Σε μετωπική σύγκρουση για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ οδηγούνται οι «27», καθώς η Γερμανία και ακόμη πέντε χώρες προειδοποιούν ότι δεν θα δώσουν τη συγκατάθεσή τους για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034 εάν δεν περικοπούν «εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ» από την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Σύμφωνα με τους Financial Times, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς και οι ηγέτες της Ολλανδίας, της Σουηδίας, της Δανίας, της Αυστρίας και της Φινλανδίας συνυπογράφουν επιστολή με την οποία ζητούν ουσιαστική αναμόρφωση του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού και δραστική περιστολή των δαπανών. «Ο προϋπολογισμός της ΕΕ πρέπει να μεταρρυθμιστεί θεμελιωδώς. Πρέπει να κάνουμε επιλογές», αναφέρεται στην επιστολή που είδαν οι FT.
Το μήνυμα γίνεται ακόμη σαφέστερο από διπλωμάτη μιας εκ των έξι χωρών, τον οποίο επικαλείται η εφημερίδα: χωρίς περικοπές εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ, δεν θα υπάρξει συμφωνία εντός του 2026.
Οι έξι χώρες ζητούν να μεταφερθούν περισσότεροι πόροι προς την άμυνα, την καινοτομία και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, ώστε η ΕΕ να ανταποκριθεί στις νέες οικονομικές προκλήσεις και προκλήσεις ασφαλείας. Αυτό, όμως, θέλουν να γίνει παράλληλα με περιορισμό των κονδυλίων που κατευθύνονται στις παραδοσιακές πολιτικές, κυρίως στις αγροτικές ενισχύσεις και στη συνοχή.
Η σύγκρουση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς οι έξι χώρες αντιπροσωπεύουν, σύμφωνα με τους FT, περίπου το 40% των εσόδων του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού και ζητούν σημαντική μείωση του συνολικού πακέτου περίπου 2 τρισ. ευρώ που έχει προτείνει η Κομισιόν.
Οι «17» στην απέναντι πλευρά
Απέναντί τους βρίσκεται μια πολύ μεγαλύτερη ομάδα κρατών-μελών. Δεκαεπτά χώρες, μεταξύ των οποίων η Ισπανία και η Ιταλία, ζητούν να διατηρηθούν και να ενισχυθούν οι πόροι για τις παραδοσιακές ευρωπαϊκές πολιτικές και θεωρούν ότι ο συνολικός προϋπολογισμός θα πρέπει ακόμη και να υπερβεί τα 2 τρισ. ευρώ. Ορισμένες υποστηρίζουν επίσης την έκδοση νέου κοινού ευρωπαϊκού χρέους για τη χρηματοδότηση των αυξημένων αναγκών – επιλογή που αποτελεί κόκκινη γραμμή για το Βερολίνο και τους συμμάχους του.
Η Γαλλία βρίσκεται σε διαφορετική θέση: είναι καθαρός συνεισφορέας στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό αλλά ταυτόχρονα ο μεγαλύτερος ωφελούμενος από την Κοινή Αγροτική Πολιτική και πιέζει για νέους φόρους και ίδιους πόρους σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε να χρηματοδοτηθούν οι αυξημένες δαπάνες χωρίς ανάλογη αύξηση των εθνικών συνεισφορών.
Η Επιτροπή έχει προτείνει ένα πακέτο νέων πόρων που θα μπορούσε να αποφέρει περίπου 60 δισ. ευρώ ετησίως, μεταξύ άλλων μέσω εσόδων από την αγορά άνθρακα, τον μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα, επιβαρύνσεων για μη ανακυκλωμένα ηλεκτρονικά απόβλητα, τον καπνό και τις μεγάλες επιχειρήσεις. Οι προτάσεις αυτές, ωστόσο, συναντούν αντιστάσεις, καθώς η φορολογία παραμένει κατά κύριο λόγο εθνική αρμοδιότητα.
Η Ελλάδα
Η Ελλάδα βρίσκεται στην πλευρά των χωρών που επιδιώκουν την προστασία των παραδοσιακών πολιτικών του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, ιδιαίτερα της συνοχής και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, ενώ ταυτόχρονα υποστηρίζει την εξεύρεση νέων ίδιων πόρων ώστε να περιοριστεί η πίεση στις εθνικές συνεισφορές.
Σε αυτή τη συζήτηση εντάσσεται και η ελληνική πρόταση που παρουσίασε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης για μια «Ευρωπαϊκή Ένωση Φάσματος», μέσω συντονισμένων δημοπρασιών συχνοτήτων 5G και 6G, μέρος των εσόδων των οποίων θα μπορούσε να αποτελέσει νέο ίδιο πόρο για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
Γιατί ο χρόνος πιέζει
Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι για το ΠΔΠ 2028-2034 απαιτείται ομοφωνία και των 27 κρατών-μελών. Αυτό σημαίνει ότι οι έξι χώρες μπορούν πράγματι να εμποδίσουν μια συμφωνία εφόσον επιμείνουν στη θέση τους.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες είχαν συμφωνήσει τον Ιούνιο να επιχειρήσουν να κλείσουν τη διαπραγμάτευση έως το τέλος του 2026. Η Ιρλανδία, που ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου, καλείται τώρα να παρουσιάσει συμβιβαστική πρόταση έως τα μέσα Οκτωβρίου, γεφυρώνοντας ένα χάσμα που πλέον μετριέται σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ.
Ανησυχία προκαλεί το ενδεχόμενο πως εάν η συμφωνία δεν κλείσει φέτος, η διαπραγμάτευση μπορεί να περάσει βαθιά μέσα στο 2027, όταν το εκλογικό ημερολόγιο σε μεγάλες χώρες της ΕΕ αναμένεται να κάνει τους συμβιβασμούς ακόμη δυσκολότερους. Οι FT επισημαίνουν ειδικά τις εκλογικές αναμετρήσεις σε Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία και Πολωνία ως παράγοντα που μπορεί να περιπλέξει τις διαπραγματεύσεις.
Ιδιαίτερα οι γαλλικές προεδρικές εκλογές του 2027 δημιουργούν έναν ισχυρό πολιτικό χρονικό περιορισμό. Η συζήτηση για το ύψος του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, τις αγροτικές επιδοτήσεις, τους νέους ευρωπαϊκούς φόρους και τις εθνικές συνεισφορές δύσκολα θα γίνει ευκολότερη όσο οι κυβερνήσεις εισέρχονται σε προεκλογική περίοδο.
Γι’ αυτό και στις Βρυξέλλες ο στόχος παραμένει να κλείσει η συμφωνία πριν από το τέλος της χρονιάς. Εκπρόσωπος του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα υπενθύμισε ότι αυτή είναι η δέσμευση των ηγετών, σημειώνοντας ότι μέχρι τότε στόχος είναι να «κλείσει το χάσμα» και να επιτευχθεί μια «ισορροπημένη συνολική συμφωνία.
Σε αυτό το σκηνικό, πηγές με γνώση των διαπραγματεύσεων δεν αποκλείουν ακόμη και μια μαραθώνια Σύνοδο Κορυφής τον Δεκέμβριο, με τους 27 ηγέτες να παραμένουν στις Βρυξέλλες όσο χρειαστεί για να αναζητηθεί συμβιβασμός. Ο Αντόνιο Κόστα, όπως σημειώνουν, είναι αποφασισμένος να εξαντλήσει τα περιθώρια για συμφωνία πριν εκπνεύσει το 2026, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι η Σύνοδος θα ξεπεράσει κατά πολύ το προγραμματισμένο χρονοδιάγραμμά της.
