργού πετρελαίου σε καύσιμα και εξαγωγικά έσοδα. Σήμερα όμως, το συγκρότημα της πολιτείας Φαλκόν, δυναμικότητας 955.000 βαρελιών την ημέρα λειτουργεί σε ένα ελάχιστο ποσοστό της δυναμικότητάς του, κάτι που οφείλεται στις εσφαλμένες πολιτικές της διακυβέρνησης Μαδούρο και όχι στους καταστροφικούς σεισμούς.
Μιλώντας στο Reuters, ένας εργαζόμενος στο διυλιστήριο Αμουάι εξέφρασε την απογοήτευσή του, δηλώντας ότι τα πάντα φαίνονται «αποκρουστικά και σκουριασμένα». Ενδεικτικά, οι υπαίθριοι λάκκοι αποβλήτων είναι σχεδόν γεμάτοι, ενώ τα υπολείμματα διαρρέουν στις σωληνώσεις και στους σταθμούς βαλβίδων.
Σύμφωνα με το ειδησεογραφικό μέσο, υπάρχει προχωρημένη σήψη και ελάχιστη τακτική συντήρηση και στις τρεις εγκαταστάσεις, την ώρα που ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υπόσχεται επενδύσεις ύψους 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων από ξένες πετρελαϊκές εταιρείες.
Ο αναλυτής στον τομέα της ενέργειας, Οσβάλντο Φελιζόλα εκτιμά ότι η αποκατάσταση του διυλιστικού τομέα της Βενεζουέλας χρειάζεται τουλάχιστον 20 δισεκατομμύρια δολάρια. Λόγω των κταστροφικών σεισμών, εξηγεί ότι τυχόν μεγάλες επενδύσεις στη διύλιση μετατίθενται πλέον για το 2027 και μετά, καθώς η κυβέρνηση επικεντρώνεται στην παραγωγή πετρελαίου.
Ορισμένες αμερικανικές και πολυεθνικές πετρελαϊκές εταιρείες έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για τη Βενεζουέλα φέτος, μετά την σύλληψη και την απομάκρυνση του προέδρου Νικολάς Μαδούρο από τις ΗΠΑ. Ωστόσο, δεν υπάρχει διάθεση να ενισχυθούν τα εγχώρια διυλιστήρια, από τη στιγμή που οι ΗΠΑ διαθέτουν δικά τους διυλιστήρια ικανά να επεξεργαστούν τους δύσκολους, βαρείς και ξινούς τύπους αργού πετρελαίου της Βενεζουέλας.
Αυτό αφήνει την κυβέρνηση της υπηρεσιακής προέδρου Ντέλσι Ροντρίγκες με ελάχιστες ελπίδες ανεύρεσης κεφαλαίων από ξένες πετρελαϊκές εταιρείες ή από τα ίδια τα διυλιστήρια που αναγκάζονται προμηθεύουν καύσιμα στην εγχώρια αγορά σε τιμές πολύ χαμηλότερες από το λειτουργικό κόστος, λόγω μακροχρόνιων πολιτικών τις οποίες εμβάθυναν οι σοσιαλιστικές κυβερνήσεις.
Οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες παραμένουν επιφυλακτικές ως προς τις επενδύσεις ακόμη και στους πιο ελκυστικούς τομείς, όπως η παραγωγή αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η Exxon Mobil και η ConocoPhillips αποχώρησαν και οι δύο από τη Βενεζουέλα το 2007, αφού ο τότε πρόεδρος Ούγκο Τσάβες απαλλοτρίωσε τα έργα τους στη χώρα.
Πολλές ξένες εταιρείες έχουν υπογράψει μνημόνια συνεργασίας για έργα έρευνας και παραγωγής, αλλά οι διαπραγματεύσεις με την κυβέρνηση για τα τελικά συμβόλαια προχωρούν με αργούς ρυθμούς μετά τη μεταρρύθμιση της ενεργειακής νομοθεσίας.
Ερωτηθείς για τα διυλιστήρια της Βενεζουέλας, εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου δήλωσε ότι οι ΗΠΑ δεν εμπλέκονται στην ανασυγκρότησή τους, σημειώνοντας παράλληλα ότι οι εξαγωγές πετρελαίου της χώρας έφτασαν πρόσφατα σε υψηλό επταετίας.
Η νομοθεσία που εγκρίθηκε αυτόν τον μήνα, βασιζόμενη στον πρόσφατα μεταρρυθμισμένο νόμο περί υδρογονανθράκων, δημιούργησε ένα σύστημα αδειοδότησης που επιτρέπει σε ιδιωτικές εταιρείες να λειτουργούν διυλιστήρια —κάτι που μέχρι τώρα αποτελούσε αποκλειστικό προνόμιο της κρατικής PDVSA— και να πουλούν τα καύσιμα που παράγουν. Ωστόσο, αναλυτές σημειώνουν ότι το μοντέλο αυτό δεν είναι αρκετά ελκυστικό για τους επενδυτές, εν μέρει επειδή επιβάλλει νέο φόρο έως και 5% επί των ακαθάριστων εσόδων των διυλιστηρίων.
