«Υπερηφαίστειο» Γέλοουστοουν: Γεωφυσικός απαντά στο εάν πλησιάζουμε σε μια κολοσσιαία έκρηξη

Εξερράγη τελευταία φορά πριν από 70.000 χρόνια.
|
Yellowstone National Park
Yellowstone National Park
Zack Frank / 500px via Getty Images

Κάτω από το Εθνικό Πάρκο του Γέλοουστοουν, μια τεράστια έκταση απόκοσμου τοπίου που επισκέπτονται ετησίως πάνω από 3 εκατομμύρια άνθρωποι, βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα ηφαίστεια στον κόσμο.

Η καλντέρα Γέλοουστοουν είναι τόσο μεγάλη ώστε αποκαλείται «υπερηφαίστειο», κάτι που σημαίνει, σύμφωνα με το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου, πως έχει την ικανότητα «να παράξει έκρηξη μεγέθους οκτώ στη διαβάθμιση ηφαιστειακής ισχύος, εκλύοντας πάνω από 1.000 κυβικά χιλιόμετρα υλικού».

Όμως, στην πραγματικότητα υπάρχει λόγος ανησυχίας για μια κολοσσιαία έκρηξη;

Συχνά τα μέσα ενημέρωσης, με το επιχείρημα πως η τελευταία έκρηξη στο «υπερηφαίστειο» Γέλοουστοουν είχε πραγματοποιηθεί πριν από 70.000 χρόνια, το ηφαίστειο είναι έτοιμο να εκραγεί. Όμως, όπως σημειώνουν οι επιστήμονες, δε λειτουργούν έτσι τα ηφαίστεια.

«Πρόκειται ίσως για την πιο κοινή παρανόηση για το Γελοουστόουν και τα ηφαίστεια εν γένει. Τα ηφαίστεια δε λειτουργούν με χρονοδιαγράμματα. Εκρήγνυνται όταν υπάρχει αρκετό μάγμα κάτω από την επιφάνεια και πιέζεται να απελευθερωθεί» εξηγεί στο Live Science ο Μάικλ Πόλαντ, γεωφυσικός και υπεύθυνος του Παρατηρητηρίου για το Ηφαίστειο του Γελοουστόουν.

«Κι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει τέτοια συνθήκη στο Γελοουστόουν. Όλα έχουν να κάνουν με το μάγμα. Χωρίς αυτό, το ηφαίστειο δεν εκρήγνυται» προσθέτει.

Πολλά είναι τα ηφαίστεια που περνούν κύκλους δραστηριότητας κι αδράνειας, εξηγεί ο Πόλαντ. Tις περισσότερες φορές, η δραστηριότητα αυτή είναι άμεση συνέπεια της παροχής μάγματος. «Κάποια ηφαίστεια φαίνεται να έχουν τακτικές εκρήξεις, αλλά αυτό οφείλεται στη σχετικά σταθερή παροχή μάγματος - σκεφτείτε το Κιλαουέα στη Χαβάη ή το Στρόμπολι στην Ιταλία» λέει ο ίδιος.

Τότε, προς τι η, προφανώς εσφαλμένη, εικασία πως το Γελοουστόουν έχει καθυστερήσει να ενεργοποιηθεί;

«Υποψιάζομαι πως η ιδέα της «καθυστέρησης» προέρχεται από τους σεισμούς. Αυτοί συμβαίνουν όταν συσσωρεύεται πίεση στα ρήγματα και σε πολλά μέρη η πίεση αυτή συσσωρεύεται με σχετικά σταθερούς ρυθμούς λόγω π.χ της κίνησης των πλακών. Στην περίπτωση αυτή, θα περίμενε κανείς ότι οι σεισμοί θα συνέβαιναν σε τακτά χρονικά διαστήματα. Είναι, ασφαλώς, πιο περίπλοκο από αυτό, καθώς υπάρχουν πολλές μεταβλητές που παίζουν ρόλο, αλλά για το λόγο αυτό είναι πιο λογικό να λέμε πως ένα ρήγμα ”έχει καθυστερήσει” να δώσει σεισμό» λέει ο Πόλαντ.

Ο Πόλαντ σημειώνει πως τα «υπερηφαίστεια» -όρο που θεωρεί υπερβολικό και τραβηγμένο- «δεν είναι λιγότερο ή περισσότερο κυκλοθυμικά από άλλα ηφαίστεια».

