Έναν νέο κύκλο βιομηχανικής και τεχνολογικής πολιτικής για την Ευρωπαϊκή Ένωση παρουσίασε σήμερα η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προαναγγέλλοντας νέο “Chips Act 2.0” για τους ημιαγωγούς, ευρωπαϊκά «γιγα-εργοστάσια» τεχνητής νοημοσύνης (“AI Gigafactories”), με την Κομισιόν να ανοίγει το καλοκαίρι τη σχετική πρόσκληση, αλλά και νέο πλαίσιο για το υπολογιστικό νέφος (cloud) και την τεχνητή νοημοσύνη – καθώς και ένα ευρωπαϊκό «Διαβατήριο Κοινωνικής Ασφάλισης» για τους εργαζόμενους που μετακινούνται εντός ΕΕ.
Μιλώντας στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο, η φον ντερ Λάιεν επιχείρησε να παρουσιάσει την Ενιαία Αγορά όχι απλώς ως οικονομικό χώρο ελεύθερης κυκλοφορίας αλλά ως το βασικό γεωοικονομικό εργαλείο της Ευρώπης απέναντι στον ανταγωνισμό ΗΠΑ και Κίνας, με στόχο τη μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων της ΕΕ στην τεχνολογία, την ενέργεια και τις κρίσιμες πρώτες ύλες.
«Η διατήρηση της ενιαίας αγοράς όπως τη γνωρίζουμε σήμερα δεν αρκεί πλέον», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν, προειδοποιώντας ότι η Ευρώπη πρέπει να προσαρμοστεί στις τεχνολογικές, ενεργειακές και γεωπολιτικές ανακατατάξεις που διαμορφώνουν τη νέα παγκόσμια οικονομία.
Η Πρόεδρος της Κομισιόν παρουσίασε την Ενιαία Αγορά όχι απλώς ως οικονομικό εγχείρημα αλλά ως «στρατηγικό όπλο» της Ευρώπης απέναντι στον ανταγωνισμό ΗΠΑ και Κίνας.
«Με 450 εκατομμύρια πολίτες και αγορά 18 τρισ. ευρώ, η Ευρώπη έχει τη δύναμη να καθορίζει παγκόσμια πρότυπα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Chips, cloud και τεχνητή νοημοσύνη
Στο τεχνολογικό σκέλος, η φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε τρεις βασικές πρωτοβουλίες που αποτυπώνουν τη νέα στρατηγική της ΕΕ για την τεχνολογική κυριαρχία.
Η πρώτη αφορά το “Chips Act 2.0”, τον νέο ευρωπαϊκό νόμο για τους ημιαγωγούς, διάδοχο του αρχικού πακέτου του 2023, το οποίο σύμφωνα με την Κομισιόν κινητοποίησε πάνω από 32 δισ. ευρώ σε επενδύσεις. Με το νέο σχέδιο, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να ενισχύσει περαιτέρω τη θέση της στην παγκόσμια αλυσίδα παραγωγής και τεχνολογίας μικροτσίπ, μειώνοντας παράλληλα την εξάρτησή της από ασιακές και αμερικανικές τεχνολογίες.
Τα μικροτσίπ θεωρούνται πλέον κρίσιμη υποδομή για σχεδόν κάθε τομέα της οικονομίας, από κινητά τηλέφωνα και αυτοκίνητα μέχρι αμυντικά συστήματα, δίκτυα ενέργειας και ιατρικό εξοπλισμό. Η Ευρώπη παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από ασιατικές αλυσίδες παραγωγής, κυρίως στην Ταϊβάν και τη Νότια Κορέα, κάτι που η Επιτροπή επιχειρεί να περιορίσει.
Παράλληλα, η Κομισιόν θα παρουσιάσει νέο “Cloud and AI Development Act”, ένα νομοθετικό πλαίσιο για το υπολογιστικό νέφος και την τεχνητή νοημοσύνη, με στόχο τη δημιουργία ισχυρότερου ευρωπαϊκού οικοσυστήματος AI και τη μείωση της εξάρτησης από αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς όπως η Amazon, η Microsoft και η Google.
