Η προσωπική προτίμηση του Άντι Μπέρναμ για επανένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση μετά τις επόμενες εκλογές υποστηρίζεται από σχεδόν τους μισούς ψηφοφόρους, σύμφωνα με νέα μεγάλη δημοσκόπηση, αν και υπουργοί της κυβέρνησης που ανησυχούν για την επαναφορά των διχασμών γύρω από το Brexit τον παροτρύνουν ιδιωτικά να προχωρήσει με προσοχή.
Η δημοσκόπηση της Messina Group (TMG) διαπίστωσε ότι η επαναδιαπραγμάτευση της σχέσης του Ηνωμένου Βασιλείου με την ΕΕ θα μπορούσε να αυξήσει το ποσοστό ψήφων των Εργατικών έως και κατά επτά μονάδες, εάν ο πρωθυπουργός προσέφερε ένα νέο δημοψήφισμα, στο οποίο θα έκανε εκστρατεία υπέρ της επανένταξης της χώρας στην Ένωση.
Σχεδόν το ένα τρίτο των ψηφοφόρων δήλωσε ότι θα χρειαζόταν πρώτα ένα δημοψήφισμα για το αν η χώρα θα παρέμενε ή θα αποχωρούσε από την ΕΕ, ενώ περισσότεροι από ένας στους έξι θεώρησαν ότι θα αρκούσε μια εντολή μέσω γενικών εκλογών και το ίδιο ποσοστό πιστεύει ότι η απόφαση θα μπορούσε να ληφθεί από το κοινοβούλιο.
Τα συνολικά ευρήματα θα ενισχύσουν τη θέση όσων μέσα στη Ντάουνινγκ Στριτ θέλουν να υποσχεθούν στις επόμενες εκλογές ότι οι Εργατικοί θα διαπραγματευτούν τουλάχιστον για την επανένταξη, κάτι που ο πρωθυπουργός έχει δηλώσει ότι θέλει να δει «όσο θα βρίσκεται εν ζωή».
Ο Μπέρναμ χρησιμοποίησε την πρώτη του ομιλία ως ηγέτης των Εργατικών στο συνέδριο του κόμματος την Τρίτη για να ανακοινώσει μια επανεξέταση των επιλογών για τη μελλοντική σχέση της Βρετανίας με την Ευρώπη και στη συνέχεια πρόσθεσε ότι αυτές θα πρέπει να περιλαμβάνουν και την πλήρη επανένταξη.
Ωστόσο, υπάρχει ανησυχία μεταξύ ορισμένων βουλευτών των Εργατικών, ιδιαίτερα εκείνων που εκπροσωπούν εκλογικές περιφέρειες οι οποίες ψήφισαν υπέρ του Brexit, ότι ακόμη και η διερεύνηση της δημόσιας στήριξης για μια τέτοια κίνηση θα ενείχε σημαντικό πολιτικό ρίσκο και θα μπορούσε να ενισχύσει το Reform.
Τα δύο τρίτα των υπουργών της κυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένου του ίδιου του Μπέρναμ, της πρώτης γραμματέως του, Λουίζ Χέιγκ, του υπουργού Οικονομικών, Τζον Χίλι, και του υπουργού Εξωτερικών, Εντ Μίλιμπαντ, εκπροσωπούν έδρες που ψήφισαν υπέρ του Brexit και στο παρελθόν είχαν δηλώσει ότι θα σεβαστούν την απόφαση του 2016. Ωστόσο, η κοινή γνώμη έχει μετατοπιστεί.
Πριν από την ομιλία του Μπέρναμ, αρκετοί υπουργοί είχαν δημοσίως προειδοποιήσει κατά μιας τέτοιας κίνησης. Η Λούσι Πάουελ, αναπληρώτρια ηγέτης των Εργατικών, δήλωσε ότι, ενώ η σχέση στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας θα μπορούσε να βελτιωθεί, η υπέρβαση των σχεδίων επαναπροσέγγισης με την ΕΕ που κληρονόμησαν από τον Κιρ Στάρμερ «δεν είναι ούτε εφικτή ούτε επιθυμητή».
Ο υπουργός Εμπορίου, Τζόναθαν Ρέινολντς, δήλωσε ότι τα «συνταγματικά ζητήματα» γύρω από τη σχέση της Βρετανίας με την ΕΕ προκαλούν αβεβαιότητα στις επιχειρήσεις. Η υπουργός Εσωτερικών, Σαμπάνα Μαχμούντ, δήλωσε ότι η επανένταξη «δεν είναι κάτι απλό και ευθύ» και ότι το κόστος ενδέχεται να είναι απαράδεκτο.
