Μια από τις πιο στοχευμένες παρεμβάσεις του νέου φορολογικού πακέτου αφορά τους ελεύθερους επαγγελματίες και τις ατομικές επιχειρήσεις. Η κυβέρνηση καταργεί δύο από τις προσαυξήσεις που μπορούν να ανεβάσουν το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα, εκείνη που συνδέεται με το κόστος μισθοδοσίας και εκείνη που ενεργοποιείται όταν ο τζίρος υπερβαίνει τον μέσο όρο του αντίστοιχου ΚΑΔ.
Η αλλαγή, ωστόσο, δεν καταργεί το ίδιο το τεκμαρτό σύστημα φορολόγησης. Και αυτή είναι η βασική διαχωριστική γραμμή ανάμεσα σε όσους θα δουν αισθητή μείωση φόρου και σε εκείνους για τους οποίους η νέα ρύθμιση αλλάζει ελάχιστα ή τίποτα.
Σύμφωνα με την παρουσίαση του υπουργείου, οι προσαυξήσεις που καταργούνται επιβαρύνουν σήμερα 156.000 ατομικές επιχειρήσεις. Παράλληλα, η απαλλαγή συνοδεύεται από συγκεκριμένες προϋποθέσεις φορολογικής συμμόρφωσης.
Καφέ με 5 εργαζομένους: Όφελος 2.534 ευρώ
Το πιο χαρακτηριστικό κυβερνητικό παράδειγμα αφορά ατομική επιχείρηση εστίασης – καφέ, η οποία λειτουργεί 15 χρόνια και απασχολεί πέντε εργαζομένους.
Με το σημερινό σύστημα, το ελάχιστο καθαρό εισόδημα διαμορφώνεται στα 27.244 ευρώ: 16.744 ευρώ από τη βασική τεκμαρτή βάση και επιπλέον 10.500 ευρώ λόγω της μισθοδοσίας. Ο αναλογών φόρος φτάνει τα 4.783 ευρώ.
Με τη νέα ρύθμιση, η προσαύξηση καταργείται. Το ελάχιστο καθαρό εισόδημα περιορίζεται στα 16.744 ευρώ και ο φόρος στα 2.249 ευρώ. Ετήσιο όφελος: 2.534 ευρώ.
Πρόκειται για σημαντική ελάφρυνση, αλλά το παράδειγμα δείχνει και κάτι ακόμη, μεγαλύτερο κέρδος έχουν εκείνοι που μέχρι σήμερα επιβαρύνονταν περισσότερο από τις συγκεκριμένες προσαυξήσεις.
Κατάστημα υποδημάτων: 1.134 ευρώ λιγότερος φόρος
Στο δεύτερο παράδειγμα, ατομική επιχείρηση λιανικού εμπορίου υποδημάτων, με τέσσερα χρόνια λειτουργίας, δύο εργαζομένους και τζίρο 120.000 ευρώ, έχει σήμερα ελάχιστο καθαρό εισόδημα 18.552 ευρώ.
Το ποσό προκύπτει από βασική βάση 12.880 ευρώ, προσαύξηση 2.100 ευρώ και επιπλέον 3.572 ευρώ. Ο φόρος φτάνει τα 2.610 ευρώ.
Με τη νέα ρύθμιση το τεκμαρτό εισόδημα πέφτει στα 12.880 ευρώ και ο φόρος στα 1.476 ευρώ. Όφελος: 1.134 ευρώ.
Και εδώ η ωφέλεια είναι πραγματική, αλλά προκύπτει ακριβώς επειδή η συγκεκριμένη επιχείρηση πλήρωνε φόρο πάνω σε αυξημένο τεκμαρτό εισόδημα λόγω των χαρακτηριστικών της δραστηριότητάς της.
Λογιστής: το όφελος περιορίζεται στα 615 ευρώ
Η διαφοροποίηση γίνεται ακόμη πιο εμφανής στο τρίτο κυβερνητικό παράδειγμα. Λογιστής με 20 χρόνια δραστηριότητας, χωρίς εργαζομένους και με κύκλο εργασιών 90.000 ευρώ, φορολογείται σήμερα με ελάχιστο καθαρό εισόδημα 19.820 ευρώ και φόρο 2.864 ευρώ.
Μετά την αλλαγή, το ελάχιστο εισόδημα υποχωρεί στα 16.744 ευρώ και ο φόρος στα 2.249 ευρώ. Όφελος: 615 ευρώ.
Άρα ακόμη και μεταξύ των ωφελούμενων η διαφορά είναι μεγάλη: στο κυβερνητικό παράδειγμα του καφέ η ελάφρυνση φτάνει τα 2.534 ευρώ, ενώ στον λογιστή περιορίζεται στα 615 ευρώ.
Η άλλη όψη – Ποιοι δεν κερδίζουν εξίσου
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι δεν πρόκειται για οριζόντια φορολογική ελάφρυνση όλων των ελεύθερων επαγγελματιών. Καταργούνται συγκεκριμένες προσαυξήσεις του τεκμαρτού εισοδήματος, όχι ο βασικός μηχανισμός του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος.
Επομένως, ένας αυτοαπασχολούμενος χωρίς προσωπικό, που δεν επιβαρυνόταν από την προσαύξηση της μισθοδοσίας, δεν έχει όφελος από την κατάργησή της. Αντίστοιχα, κάποιος του οποίου ο τζίρος δεν υπερβαίνει το όριο που ενεργοποιεί την προσαύξηση σε σχέση με τον μέσο τζίρο του ΚΑΔ του, δεν κερδίζει από την κατάργηση αυτής της επιβάρυνσης.
Υπάρχει και μια τρίτη κατηγορία, επαγγελματίες που δηλώνουν πραγματικά κέρδη υψηλότερα από το τεκμαρτό εισόδημα. Για αυτούς, η μείωση του τεκμηρίου μπορεί να μην αλλάζει καθόλου τον τελικό φόρο, αφού ούτως ή άλλως φορολογούνται με βάση τα υψηλότερα δηλωθέντα κέρδη τους.
Το «κλειδί» των μέτρων
Έτσι, πίσω από τον γενικό τίτλο «ελάφρυνση των ελεύθερων επαγγελματιών» υπάρχουν διαφορετικές ταχύτητες. Κερδίζουν περισσότερο όσοι είχαν προσωπικό ή υψηλό τζίρο και γι’ αυτό υφίσταντο τις πρόσθετες προσαυξήσεις. Κερδίζουν λιγότερο όσοι είχαν μικρότερη επιβάρυνση. Και κάποιοι δεν βλέπουν ουσιαστικά καμία διαφορά.
Υπάρχουν πάντως και ειδικότερες παρεμβάσεις. Για τους εκμεταλλευτές ταξί, για παράδειγμα, το τεκμήριο μειώνεται ανάλογα με το ποσοστό συνιδιοκτησίας του οχήματος — στο 50% συνιδιοκτησίας μειώνεται κατά 50% — ενώ εξαιρούνται από τα τεκμήρια όσοι είναι άνω των 18 ετών και διαθέτουν άδεια ταξί. Επεκτείνεται επίσης κατά 50% η μείωση του τεκμηρίου σε περισσότερους μικρούς οικισμούς.
Η συνολική εικόνα, επομένως, είναι πιο σύνθετη από μια γενική «μείωση φόρων», το πακέτο διορθώνει επιβαρύνσεις του τεκμαρτού συστήματος για συγκεκριμένες κατηγορίες, χωρίς όμως να καταργεί τον πυρήνα του. Και γι’ αυτό το τελικό όφελος εξαρτάται έντονα από το προφίλ κάθε επαγγελματία.