Το τρίτο σκέλος αφορά τα πρώτα ευρωπαϊκά “AI Gigafactories”, δηλαδή τεράστια κέντρα υπολογιστικής ισχύος για την εκπαίδευση μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης, τα οποία η Επιτροπή παρουσιάζει ως την ευρωπαϊκή απάντηση στα αμερικανικά και κινεζικά προγράμματα AI. Η πρόσκληση αναμένεται να ανοίξει μέσα στο καλοκαίρι.
«Έτσι μετατρέπουμε το μέγεθος της Ενιαίας Αγοράς σε πλεονέκτημα στην κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης», δήλωσε χαρακτηριστικά η φον ντερ Λάιεν.
Η «στιγμή ανεξαρτησίας» της Ευρώπης
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε η Πρόεδρος της Κομισιόν στην ανάγκη στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης, μιλώντας για τη «στιγμή ευρωπαϊκής ανεξαρτησίας» (“Europe’s independence moment”).
Αναφέρθηκε στις αλυσίδες εφοδιασμού, στις κρίσιμες πρώτες ύλες, στις ενεργειακές υποδομές και στα ηλεκτρικά δίκτυα, προαναγγέλλοντας νέο «Σχέδιο Δράσης για την Ηλεκτροδότηση» (“Electrification Action Plan”) μέσα στις επόμενες εβδομάδες.
Η ομιλία συνέπεσε μάλιστα με την αναχώρησή της για το Μεξικό, όπου αναμένεται να ολοκληρωθεί η εκσυγχρονισμένη εμπορική συμφωνία ΕΕ–Μεξικού, η οποία συνδέεται άμεσα με την πρόσβαση της Ευρώπης σε κρίσιμες πρώτες ύλες, όπως το λίθιο και άλλα στρατηγικά μέταλλα απαραίτητα για μπαταρίες, ηλεκτροκίνηση και παραγωγή chips.
Εργασία, κινητικότητα και κοινωνική διάσταση
Η φον ντερ Λάιεν επιχείρησε παράλληλα να δώσει και κοινωνικό πρόσημο στη νέα στρατηγική της ΕΕ, υποστηρίζοντας ότι η ανταγωνιστικότητα δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την εργασία και την κοινωνική συνοχή.
Υπενθύμισε μάλιστα ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε πριν από δύο εβδομάδες την πρώτη ευρωπαϊκή στρατηγική κατά της φτώχειας, με στόχο όπως είπε «να εντάξει περισσότερους ανθρώπους στη μεσαία τάξη και να αποτρέψει την κοινωνική οπισθοδρόμηση».
Στο πλαίσιο αυτό ανακοίνωσε νέο «Πακέτο Δίκαιης Εργασιακής Κινητικότητας» (“Fair Labour Mobility Package”), που θα περιλαμβάνει:
ψηφιακή αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων,
ευρωπαϊκό «Διαβατήριο Κοινωνικής Ασφάλισης» (“European Social Security Pass”) και
ενίσχυση της Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας.
Στόχος, σύμφωνα με την Επιτροπή, είναι να μειωθεί η γραφειοκρατία για εργαζόμενους που μετακινούνται μεταξύ κρατών-μελών και να διευκολυνθεί η αναγνώριση προσόντων και ασφαλιστικών δικαιωμάτων.
Επικαλούμενη τον Ζακ Ντελόρ, η φον ντερ Λάιεν υποστήριξε ότι «η κοινωνική διάσταση είναι προϋπόθεση και στόχος της Ενιαίας Αγοράς», επιβεβαιώνοντας ότι η Κομισιόν επεξεργάζεται ήδη τη μελλοντική “Quality Jobs Act” για ποιοτικές θέσεις εργασίας και καλύτερη στήριξη των οικογενειών.
«Οι ποιοτικές θέσεις εργασίας είναι καλές για τους εργαζόμενους, καλές για τις επιχειρήσεις, καλές για την Ευρώπη», δήλωσε.
Η ομιλία εντάσσεται στον οδικό χάρτη “One Europe, One Market”, με τον οποίο η Κομισιόν επιχειρεί έως το 2027 να περιορίσει τα εμπόδια που εξακολουθούν να κατακερματίζουν την ευρωπαϊκή αγορά. Το αν οι φιλόδοξες εξαγγελίες θα μετατραπούν σε πραγματικές επενδύσεις και κοινές ευρωπαϊκές πολιτικές θα εξαρτηθεί τελικά από τις κυβερνήσεις των 27 κρατών-μελών και τις ισορροπίες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
