«Η νίκη ανήκει στους πιο επίμονους». Με τη φράση αυτή, χαραγμένη στο Roland Garros, όπου φιλοξενήθηκε φέτος η Σύνοδος των Γάλλων Επιχειρηματιών, άνοιξε την Πέμπτη την ομιλία της η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Η φον ντερ Λάιεν κάνοντας την ομιλία της στα γαλλικά χρησιμοποίησε το απόφθεγμα για να περιγράψει την επιμονή που απαιτείται από τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις σε έναν κόσμο όπου οι βεβαιότητες έχουν χαθεί και οι κανόνες του παιχνιδιού έχουν αλλάξει. Το μήνυμά της για την ευρωπαϊκή οικονομία συμπυκνώθηκε σε μία φράση: «Ο στόχος μας είναι σαφής: να κάνουμε την Ευρώπη μια ήπειρο που παράγει, επενδύει και προστατεύει».
Σημείο εκκίνησης ήταν η διαπίστωση ότι οι παραδοχές πάνω στις οποίες στηρίχθηκε επί χρόνια το ευρωπαϊκό οικονομικό μοντέλο δεν ισχύουν πλέον: φθηνή εισαγόμενη ενέργεια, ανοικτό παγκόσμιο εμπόριο, αυξανόμενη πρόσβαση στην κινεζική αγορά, αμερικανική στρατηγική προστασία και τεχνολογική πρόοδος της Δύσης.
«Αυτά έχουν εξαφανιστεί», τόνισε. Ιδιαίτερη σημασία έχει η ρητή ένταξη της αμερικανικής στρατηγικής προστασίας ανάμεσα στις βεβαιότητες που η ίδια θεωρεί πλέον παρελθόν.
Παράλληλα, έχει γίνει ακριβότερο για την Ευρώπη να μετατρέπει τα πλεονεκτήματά της σε επενδύσεις, παραγωγή και ανάπτυξη, καθώς οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν υψηλότερες τιμές ενέργειας, κατακερματισμό της ενιαίας αγοράς, περίπλοκους κανόνες και ανταγωνισμό που δεν είναι πάντοτε δίκαιος.
«Γι’ αυτό, βραχυπρόθεσμα, πρέπει να σας δώσουμε ξανά χώρο για να επενδύσετε. Και μακροπρόθεσμα, να καταστήσουμε την καινοτομία, την παραγωγικότητα και τη μεγέθυνση των επιχειρήσεων βιώσιμους κινητήρες της ευρωπαϊκής ανάπτυξης», είπε.
Ακολουθώντας, όπως ανέφερε, τα χνάρια του Μάριο Ντράγκι, περιέγραψε έξι προκλήσεις για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα.
1. Λιγότερη γραφειοκρατία και δίκαιος ανταγωνισμός
Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, είπε, δεν πρέπει να «πληρώνουν δύο φορές»: εξαιτίας περίπλοκων κανόνων και επειδή ανταγωνίζονται εταιρείες με διαφορετικό κόστος.
Στόχος της Επιτροπής είναι η μείωση του διοικητικού βάρους κατά 25% για όλες τις επιχειρήσεις και 35% για τις ΜμΕ έως το 2029, ενώ τα 12 πακέτα Omnibus αντιστοιχούν σε περίπου 17 δισ. ευρώ ετήσιας εξοικονόμησης.
Στο μέτωπο του εξωτερικού ανταγωνισμού, το βάρος έπεσε στην Κίνα. Η φον ντερ Λάιεν επανέλαβε τη γραμμή για μείωση των κινδύνων χωρίς διακοπή των δεσμών, προειδοποιώντας ότι η εταιρική σχέση δεν σημαίνει αποδοχή μόνιμων ανισορροπιών.
