Ως «ιστορική» χαρακτήρισαν οι Ταλιμπάν τη μυστική συνάντηση που πραγματοποιήθηκε την Τρίτη στις Βρυξέλλες με αξιωματούχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και 15 κρατών-μελών – μια συνάντηση που η Κομισιόν παρουσιάζει ως αμιγώς τεχνική διαδικασία για τις επιστροφές μεταναστών, αλλά στην οποία η Καμπούλ έθεσε στο τραπέζι την επανεκκίνηση των προξενικών της υπηρεσιών στην Ευρώπη και την ενίσχυση της παρουσίας της.
Η πενταμελής αντιπροσωπεία, με επικεφαλής τον εκπρόσωπο του υπουργείου Εξωτερικών των Ταλιμπάν Αμπντούλ Καχάρ Μπαλχί, υποστήριξε ότι ήταν η πρώτη φορά που αντιπροσωπεία του «Ισλαμικού Εμιράτου» επισκέφθηκε τις Βρυξέλλες και πραγματοποίησε συνομιλίες με την Ευρωπαϊκή Ένωση και ευρωπαϊκά κράτη χαρακτηρίζοντας τη μάλιστα ιστορική.
«Πρόκειται για μια ιστορική επίσκεψη, καθώς για πρώτη φορά αντιπροσωπεία του Ισλαμικού Εμιράτου βρέθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση και είχε συνομιλίες με κράτη-μέλη στις Βρυξέλλες», δήλωσε ο Μπαλχί και σύμφωνα με ανακοίνωση της αφγανικής πλευράς, οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν σε «μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης», ζητήματα προξενικής παρουσίας, την επανεκκίνηση ευρείας κλίμακας προξενικών υπηρεσιών για Αφγανούς που ζουν στην Ευρώπη, καθώς και στη δημιουργία ενός «αξιοπρεπούς μηχανισμού επιστροφών». «Ελπίζουμε να δημιουργηθεί θετική δυναμική για τη διασφάλιση των προξενικών δικαιωμάτων των Αφγανών που ζουν στο εξωτερικό», ανέφερε.
Από την πλευρά του εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δήλωσε στο Euractiv ότι «οι υπηρεσίες της Επιτροπής και η Σουηδία συμπροήδρευσαν σήμερα στις Βρυξέλλες τεχνική συνάντηση με εκπροσώπους, σε τεχνικό επίπεδο, των de facto αρχών του Αφγανιστάν που είναι αρμόδιες για τις επιστροφές και τις επανεισδοχές».
«Στη συνάντηση συμμετείχαν 15 κράτη-μέλη, δίνοντας συνέχεια στις τεχνικές συζητήσεις που είχαν πραγματοποιηθεί στην Καμπούλ τον Ιανουάριο του 2026, ιδίως όσον αφορά την ταυτοποίηση των προσώπων που πρόκειται να επιστραφούν, την έκδοση ταξιδιωτικών εγγράφων και την επιστροφή τους. Η συζήτηση επικεντρώθηκε σε πρόσωπα που έχουν διαπράξει σοβαρά εγκλήματα και σε άτομα που συνιστούν απειλή για την ασφάλεια».
Οι δηλώσεις αυτές ανέδειξαν αμέσως μια διαφορετική ανάγνωση από εκείνη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ενώ οι Βρυξέλλες μιλούσαν για τεχνική διαδικασία συντονισμού επιστροφών, οι Ταλιμπάν την παρουσίασαν ως ευκαιρία διεύρυνσης της παρουσίας τους στην Ευρώπη και ενίσχυσης των επαφών τους με ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Υπό άκρα μυστικότητα
Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε υπό εξαιρετικά αυστηρές συνθήκες μυστικότητας. Το Βέλγιο είχε ανακοινώσει τη Δευτέρα ότι χορήγησε πέντε βίζες περιορισμένης εδαφικής ισχύος, που ίσχυαν αποκλειστικά για το βελγικό έδαφος και μόνο για μία ημέρα, ενώ οι βελγικές αρχές αρνήθηκαν να αποκαλύψουν την ακριβή ημερομηνία και τοποθεσία επικαλούμενες λόγους ασφαλείας.
Λίγες ώρες πριν από τη διεξαγωγή της, η Επιτροπή αρνήθηκε ακόμη και να επιβεβαιώσει αν η συνάντηση επρόκειτο να πραγματοποιηθεί την ίδια ημέρα.
«Δεν κοινοποιούμε λεπτομέρειες τεχνικών συναντήσεων πριν πραγματοποιηθούν. Έχει επίσης να κάνει με λόγους ασφαλείας», δήλωσε ο εκπρόσωπος της Κομισιόν Μάρκους Λάμερτ.
