Ήταν 11 Σεπτεμβρίου 2011, στην καρδιά της δημοσιονομικής κρίσης και των μνημονίων. Στη Θεσσαλονίκη, μία ημέρα μετά την ομιλία του τότε πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου στη ΔΕΘ, ο υπουργός Οικονομικών Ευάγγελος Βενιζέλος ανακοίνωνε έναν νέο φόρο στα ακίνητα. Παρουσιάστηκε ως έκτακτος και διετής, για το 2011 και το 2012. Επισήμως ονομάστηκε Έκτακτο Ειδικό Τέλος Ηλεκτροδοτούμενων Δομημένων Επιφανειών – ΕΕΤΗΔΕ. Για τους περισσότερους Έλληνες, όμως, απέκτησε γρήγορα ένα πολύ απλούστερο όνομα: «το χαράτσι της ΔΕΗ», αφού η κυβέρνηση αποφάσισε να τον εισπράξει μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος, σε μια εποχή κατά την οποία η χώρα αναζητούσε επειγόντως πρόσθετα έσοδα για να καλύψει τους δημοσιονομικούς στόχους.
Ένα έκτακτο τέλος που γεννήθηκε στις συνθήκες των μνημονίων εξελίχθηκε σε μόνιμο φόρο κατοχής ακίνητης περιουσίας.
AdvertisementAdvertisement
2013: Το «έκτακτο» αλλάζει όνομα
Το τέλος που είχε παρουσιαστεί ως προσωρινό δεν εξαφανίστηκε μετά τη διετία. Το 2013 μετονομάστηκε σε Έκτακτο Ειδικό Τέλος Ακινήτων – ΕΕΤΑ, με την επιβάρυνση να περιορίζεται κατά 15%. Παρέμενε, τουλάχιστον στην ονομασία του, «έκτακτο». Η μεγάλη αλλαγή ήρθε έναν χρόνο αργότερα.
2014: Γεννιέται ο ΕΝΦΙΑ
Από το 2014 θεσπίστηκε ο Ενιαίος Φόρος Ιδιοκτησίας Ακινήτων – ΕΝΦΙΑ. Το «έκτακτο» έπαψε πλέον να υπάρχει ακόμη και στον τίτλο. Η φορολόγηση της ακίνητης περιουσίας απέκτησε μόνιμο, ετήσιο χαρακτήρα. Ο νέος φόρος είχε διαφορετική και ευρύτερη δομή από το αρχικό «χαράτσι», επομένως δεν επρόκειτο απλώς για μετονομασία του ΕΕΤΗΔΕ. Για τον ιδιοκτήτη, ωστόσο, η ουσία ήταν ότι η επιβάρυνση της κατοχής ακίνητης περιουσίας είχε έρθει για να μείνει.
Από τη μονιμοποίηση στις μειώσεις
Ο ΕΝΦΙΑ παρέμεινε τα επόμενα χρόνια ένας από τους σημαντικότερους φόρους στην ακίνητη περιουσία. Η κατεύθυνση άρχισε να αλλάζει αισθητά το 2019, όταν πραγματοποιήθηκε η πρώτη μεγάλη μεσοσταθμική μείωση, κατά 22%.
Ακολούθησε ο ανασχεδιασμός του 2022, με αλλαγές στις κλίμακες και στον τρόπο υπολογισμού. Σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομικών, οι διαδοχικές παρεμβάσεις έχουν οδηγήσει σε μεσοσταθμική μείωση του ΕΝΦΙΑ κατά περίπου 35% σε σχέση με το 2019.
Τα στοιχεία δείχνουν, πάντως, μια ενδιαφέρουσα εικόνα: μεταξύ 2019 και 2024 η δηλωμένη αξία της ακίνητης περιουσίας αυξήθηκε κατά 23,5%, ενώ το συνολικό ποσό ΕΝΦΙΑ μειώθηκε από 2,539 δισ. σε 2,287 δισ. ευρώ.
Ασφάλιση κατοικίας και νέες απαλλαγές
Από το 2024 προστέθηκε έκπτωση 10% στον ΕΝΦΙΑ για κατοικίες ασφαλισμένες έναντι σεισμού, πυρκαγιάς και πλημμύρας. Από το 2025 η έκπτωση αυξήθηκε στο 20% για κατοικίες φορολογητέας αξίας έως 500.000 ευρώ, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, ενώ για μεγαλύτερης αξίας κατοικίες παραμένει στο 10%.
Και η ιστορία συνεχίζεται. Το 2026 ο ΕΝΦΙΑ μειώνεται κατά 50% για κύριες κατοικίες που πληρούν τα κριτήρια σε μικρούς οικισμούς και από το 2027 προβλέπεται πλήρης απαλλαγή. Το μέτρο αφορά κύριες κατοικίες και συνοδεύεται από πληθυσμιακά, γεωγραφικά και περιουσιακά κριτήρια.
Έτσι, δεκαπέντε χρόνια μετά τη ΔΕΘ του 2011, η διαδρομή είναι εντυπωσιακή! Ένα έκτακτο τέλος που γεννήθηκε στις συνθήκες των μνημονίων εξελίχθηκε σε μόνιμο φόρο κατοχής ακίνητης περιουσίας. Άλλαξε όνομα, τρόπο υπολογισμού και ύψος, μειώθηκε σημαντικά τα τελευταία χρόνια και απέκτησε στοχευμένες απαλλαγές. Για εκατομμύρια ιδιοκτήτες, όμως, ένα όνομα από τα χρόνια της κρίσης εξακολουθεί να συνοδεύει τον ΕΝΦΙΑ μέχρι σήμερα: «Το χαράτσι».