Οι κινεζικές εισαγωγές στην ΕΕ αυξήθηκαν κατά 45% σε πέντε χρόνια, το εμπορικό έλλειμμα έχει φτάσει σχεδόν στο 1 δισ. ευρώ την ημέρα, ενώ η Ευρώπη εξαρτάται σε ποσοστό άνω του 80% από την Κίνα για πολλές κρίσιμες πρώτες ύλες και κατά 90% για ορισμένες σπάνιες γαίες.
«Ο διάλογος με την Κίνα παραμένει απαραίτητος. Αλλά πρέπει να παράγει αποτελέσματα. Και όταν ο διάλογος δεν αρκεί, πρέπει να είμαστε έτοιμοι να χρησιμοποιήσουμε πλήρως τα εργαλεία μας», είπε. Μόνο πέρυσι η Επιτροπή άνοιξε πάνω από 30 νέες έρευνες εμπορικής άμυνας.
2. Τα ευρωπαϊκά κεφάλαια να επενδύονται στην Ευρώπη
Η δεύτερη πρόκληση αφορά τη χρηματοδότηση. «Οι εταιρείες μας ξέρουν πώς να ξεκινούν στην Ευρώπη. Αλλά πρέπει επίσης να μπορούν να μεγαλώνουν εδώ», σημείωσε η φον ντερ Λάιεν.
Σήμερα περίπου 10 τρισ. ευρώ αποταμιεύσεων των ευρωπαϊκών νοικοκυριών παραμένουν σε τραπεζικούς λογαριασμούς, ενώ σημαντικό μέρος των ευρωπαϊκών κεφαλαίων επενδύεται εκτός ηπείρου.
Η «Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων» θα μπορούσε να κινητοποιήσει έως 470 δισ. ευρώ πρόσθετων επενδύσεων, με τη φον ντερ Λάιεν να ζητά συμφωνία έως το τέλος του έτους, «ιδανικά με όλα τα 27 κράτη-μέλη ή, εάν χρειαστεί, με εκείνα που είναι έτοιμα».
Παράλληλα, πάνω από 450 δισ. ευρώ από το μελλοντικό Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας και το Horizon Europe θα στηρίξουν την αλυσίδα από την έρευνα έως τη βιομηχανική παραγωγή.
3. Ενιαία αγορά: Επιχείρηση σε 48 ώρες με λιγότερα από 100 ευρώ
Η ενιαία αγορά παραμένει ημιτελής στις υπηρεσίες, την ενέργεια, τις τηλεπικοινωνίες, τα χρηματοοικονομικά και την ψηφιακή οικονομία. Οι εσωτερικοί φραγμοί, είπε, ισοδυναμούν με δασμούς έως 45% στα αγαθά και 110% στις υπηρεσίες.
«Δεν θα δεχόμασταν ποτέ τέτοια επίπεδα δασμών από έναν εμπορικό εταίρο. Και όμως εξακολουθούμε να τα αποδεχόμαστε μεταξύ μας στην Ευρώπη».
Ξεχώρισε το EU Inc. και το «28ο καθεστώς», που θα επέτρεπαν τη σύσταση επιχείρησης σε 48 ώρες, με λιγότερα από 100 ευρώ, διαδικτυακά και χωρίς ελάχιστο κεφάλαιο, απέναντι στα σημερινά 27 νομικά συστήματα και περισσότερους από 60 τύπους εταιρειών.
«Τριάντα χρόνια μετά τον Ζακ Ντελόρ, έτσι θα εκπληρώσουμε την υπόσχεση της ενιαίας αγοράς», σημείωσε.
4. Ενέργεια: Δύο έως τρεις φορές ακριβότερη από ΗΠΑ και Κίνα
Η ενέργεια είναι, σύμφωνα με τη φον ντερ Λάιεν, ο κύριος παράγοντας που περιορίζει σήμερα την ανταγωνιστικότητα και την ανεξαρτησία της Ευρώπης.