Πού εστιάζει η στρατηγική της Ντάουνινγκ Στριτ
Η στρατηγική της Ντάουνινγκ Στριτ φαίνεται να είναι να επικεντρωθεί σε εκείνους που έδωσαν μεγάλες υποσχέσεις για το Brexit αλλά στη συνέχεια απέτυχαν να τις υλοποιήσουν, αντί να κατηγορήσει όσους ψήφισαν υπέρ της αποχώρησης από την ΕΕ ότι πήραν λάθος απόφαση. Ωστόσο, η αλλαγή στάσης της κυβέρνησης έχει προκαλέσει κάποια ανησυχία στην ομάδα του Μπέρναμ.
Ένας υπουργός της κυβέρνησης δήλωσε στον Guardian: «Είναι ξεκάθαρο ότι το Brexit δεν έχει λειτουργήσει και οι υποσχέσεις που δόθηκαν δεν τηρήθηκαν, επομένως ο Άντι έχει δίκιο που ανοίγει το ερώτημα για το πώς θα είναι η μελλοντική σχέση. Αλλά σίγουρα χρειάζεται να προχωρήσει με προσοχή, γιατί δεν θέλουμε να αναζωπυρώσουμε τη διχόνοια».
Ένας δεύτερος δήλωσε: «Ο Άντι έχει δίκιο όταν λέει ότι χρειαζόμαστε κάποια σαφήνεια σχετικά με τη μακροπρόθεσμη σχέση μας. Η συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας και του εμπορίου βρίσκεται ψηλότερα στην ατζέντα από ό,τι πριν από 10 χρόνια. Αλλά δεν ξέρω αν αυτό μεταφράζεται σε πραγματική επιθυμία του πληθυσμού για μεγάλες αλλαγές. Οι ψηφοφόροι στην εκλογική μου περιφέρεια θα είναι επιφυλακτικοί».
Ένας τρίτος πρόσθεσε: «Προφανώς υπάρχουν διαφορετικές απόψεις μέσα στο υπουργικό συμβούλιο, αλλά η ατζέντα “Made in Europe” σημαίνει ότι πρέπει να μιλήσουμε με την ΕΕ για το τι είδους σχέση θέλει να έχει μαζί μας μακροπρόθεσμα, καθώς αυτό που προτείνει σήμερα είναι πολύ δύσκολο».
Μια άλλη κυβερνητική πηγή δήλωσε: «Υπάρχει επίγνωση μεταξύ αρκετών υπουργών που εκπροσωπούν έδρες οι οποίες ψήφισαν υπέρ της αποχώρησης ότι οι απόψεις θα διαφέρουν και ότι τα επιχειρήματα για το μέλλον θα πρέπει να διατυπωθούν προσεκτικά, με γνώμονα το εθνικό συμφέρον».
Ένας πέμπτος δήλωσε ότι υπάρχουν πραγματικά ερωτήματα σχετικά με την καλύτερη διαθέσιμη επιλογή. «Είμαι επιφυλακτικός, αν επιστρέψουμε, σχετικά με τους όρους με τους οποίους θα επιστρέφαμε και σχετικά με το αν αυτό μπορεί πραγματικά να επιλύσει τα προβλήματα στη ζωή των ανθρώπων. Αλλά αν δεις το παγκόσμιο πλαίσιο, δεν μπορείς να αρχίσεις να λύνεις τα προβλήματα των ανθρώπων χωρίς να έχεις μια στενότερη σχέση με την ΕΕ».
Τι έδειξε η δημοσκόπηση
Η TMG ρώτησε 11.461 άτομα, με στάθμιση βάσει του αποτελέσματος του δημοψηφίσματος, από τις 12 έως τις 24 Σεπτεμβρίου, σχετικά με επτά διαφορετικές επιλογές για τις σχέσεις με την ΕΕ. Η δημοφιλέστερη ήταν η επανένταξη, με 49% υπέρ και 28,5% κατά.
Δεύτερη ήταν η διατήρηση της υφιστάμενης σχέσης, αλλά με μείωση όσο το δυνατόν περισσότερων εμπορικών φραγμών – όπως επιχειρεί να κάνει η κυβέρνηση μέσω της πολιτικής επαναπροσέγγισης – την οποία υποστήριξε το 48,2%, ενώ το 20,9% ήταν κατά. Ακολούθησε η τελωνειακή ένωση, με 47,1% υπέρ έναντι 20,7% κατά.
Η ένταξη στην ενιαία αγορά και η καθεστώς συνδεδεμένου μέλους βρίσκονταν ουσιαστικά σε ισοπαλία – το 45,1% και το 45,5% των ερωτηθέντων αντίστοιχα τα υποστήριξαν – ενώ το 42% τάχθηκε υπέρ της διατήρησης της υφιστάμενης σχέσης. Η έβδομη επιλογή – η περαιτέρω απομάκρυνση του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ – υποστηρίχθηκε μόλις από το 27,9%, ενώ το 41,2% ήταν κατά.