Η μυστικότητα, ωστόσο, συνδεόταν όχι μόνο με την ασφάλεια αλλά και με την έντονη πολιτική ευαισθησία που περιβάλλει κάθε επαφή με τους Ταλιμπάν. Ούτε ο χώρος ανακοινώθηκε, ούτε οι συμμετέχοντες επιβεβαιώθηκαν εκ των προτέρων.
Η γραμμή της Κομισιόν: «Δεν σημαίνει αναγνώριση»
Κατά τη μεσημεριανή ενημέρωση, η Κομισιόν επιχείρησε επανειλημμένα να αποσυνδέσει τις συνομιλίες από οποιαδήποτε μορφή πολιτικής αναγνώρισης. Ο Λάμερτ επανέλαβε ότι οι επαφές πραγματοποιούνται με τις «de facto αρχές του Αφγανιστάν» και όχι με αναγνωρισμένη κυβέρνηση, υπενθυμίζοντας ότι είχε προηγηθεί τεχνική συνάντηση στην Καμπούλ τον Ιανουάριο και ότι οι τρέχουσες επαφές αποτελούν συνέχεια πρωτοβουλίας 20 κρατών-μελών.
Ο Λάμερτ επανέλαβε πολλές φορές ότι η πρωτοβουλία αφορά πρωτίστως «πρόσωπα που έχουν διαπράξει σοβαρά εγκλήματα ή αποτελούν απειλή για την ασφάλεια», αποφεύγοντας ωστόσο να δώσει συγκεκριμένα στοιχεία για τον αριθμό τους.
«Αυτό δεν σημαίνει αναγνώριση. Σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει αναγνώριση», υπογράμμισε.
Όταν δημοσιογράφοι ρώτησαν τι θα συμβεί εάν οι Ταλιμπάν ζητήσουν ανταλλάγματα ή πολιτικές παραχωρήσεις για να συνεργαστούν, η Επιτροπή περιορίστηκε να επαναλαμβάνει ότι πρόκειται για «τεχνικές συνομιλίες». Σε ερωτήσεις για πιθανή οικονομική στήριξη ή διπλωματικές διευκολύνσεις, ο εκπρόσωπος δήλωσε ότι «δεν υπάρχει κάποια προσφορά που θα μπορούσε να σχολιάσει».
Αρνήθηκε επίσης να δώσει στοιχεία για τον πραγματικό αριθμό των Αφγανών που έχουν διαπράξει σοβαρά εγκλήματα ή θεωρούνται απειλή, παραπέμποντας στα κράτη-μέλη.
Έντονες αντιδράσεις
Η συνάντηση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, προσφυγικούς φορείς και ευρωβουλευτές.
Η Διεθνής Αμνηστία κάλεσε την ΕΕ να εγκαταλείψει τα σχέδια επιστροφών και να σταματήσει κάθε συνεργασία επανεισδοχής με τις de facto αρχές, προειδοποιώντας ότι το Αφγανιστάν δεν μπορεί να θεωρηθεί ασφαλής χώρα και υπενθυμίζοντας τις αυθαίρετες συλλήψεις, τις εξαφανίσεις και τους δραστικούς περιορισμούς σε γυναίκες και κορίτσια.
Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει καλέσει την Επιτροπή να διατηρήσει την πολιτική μη αναγνώρισης και μη εξομάλυνσης των σχέσεων με τους Ταλιμπάν.
Η Hannah Neumann, Γερμανίδα ευρωβουλευτής των Πρασίνων, αντέδρασε έντονα μέσω ανάρτησής της στο Χ:
«Η Επιτροπή πραγματοποίησε σήμερα “τεχνικές συνομιλίες” με τους Ταλιμπάν στις Βρυξέλλες. Τι φιάσκο. Οι Ταλιμπάν δεν επιδιώκουν τεχνικές συζητήσεις με την ΕΕ. Επιδιώκουν νομιμοποίηση. Και δεν θα σταματήσουν εδώ.»
Η παρέμβασή της συμπυκνώνει τη βασική διαφωνία που έχει ανοίξει στις Βρυξέλλες: για την Κομισιόν πρόκειται για τεχνική προσπάθεια διευκόλυνσης επιστροφών· για τους επικριτές, κάθε τέτοια επαφή προσφέρει στους Ταλιμπάν ακριβώς αυτό που επιδιώκουν εδώ και χρόνια μεγαλύτερη διεθνή νομιμοποίηση και σταδιακή αποδοχή ως συνομιλητή των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