Εκτός οι Ιρανοί και οι Κινέζοι
Στο συγκρότημα Παραγουανά δεν έχουν γίνει μεγάλες επισκευές φέτος, μετά τον περιορισμό των δραστηριοτήτων της κινεζικής Jiazhan Shaelion. Η εταιρεία, ένας από τους κύριους εργολάβους διύλισης της PDVSA, ολοκληρώνει ένα εκκρεμές έργο αλλά δεν έχει καταφέρει να συμφωνήσει σε νέο συμβόλαιο, σύμφωνα με υπάλληλό της.
Καθώς επέκτεινε τις αμερικανικές άδειες φέτος για ξένες εταιρείες που σκοπεύουν να αναπτυχθούν ή να επιστρέψουν στη Βενεζουέλα, η κυβέρνηση Τραμπ εξαίρεσε εταιρείες από χώρες που θεωρεί αντιπάλους, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας, της Κίνας, του Ιράν, της Βόρειας Κορέας και της Κούβας.
Στα μικρότερα διυλιστήρια της PDVSA —το Πουέρτο Λα Κρουζ, δυναμικότητας 187.000 bpd, και το Ελ Παλίτο , δυναμικότητας 146.000 bpd— εγχώριοι εργολάβοι έχουν προχωρήσει από πέρυσι σε επανειλημμένες επισκευές μιας προβληματικής μονάδας καταλυτικής διάσπασης και της παροχής ρεύματος, όπως αναφέρει το Reuters.
Η τελευταία μεγάλη επισκευή στο Ελ Παλίτο πραγματοποιήθηκε στις αρχές του 2024 από ιρανικές κρατικές εταιρείες. Μεταγενέστερες εργασίες για την εξασφάλιση επαρκούς ηλεκτρικής ενέργειας, ώστε το διυλιστήριο να λειτουργεί ανεξάρτητα από το εθνικό δίκτυο, δεν στάθηκαν ικανές να αντέξουν την κατάσταση έκτακτης ανάγκης όταν σημειώθηκαν οι σεισμοί τον Ιούνιο. Μια βασική γραμμή μεταφοράς ενέργειας υπέστη βλάβη, προκαλώντας διακοπή λειτουργίας για περίπου δύο εβδομάδες. Το διυλιστήριο επανεκκίνησε στα μέσα Ιουλίου, αλλά θα διακόψει εκ νέου τη λειτουργία του για εκτεταμένη συντήρηση τις επόμενες εβδομάδες, που θα περιλαμβάνει και επιθεωρήσεις μετά τον σεισμό.
Αυξάνονται οι εξαγωγές αργού
Οι προκλήσεις στη διύλιση έρχονται σε αντίθεση με την αύξηση της παραγωγής αργού. Από τον Ιανουάριο, ο έλεγχος των εσόδων από τις πωλήσεις πετρελαίου από τις ΗΠΑ επέτρεψε την ανάκαμψη της παραγωγής και την αύξηση των εξαγωγών σε περίπου 1,2 εκατομμύρια bpd, από λιγότερα από 800.000 bpd.
Ωστόσο, ελάχιστη προσοχή έχει δοθεί στη διύλιση.
«Στο παρόν πολιτικό περιβάλλον, η αμερικανική κυβέρνηση πρόκειται να ενδιαφερθεί κυρίως για την εξαγωγή αυτού του πετρελαίου», δήλωσε ο Έρικ Σμιθ (Eric Smith), αναπληρωτής διευθυντής του Ενεργειακού Ινστιτούτου του Πανεπιστημίου Τουλέιν (Tulane). Μόνο όταν η Βενεζουέλα γίνει «σταθερή και αξιόπιστη πιστοληπτικά» θα λάβουν προσοχή τα μεγαλύτερα έργα, συμπεριλαμβανομένων των αναβαθμίσεων των διυλιστηρίων, πρόσθεσε.
Ένα από τα κύρια εμπόδια στις επισκευές των διυλιστηρίων είναι η φθηνή βενζίνη. Τα κρατικά διυλιστήρια της Βενεζουέλας προμηθεύουν τα ελεγχόμενα από το κράτος πρατήρια σε τιμές που καθορίζονται από τη σοσιαλιστική κυβέρνηση, με αποτέλεσμα μερικές από τις χαμηλότερες τιμές βενζίνης στον κόσμο.
Τα έσοδα από τις εγχώριες πωλήσεις καυσίμων θα μπορούσαν να προσφέρουν «σανίδα σωτηρίας» στην κυβέρνηση της Ροντρίγκες, αλλά μόνο αν λάβει τη μη δημοφιλή απόφαση να αυξήσει τις τιμές. Αυτό θεωρείται απίθανο να συμβεί σύντομα, καθώς οι κοινωνικές εντάσεις βρίσκονται στο σημείο βρασμού λόγω της ανεπαρκούς —κατά πολλούς— ανταπόκρισης στους σεισμούς.
Πηγή φωτογραφιών και κειμένου: Reuters