Μια σχετική πλειοψηφία ψηφοφόρων – 25,9% – δήλωσε ότι ήθελε το Ηνωμένο Βασίλειο να επανενταχθεί άμεσα στην ΕΕ, ενώ ένα ελαφρώς μικρότερο ποσοστό – 22,9% – δήλωσε ότι αυτό θα έπρεπε να συμβεί μέσα στα επόμενα τρία χρόνια και 8,4% μέσα στην επόμενη δεκαετία. Το 23% δήλωσε ότι δεν επιθυμούσε καθόλου στενότερη σχέση.
Η TMG εξέτασε επίσης πολιτικά μηνύματα για καθεμία από τις επιλογές, προκειμένου να διαπιστώσει πώς θα μπορούσαν να επηρεάσουν το ποσοστό ψήφων των Εργατικών σε μια εκλογική αναμέτρηση, και διαπίστωσε ότι αυτό αυξανόταν – μεταξύ 4,3 και 7,4 ποσοστιαίων μονάδων – σε όλα τα σενάρια που οδηγούσαν σε στενότερους δεσμούς, με τις περισσότερες ψήφους να προέρχονται από τους Πράσινους και τους Φιλελεύθερους Δημοκράτες.
Η δημοσκόπηση έδειξε ότι περισσότεροι από τα δύο τρίτα των ψηφοφόρων θεωρούσαν πως το εμπόριο με την ΕΕ ήταν σημαντικότερο από το εμπόριο με τις ΗΠΑ ή την Κίνα, σε περίπτωση που το Ηνωμένο Βασίλειο έπρεπε να επιλέξει· τέσσερις στους πέντε ανθρώπους θέλουν να διατηρηθεί η λίρα· και η πλειοψηφία θέλει να παραμείνει η χώρα στην ΕΣΔΑ – 53,4% υπέρ έναντι 24,2% κατά.
Ωστόσο, διαπιστώθηκε επίσης ότι τα επιχειρήματα υπέρ του Brexit σχετικά με τον έλεγχο της μετανάστευσης και την κυριαρχία εξακολουθούν να έχουν απήχηση.
Ανώτεροι αξιωματούχοι της Ντάουνινγκ Στριτ έχουν έρθει σε επαφή με δεξαμενές σκέψης και εταιρείες δημοσκοπήσεων, καθώς εξετάζουν τη δημόσια στήριξη για την επανένταξη του Ηνωμένου Βασιλείου στην ΕΕ. Η έρευνα της TMG αναμένεται να κοινοποιηθεί στην τρέχουσα ομάδα.
Ορισμένοι στη Ντάουνινγκ Στριτ ανησυχούν, ωστόσο, ότι η υπόσχεση για επαναδιαπραγμάτευση της ένταξης στην Ένωση θα μπορούσε να αναζωογονήσει την πολιτική επιρροή του Νάιτζελ Φάρατζ, ο οποίος δήλωσε την Πέμπτη ότι ο Μπέρναμ τού έδωσε «τη μεγαλύτερη ώθηση στην καριέρα μου», επαναφέροντας τη συζήτηση για το Brexit.
Η έρευνα της TMG διαπίστωσε ότι το 29,7% των ανθρώπων θεωρούσε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο είχε δίκιο που αποχώρησε από την ΕΕ, ενώ το 52,4% δήλωσε ότι ήταν λάθος και το 17,9% δεν γνώριζε. Σχετικά με το αν το Brexit ήταν επιτυχία ή αποτυχία, το 12,2% το χαρακτήρισε επιτυχία, το 54,9% αποτυχία, το 23,2% δήλωσε ούτε το ένα ούτε το άλλο και το 9,7% δεν γνώριζε.
Ο Μπεν Τζούντα, επισκέπτης ερευνητής στο Chatham House, ο οποίος είχε διατελέσει σύμβουλος του Ντέιβιντ Λάμι όταν ήταν υπουργός Εξωτερικών, δήλωσε στον Guardian: «Αυτές οι δημοσκοπήσεις αποτελούν τεράστια επιβεβαίωση της τολμηρής στάσης του Άντι Μπέρναμ απέναντι στην Ευρώπη. Υπάρχει σχεδόν εθνική συναίνεση ότι το Brexit δεν ήταν επιτυχία.
«Σε αυτό το πλαίσιο, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η Ευρώπη, ως ζήτημα, έχει μια μοναδική ικανότητα να ενώσει την Αριστερά και να αυξήσει το ποσοστό ψήφων των Εργατικών μεταξύ των ψηφοφόρων που μετακινούνται από κόμμα σε κόμμα. Όσο πιο τολμηρή είναι η στάση απέναντι στην επανένταξη, τόσο μεγαλύτερη είναι η ανταμοιβή για τους Εργατικούς».
