Τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην ελληνική οικονομία περιέγραψε ο επικεφαλής του Οικονομικού Γραφείου του Πρωθυπουργού, Μιχάλης Αργυρού, μιλώντας στο Reuters,
Όπως είπε, η κυβέρνηση αντιμετωπίζει με στρατηγική τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, καθώς οι πυρκαγιές και οι καύσωνες αποκτούν μεγαλύτερη συχνότητα και ένταση. Ωστόσο, οι φετινές πυρκαγιές δεν εκτιμάται ότι θα έχουν ουσιαστική επίπτωση ούτε στον ρυθμό ανάπτυξης ούτε στα τουριστικά έσοδα της χώρας.
“Τα φαινόμενα αυτά εξελίσσονται σε έναν πιο σημαντικό και, από πολλές απόψεις, συχνότερο και σοβαρότερο κίνδυνο”, ανέφερε ο κ. Αργυρού, σημειώνοντας ότι πρόκειται για “μεσομακροπρόθεσμο δημοσιονομικό κίνδυνο, όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά για ολόκληρη την περιοχή της Μεσογείου”.
Στο επίκεντρο της κυβερνητικής στρατηγικής βρίσκεται η ενίσχυση των υποδομών σε περιοχές που δέχονται υψηλές τουριστικές πιέσεις και ταυτόχρονα είναι περισσότερο εκτεθειμένες στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής.
Όπως εξήγησε, σχεδιάζονται και υλοποιούνται επενδύσεις κυρίως στις υποδομές ύδρευσης και ενέργειας, ώστε δημοφιλείς προορισμοί να μπορούν να ανταποκριθούν τόσο στην αυξανόμενη τουριστική ζήτηση όσο και στις μεγαλύτερες πιέσεις που προκαλούν οι υψηλές θερμοκρασίες και η λειψυδρία.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η Μύκονος και η Σαντορίνη, αλλά και η Ήπειρος, τα νησιά του Βορείου Αιγαίου, η Θεσσαλονίκη, η Κρήτη, η Ρόδος και η Πελοπόννησος. Για την τελευταία, μάλιστα, καταγράφεται αυξημένο τουριστικό ενδιαφέρον που συνδέεται και με την προβολή της περιοχής μέσω της κινηματογραφικής παραγωγής “The Odyssey” του Christopher Nolan.
Κρίσιμο στοιχείο του σχεδιασμού είναι η κινητοποίηση και ιδιωτικών κεφαλαίων. Η κυβέρνηση επιδιώκει δηλαδή οι απαιτούμενες επενδύσεις για την κλιματική προσαρμογή να μη στηριχθούν αποκλειστικά στους δημόσιους πόρους, αλλά να λειτουργήσουν ως πεδίο προσέλκυσης ιδιωτικών επενδύσεων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η σύνδεση που κάνει ο κ. Αργυρού μεταξύ της προσπάθειας περιορισμού της παραοικονομίας και της χρηματοδότησης των νέων υποδομών.
Χωρίς να προσδιορίζει το συνολικό ύψος των δημόσιων κεφαλαίων που θα απαιτηθούν, σημειώνει ότι ένα σημαντικό μέρος των πρόσθετων επενδύσεων θα χρηματοδοτηθεί από τα αυξημένα φορολογικά έσοδα που δημιουργεί η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και της άτυπης οικονομίας.
Πρόκειται ουσιαστικά για τη δεύτερη όψη της κυβερνητικής στρατηγικής γύρω από τα πρόσθετα έσοδα που έχουν προκύψει τα τελευταία χρόνια από την αύξηση των ηλεκτρονικών συναλλαγών, τις διασταυρώσεις και τα νέα εργαλεία φορολογικού ελέγχου. Μέρος του δημοσιονομικού χώρου μπορεί να κατευθυνθεί όχι μόνο σε φορολογικές ελαφρύνσεις, αλλά και σε επενδύσεις που περιορίζουν μελλοντικούς δημοσιονομικούς κινδύνους.
Κίνητρα για περισσότερη ασφάλιση
Παράλληλα, η κυβέρνηση εξετάζει τρόπους για την αύξηση της ασφαλιστικής κάλυψης νοικοκυριών και επιχειρήσεων έναντι φυσικών καταστροφών.
