Το Ατλαντικό Δάσος της Βραζιλίας, το πιο απειλούμενο βιοσύστημα της χώρας, κατέγραψε το 2025 το χαμηλότερο επίπεδο αποψίλωσης από τότε που ξεκίνησε η καταγραφή των στοιχείων πριν από 40 χρόνια, σύμφωνα με νέα έκθεση.
Το συγκεκριμένο δασικό οικοσύστημα αποτελεί το πιο πυκνοκατοικημένο βιοσύστημα της Βραζιλίας, καθώς εκεί ζει περίπου το 80% του πληθυσμού της χώρας, συμπεριλαμβανομένων μεγάλων πόλεων όπως το Ρίο ντε Τζανέιρο και το Σάο Πάολο. Την περασμένη χρονιά καταγράφηκαν περίπου 21.400 στρέμματα αποψίλωσης, κάτι που συμβαίνει για πρώτη φορά από το 1985, με τις απώλειες δασικών εκτάσεων να πέφτουν κάτω από το όριο των 25.000 στρεμμάτων.
Περιβαλλοντικές οργανώσεις χαιρέτισαν τα αποτελέσματα, εκτιμώντας πως η Βραζιλία θα μπορούσε ακόμη και να πετύχει «μηδενική αποψίλωση» στο Ατλαντικό Δάσος μέσα στα επόμενα χρόνια. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, προειδοποιούν για κινδύνους που ενδέχεται να ανατρέψουν τη θετική πορεία των τελευταίων ετών.
Ένας από αυτούς είναι η πρόσφατη έγκριση του λεγόμενου «νομοσχεδίου καταστροφής» από το Κογκρέσο της Βραζιλίας, το οποίο αποδυναμώνει σημαντικά την περιβαλλοντική νομοθεσία. Ένας δεύτερος παράγοντας ανησυχίας είναι το ενδεχόμενο επιστροφής στην εξουσία μιας ακροδεξιάς κυβέρνησης, η οποία αντιτίθεται στις πολιτικές προστασίας του περιβάλλοντος.
Το πολιτικό σκηνικό της Βραζιλίας
Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, ο Φλάβιο Μπολσονάρου -γιος του πρώην προέδρου Ζαΐχ Μπολσονάρου και γερουσιαστής-, εμφανίζεται ισόπαλος με τον σημερινό πρόεδρο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, ο οποίος θα διεκδικήσει εκ νέου την προεδρία στις εκλογές του Οκτωβρίου.
Ο εκτελεστικός διευθυντής της περιβαλλοντικής οργάνωσης SOS Mata Atlântica, Λουίς Φερνάντο Γκέντες Πίντο, χαρακτήρισε το πολιτικό σκηνικό «εξαιρετικά ανησυχητικό», τονίζοντας ότι ενδεχόμενη νίκη του Μπολσονάρου θα μπορούσε να στερήσει από τη Βραζιλία την ευκαιρία να εξελιχθεί σε παγκόσμιο ηγέτη στην περιβαλλοντική πολιτική.
Κατά τη διακυβέρνηση του Ζαΐχ Μπολσονάρου από το 2019 έως το 2023, οι πολιτικές της κυβέρνησής του συνδέθηκαν με ιστορική αύξηση της αποψίλωσης και μαζική εισβολή χρυσοθήρων σε εδάφη ιθαγενών πληθυσμών. Επιστήμονες και ακτιβιστές φοβούνται ότι ένα παρόμοιο κύμα περιβαλλοντικής καταστροφής θα μπορούσε να επιστρέψει, εάν ο γιος του αναλάβει την εξουσία.
«Η σημερινή κυβέρνηση επανέφερε πολιτικές καταπολέμησης της αποψίλωσης. Αν όμως εκλεγεί ο Φλάβιο Μπολσονάρου, υπάρχει κίνδυνος να επιστρέψουμε σε μια περίοδο αύξησης της καταστροφής σε όλα τα βιοσυστήματα της χώρας, καθώς η πολιτική του παράταξη είναι αντιεπιστημονική, αμφισβητεί την κλιματική επιστήμη και αντιμετωπίζει τα δάση ως εμπόδιο για την ανάπτυξη», δήλωσε ο Πίντο.
Την Πέμπτη 14 Μαίου δόθηκαν στη δημοσιότητα δύο νέες έρευνες, οι οποίες βασίζονται σε παρακολούθηση που πραγματοποιήθηκε από την SOS Mata Atlântica σε συνεργασία με άλλους οργανισμούς. Το Ατλαντικό Δάσος αποτελεί το τρίτο μεγαλύτερο βιοσύστημα της Βραζιλίας μετά τον Αμαζόνιο και τη σαβάνα Σεράντο, ωστόσο είναι μακράν το πιο αστικοποιημένο και υποβαθμισμένο. Σήμερα διατηρεί μόλις το 24% της αρχικής δασικής του κάλυψης, όταν ο Αμαζόνιος διατηρεί περίπου το 80% και το Σεράντο σχεδόν το 50%.
Παρά τα προβλήματα, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις εκτιμούν ότι, εφόσον συνεχιστεί η καθοδική πορεία των τελευταίων ετών -η οποία αποδίδεται στην πίεση της κοινωνίας, την κινητοποίηση οργανώσεων, τις περιβαλλοντικές πολιτικές και τους ελέγχους-, το Ατλαντικό Δάσος θα μπορούσε να φτάσει σε «μηδενική αποψίλωση» μέσα στην επόμενη τριετία.
Ωστόσο, σοβαρό εμπόδιο θεωρείται ο νέος νόμος που χαρακτηρίζεται ως η μεγαλύτερη οπισθοδρόμηση στην περιβαλλοντική νομοθεσία της Βραζιλίας από τη δεκαετία του 1980, όταν οι περιβαλλοντικές άδειες έγιναν για πρώτη φορά υποχρεωτικές.
Ο νέος νόμος καταργεί την υποχρέωση προηγούμενης έγκρισης από την ομοσπονδιακή περιβαλλοντική υπηρεσία για τις άδειες αποψίλωσης που εκδίδουν οι πολιτείες, αφήνοντας πλέον τις αποφάσεις αποκλειστικά στις τοπικές αρχές. Η συνταγματικότητά του αμφισβητείται ήδη στο Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας.
Με πληροφορίες από The Guardian