Οι τιμές παραμένουν δύο έως τρεις φορές υψηλότερες από ό,τι στις ΗΠΑ ή την Κίνα, ενώ περισσότερο από το μισό της ενέργειας προέρχεται από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Μόνο από την έναρξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή, η εξάρτηση αυτή έχει κοστίσει πάνω από 50 δισ. ευρώ επιπλέον.
«Δεν μπορούμε να ζητούμε από τις επιχειρήσεις μας να στραφούν στον ηλεκτρισμό όταν αυτός είναι κατά μέσο όρο σχεδόν τρεις φορές ακριβότερος από το φυσικό αέριο», είπε, προσθέτοντας ότι «η ηλεκτρική ενέργεια δεν πρέπει να φορολογείται περισσότερο από το φυσικό αέριο».
Από το 2027, νέος Επιταχυντής Επενδύσεων θα μπορεί να κινητοποιήσει 30 δισ. ευρώ, ενώ η Τράπεζα Βιομηχανικής Απανθρακοποίησης θα επιτρέψει την κινητοποίηση περισσότερων από 100 δισ. ευρώ έως το 2030.
5. Τεχνητή Νοημοσύνη: «Παραγωγή και εφαρμογή»
Την ΤΝ περιέγραψε ως «οικονομική και τεχνολογική μάχη», με τη στρατηγική να συνοψίζεται σε δύο λέξεις: «παραγωγή και εφαρμογή».
Η Ευρώπη πρέπει, είπε, να ελέγχει την υπολογιστική ισχύ, τους ημιαγωγούς, το cloud, τα δεδομένα, την ενέργεια και τα προηγμένα μοντέλα. Για τον σκοπό αυτό κινητοποιούνται 20 δισ. ευρώ για «γιγαεργοστάσια» ΤΝ, με την πρώτη πρόσκληση να συγκεντρώνει 77 προτάσεις σε 16 κράτη-μέλη.
«Η Ευρώπη έχει τη βιομηχανία. Έχει τους ερευνητές. Έχει τα δεδομένα. Τώρα πρέπει να τα μετατρέψει σε οικονομικό πλεονέκτημα».
6. Εμπόριο: Μια Ευρώπη που μπορεί να επιλέγει
Το εμπόριο παρουσιάστηκε ως πηγή ισχύος σε έναν κατακερματισμένο κόσμο. Οι εμπορικές συμφωνίες, είπε, ανοίγουν αγορές, διαφοροποιούν τις αλυσίδες εφοδιασμού και διασφαλίζουν κρίσιμες πρώτες ύλες και εξαρτήματα.
«Αυτό σημαίνει οικονομική ασφάλεια: να μην εξαρτάσαι ποτέ από έναν μόνο παίκτη. Γιατί μια ανεξάρτητη Ευρώπη δεν είναι μια απομονωμένη Ευρώπη. Είναι μια Ευρώπη που μπορεί να επιλέγει».
Ως παράδειγμα ανέφερε τη CETA: από το 2017 οι γαλλικές εξαγωγές αγαθών προς τον Καναδά έχουν αυξηθεί κατά 45%, ενώ οι εξαγωγές υπηρεσιών έχουν υπερδιπλασιαστεί.
«Αυτή είναι η ταυτότητά μας και η δύναμή μας»
Στο κλείσιμο, η φον ντερ Λάιεν υπενθύμισε τα πλεονεκτήματα της Ευρώπης: μια αγορά 450 εκατομμυρίων καταναλωτών, επιχειρήσεις παγκόσμιας κλάσης, εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό, υψηλές αποταμιεύσεις και έναν ερευνητικό τομέα που αντιστοιχεί περίπου στο 20% των παγκόσμιων δαπανών για έρευνα και ανάπτυξη.
Και πρόσθεσε: «Κράτος δικαίου. Προβλεψιμότητα. Ισχυρές δημοκρατίες. Ελευθερία της έρευνας. Η ελευθερία να δημιουργείς, να αμφισβητείς και να καινοτομείς. Αυτή είναι η ταυτότητά μας. Και είναι επίσης η δύναμή μας».