Στόχος είναι αφενός να δοθούν κίνητρα ώστε περισσότερες περιουσίες και επιχειρηματικές δραστηριότητες να ασφαλίζονται και αφετέρου να ενθαρρυνθούν οι ασφαλιστικές εταιρείες να προσφέρουν συμβόλαια σε προσιτό κόστος.
Η μεγαλύτερη διείσδυση της ιδιωτικής ασφάλισης αποκτά ιδιαίτερη δημοσιονομική σημασία, καθώς η αύξηση της συχνότητας των φυσικών καταστροφών συνεπάγεται και αυξανόμενες ανάγκες κρατικής αποζημίωσης μετά από πυρκαγιές, πλημμύρες ή άλλα ακραία φαινόμενα.
Αντίθετα, σύμφωνα με τον κ. Αργυρού, δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή σχεδιασμός για έκδοση catastrophe bonds, δηλαδή ομολόγων που μπορούν να λειτουργήσουν ως μηχανισμός χρηματοδότησης μετά από μεγάλες φυσικές καταστροφές. Ο ίδιος, ωστόσο, αναγνώρισε ότι πρόκειται για ένα εργαλείο που αξίζει να εξεταστεί.
Χωρίς ουσιαστικό πλήγμα σε ανάπτυξη και τουρισμό
Παρά την ένταση των πυρκαγιών, η εκτίμηση της κυβέρνησης για το 2026 παραμένει καθησυχαστική ως προς τις άμεσες μακροοικονομικές συνέπειες. Σύμφωνα με τον κ. Αργυρού, δεν αναμένεται ουσιαστική επίπτωση ούτε στην οικονομική ανάπτυξη ούτε στις συνολικές τουριστικές εισπράξεις.
Μάλιστα, η άνοδος της θερμοκρασίας δημιουργεί, παράλληλα με τους κινδύνους, και μια διαφορετική τάση στον ελληνικό τουρισμό: τη διεύρυνση της τουριστικής περιόδου. Όπως σημειώνει ο κ. Αργυρού, οι υψηλότερες θερμοκρασίες οδηγούν περισσότερους επισκέπτες στην Ελλάδα από τον Απρίλιο και διατηρούν τη ζήτηση μέχρι τον Οκτώβριο ή ακόμη και τον Νοέμβριο.
Η επιμήκυνση της σεζόν λειτουργεί υποστηρικτικά για τα τουριστικά έσοδα, αλλά ταυτόχρονα αυξάνει τις απαιτήσεις από τις τοπικές υποδομές, ιδιαίτερα σε νερό και ηλεκτρική ενέργεια. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους η κυβέρνηση δίνει βάρος στην αναβάθμιση των δικτύων στους μεγάλους τουριστικούς προορισμούς.
Φορολογικά κίνητρα
Οι δηλώσεις Αργυρού έρχονται λίγες εβδομάδες πριν από τις εξαγγελίες του πρωθυπουργού στις 5 Σεπτεμβρίου, όπου αναμένεται να παρουσιαστεί νέο πακέτο φορολογικών κινήτρων για επιχειρήσεις, εργαζομένους και αυτοαπασχολούμενους.
Ο επικεφαλής του Οικονομικού Γραφείου του Πρωθυπουργού ξεκαθαρίζει ότι οι νέες παρεμβάσεις δεν πρόκειται να γίνουν εις βάρος της δημοσιονομικής πειθαρχίας.
Το μήνυμα που επιχειρεί να εκπέμψει η κυβέρνηση είναι ότι ο πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος θα πρέπει να μοιραστεί ανάμεσα στη μείωση των φορολογικών βαρών και στις επενδύσεις που θωρακίζουν την οικονομία απέναντι σε κινδύνους οι οποίοι αναμένεται να γίνονται ολοένα εντονότεροι. Και σε αυτή την εξίσωση, η κλιματική προσαρμογή περνά πλέον από το πεδίο της περιβαλλοντικής πολιτικής στον πυρήνα του μεσομακροπρόθεσμου δημοσιονομικού σχεδιασμού.