Photo taken in Yellowstone Park, United States
Photo taken in Yellowstone Park, United States
Matthew Allen / EyeEm via Getty Images

Ερωτηθείς για το τι θα υποδείκνυε πως επίκειται μια τεράστια έκρηξη, ο ίδιος απαντά:

«Η εκδήλωση χιλιάδων σεισμών σε σύντομο χρονικό διάστημα (λίγες εβδομάδες), πολλοί από αυτούς αισθητοί, θα ήταν αξιοσημείωτη, εφόσον δεν επρόκειτο για μετασεισμική ακολουθία ενός τεκτονικού γεγονότος» λέει ο Πόλαντ.

«Η σεισμικότητα αυτή θα έπρεπε να συνδυαστεί με πραγματικά ακραίες εδαφικές παραμορφώσεις, αλλαγές σε όλο το πάρκο όσον αφορά τη δραστηριότητα των γκέιζερ και τις θερμικές/αέριες εκπομπές. Το έδαφος σηκώνεται και πέφτει υπό φυσιολογικές συνθήκες κατά 2-3 εκατοστά κάθε χρόνο, ενώ υπάρχουν ετησίως περίπου 2.000 σεισμοί στην περιοχή, οπότε θα έπρεπε τα επίπεδα αυτά των ενδείξεων να είναι πολύ υψηλότερα του συνηθισμένου (για να υποδεικνύουν τάση προς έκρηξη)».

Ενώ το Γέλοουστοουν είναι σχετικά σταθερό αυτή τη στιγμή και δεν έχει παρουσιάσει καμία ασυνήθιστη σεισμική δραστηριότητα τον τελευταίο καιρό, αν εκραγεί, οι συνέπειες μπορεί να είναι ακραίες. Αυτό που ανησυχεί περισσότερο τους ηφαιστειολόγους είναι είναι η τέφρα που εκπέμπεται από τον άνεμο, η οποία θα μπορούσε να καταλήξει να καλύψει μια γύρω περιοχή μήκους 800 χιλιομέτρων με περισσότερες από 10 εκατοστά τέφρας. Αυτό θα οδηγήσει σε βραχυπρόθεσμη καταστροφή της γεωργίας των Μεσοδυτικών ΗΠΑ. Σύμφωνα με το Υπουργείο Εσωτερικών των ΗΠΑ, «οι πολιτείες της Μοντάνα, του Αϊντάχο και του Ουαϊόμινγκ που είναι πιο κοντά στο Γέλοουστοουν θα επηρεαστούν από πυροκλαστικές ροές».

Ο Πόλαντ πρόσθεσε ότι οι επιπτώσεις θα γίνουν αισθητές και πέρα από τα σύνορα των Ηνωμένων Πολιτειών.

«Εάν γίνει μια πολύ μεγάλη έκρηξη, θα μπορούσε να επηρεάσει το παγκόσμιο κλίμα εκπέμποντας τέφρα και αέριο στη στρατόσφαιρα, τα οποία θα μπορούσαν να εμποδίσουν το ηλιακό φως με αποτέλεσμα να μειωθεί η θερμοκρασία παγκοσμίως κατά μερικούς βαθμούς για μερικά χρόνια», εξήγησε.

Έρευνα που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Science τον Δεκέμβριο του 2022 διαπίστωσε ότι η καλντέρα του Γέλοουστοουν περιέχει περισσότερο υγρό λιωμένο βράχο από ό,τι είχε εκτιμηθεί προηγουμένως. Δεδομένου ότι τα ηφαίστεια τείνουν να εκρήγνυνται μόνο όταν μια τεράστια ποσότητα μάγματος είναι άμεσα διαθέσιμη, θα έπρεπε αυτό το εύρημα να προκαλεί ανησυχία;

«Αυτή η [έρευνα] επιβεβαιώνει πραγματικά αυτό που ήδη γνωρίζουμε για το Γέλοουστοουν», είπε ο Πόλαντ. «Τα αρχικά ευρήματα ήταν ότι ο θάλαμος μάγματος κάτω από το Γέλοουστοουν ήταν μόνο 5-15% λιωμένος. Η νέα έρευνα, η οποία χρησιμοποιεί πιο προηγμένες τεχνικές αλλά τα ίδια δεδομένα, δείχνει ότι είναι πιο κοντά στο 16-20% λιωμένο. Ο θάλαμος του μάγματος είναι ως επί το πλείστον συμπαγής. Και αυτό σημαίνει ότι υπάρχει πολύ μικρότερη πιθανότητα μιας επακόλουθης έκρηξης. Βρίσκω αυτό το αποτέλεσμα καθησυχαστικό.»

Πήγαινε στην αρχική σελίδα