Την αναβολή κατά έναν χρόνο της εφαρμογής συγκεκριμένων ευρωπαϊκών κανόνων για τις εκπομπές μεθανίου στις εισαγωγές πετρελαίου, φυσικού αερίου και άνθρακα πρότεινε την Τετάρτη (14/10) η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, επιχειρώντας να αποτρέψει πρόσθετες πιέσεις στον ενεργειακό εφοδιασμό και στο κόστος ενέργειας ενόψει ενός δύσκολου χειμώνα.
Η πρωτοβουλία έρχεται μετά τις πιέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και της Γαλλίας, καθώς εντείνονται οι ανησυχίες ότι η εφαρμογή των νέων απαιτήσεων θα μπορούσε να αποθαρρύνει προμηθευτές από την αποστολή φορτίων υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στην Ευρώπη, την ώρα που η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει περιορίσει σημαντικά την παγκόσμια προσφορά ενέργειας.
Το μεθάνιο αποτελεί το βασικό συστατικό του φυσικού αερίου, το οποίο μεταφέρεται και σε υγροποιημένη μορφή (LNG). Κατά την εξόρυξη, επεξεργασία και μεταφορά του μπορούν να σημειωθούν διαρροές μεθανίου στην ατμόσφαιρα, ενώ εκπομπές του συγκεκριμένου αερίου προκαλούνται και κατά την παραγωγή πετρελαίου και άνθρακα. Ο ευρωπαϊκός κανονισμός επιδιώκει να περιορίσει αυτές τις εκπομπές, απαιτώντας από τους εισαγωγείς να αποδεικνύουν ότι οι προμηθευτές τους εφαρμόζουν κανόνες παρακολούθησης, καταγραφής και επαλήθευσης αντίστοιχους με εκείνους της ΕΕ.
Σύμφωνα με την πρόταση, οι υποχρεώσεις παρακολούθησης, καταγραφής και επαλήθευσης των εκπομπών μεθανίου για τους εισαγωγείς, που επρόκειτο να εφαρμοστούν από την 1η Ιανουαρίου 2027, μετατίθενται για την 1η Ιανουαρίου 2028.
Ειδικότερα, οι επιχειρήσεις θα έχουν περιθώριο έως τις 31 Μαΐου 2029 να αποδείξουν ότι τα καύσιμα που εισήγαγαν κατά τη διάρκεια του 2028 πληρούσαν απαιτήσεις παρακολούθησης και υποβολής στοιχείων για το μεθάνιο ισοδύναμες με εκείνες της ΕΕ. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να εξασφαλίζουν τα σχετικά δεδομένα από τους προμηθευτές τους σε τρίτες χώρες.
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ
Η Κομισιόν συνδέει ευθέως την πρότασή της με την παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες περίπου το 20% του παγκόσμιου LNG και το 25% του πετρελαίου που μεταφέρεται διά θαλάσσης.
Στο αναλυτικό ενημερωτικό της σημείωμα επισημαίνει ότι η κρίση έχει περιορίσει σημαντικά την παγκόσμια προσφορά, ενώ οι υφιστάμενες συμβάσεις και οι εμπορικές διαδρομές βρίσκονται υπό πίεση. Οι δυνατότητες εξεύρεσης εναλλακτικών προμηθευτών παραμένουν περιορισμένες, ιδιαίτερα για άμεσες παραδόσεις.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η Επιτροπή εκτιμά ότι η επιβολή πρόσθετων κανονιστικών απαιτήσεων θα μπορούσε να δημιουργήσει νέους κινδύνους για την ενεργειακή ασφάλεια της ΕΕ, χωρίς να αποκλείει περαιτέρω επιβαρύνσεις στην ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Οι πιέσεις ΗΠΑ και Γαλλίας – Ο φόβος για το LNG
Σύμφωνα με το Reuters, οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο μεγαλύτερος προμηθευτής LNG της Ευρώπης, είχαν προειδοποιήσει ήδη από τον Ιούνιο ότι οι νέοι κανόνες ενδέχεται να διαταράξουν τις παραδόσεις καυσίμων. Αντίστοιχες ανησυχίες είχαν εκφράσει μεγάλες ενεργειακές εταιρείες, μεταξύ των οποίων η ExxonMobil.
Τον Σεπτέμβριο, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ζήτησε με επιστολή του προς την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν την αναβολή των απαιτήσεων, προειδοποιώντας για νομικούς κινδύνους που θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν οι Ευρωπαίοι εισαγωγείς.
Όσοι υποστηρίζουν την παράταση επισημαίνουν ότι αρκετοί ξένοι παραγωγοί πετρελαίου και φυσικού αερίου δεν είναι ακόμη έτοιμοι να συμμορφωθούν με τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει ορισμένους προμηθευτές στην επιλογή άλλων αγορών για τα φορτία LNG, προκειμένου να αποφύγουν τον κίνδυνο προστίμων ή νομικών εμπλοκών.
Ιταλία και Τσεχία ζητούν τριετή αναβολή
Η πρόταση της Επιτροπής δεν φαίνεται πάντως να ικανοποιεί όλες τις πλευρές. Σύμφωνα με το Reuters, η Ιταλία και η Τσεχία, καθώς και ορισμένοι ευρωβουλευτές, ζητούν αναβολή τριών ετών, αντί για έναν, και ενδέχεται να επιδιώξουν την αλλαγή του χρονοδιαγράμματος κατά τις νομοθετικές διαπραγματεύσεις.
Η Κομισιόν υπογραμμίζει ότι η τροποποίηση είναι στοχευμένη και δεν αλλάζει τους περιβαλλοντικούς στόχους του κανονισμού, που εγκρίθηκε το 2024 με σκοπό τον περιορισμό των εκπομπών μεθανίου, του δεύτερου σημαντικότερου αερίου του θερμοκηπίου μετά το διοξείδιο του άνθρακα ως προς τη συμβολή στην υπερθέρμανση του πλανήτη.
Παράλληλα, διαβεβαιώνει ότι θα συνεχίσει την προετοιμασία των τεχνικών κανόνων και καλεί τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν το πρόσθετο χρονικό περιθώριο για την πλήρη εφαρμογή της νομοθεσίας.
Η αναβολή δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, καθώς η πρόταση πρέπει να εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ.
