Την πρότασή της για τη δημιουργία μιας «Ευρωπαϊκής Ένωσης Φάσματος» (European Spectrum Union) που συνδέει τη χρήση του ραδιοφάσματος με νέους πόρους για τον προϋπολογισμό της ΕΕ και μεγαλύτερες επενδύσεις στις τεχνολογίες του μέλλοντος, κατέθεσε η ελληνική πλευρά στην ιρλανδική Προεδρία του Συμβουλίου, κατά τη χθεσινή συνεδρίαση του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων στις Βρυξέλλες. Την πρόταση έχει επεξεργαστεί ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) 2028-2034 είναι ο μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ, που ορίζει τα ανώτατα όρια δαπανών για μια επταετία ανά μεγάλη κατηγορία πολιτικής, από τη συνοχή και την αγροτική πολιτική ως την άμυνα και την ανταγωνιστικότητα. Η διαπραγμάτευση είναι έντονα πολωμένη. Από τη μία στέκονται οι χώρες που θέλουν να θωρακίσουν τις παραδοσιακές πολιτικές, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, και από την άλλη οι «φειδωλοί», με προεξάρχουσα τη Γερμανία, που ζητούν περικοπές αρκετών δισεκατομμυρίων από την αρχική πρόταση της Κομισιόν.
Ο χρόνος πιέζει, καθώς στόχος είναι μια συμφωνία έως το τέλος του 2026, μέσα από τα επόμενα Συμβούλια και με κρίσιμο σταθμό τη Σύνοδο Κορυφής του Δεκεμβρίου, πριν το εκλογικό ημερολόγιο του 2027, με κυριότερη τις γαλλικές προεδρικές εκλογές, δυσκολέψει κάθε συνεννόηση. Μάλιστα, αν δεν υπάρξει συμφωνία, δεν αποκλείεται ούτε έκτακτη σύνοδος στις αρχές του νέου έτους ούτε πολυήμερη παραμονή των ηγετών των «27» στις Βρυξέλλες μέχρι να βρεθεί λύση. Κομβικό ρόλο παίζει το σκέλος των εσόδων, καθώς η εξεύρεση νέων ίδιων πόρων, δηλαδή εσόδων που ανήκουν απευθείας στην ΕΕ χωρίς να επιβαρύνουν τους εθνικούς προϋπολογισμούς, είναι ο τρόπος να συγκρατηθούν οι εθνικές συνεισφορές. Σε αυτό ακριβώς το σκέλος εντάσσεται η ελληνική πρόταση.
Η βασική ιδέα είναι απλή, όπως αναφέρουν ελληνικές πηγές, το ραδιοφάσμα αποτελεί έναν σπάνιο δημόσιο πόρο στρατηγικής σημασίας για την Ευρώπη. Είναι η βάση των σημερινών δικτύων 5G και θα στηρίξει τα αυριανά δίκτυα 6G. Ωστόσο η κατανομή και η χρήση του παραμένουν κατακερματισμένες σε εθνικό επίπεδο. Η ελληνική πρόταση επιδιώκει να αλλάξει αυτή την εικόνα αξιοποιώντας δύο μεγάλες αποφάσεις που καλείται σύντομα να λάβει η Ευρώπη, την επικείμενη διάθεση του φάσματος για το 6G και, σταδιακά, την ανανέωση των υφιστάμενων αδειών 5G.
Ειδικά για το 6G, η πρόταση δεν προβλέπει μία ενιαία, κεντρική ευρωπαϊκή δημοπρασία. Προβλέπει 27 εθνικές δημοπρασίες, μία σε κάθε κράτος-μέλος, οι οποίες όμως θα διεξάγονται μέσα σε ένα συντονισμένο ευρωπαϊκό πλαίσιο, με κοινές αρχές ως προς τον χρόνο διεξαγωγής, τη διάρκεια των αδειών, τους τεχνικούς όρους και τη διάθεση ενός καθορισμένου μέρους των εσόδων. Με άλλα λόγια, οι δημοπρασίες παραμένουν εθνικές, αλλά οι βασικές αρχές συντονίζονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Ο στόχος είναι διπλός, από τη μία, να γίνει ένα ακόμη βήμα προς την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς στη συνδεσιμότητα, και από την άλλη να δημιουργηθούν νέοι πόροι για τις ευρωπαϊκές επενδύσεις στην τεχνολογία. Ένα μέρος των εσόδων θα μπορούσε να αποτελέσει νέο ίδιο πόρο για το ΠΔΠ, ενώ ένα μέρος της αξίας που παράγεται θα μπορούσε να διοχετευθεί, μέσω ενός ευρωπαϊκού επενδυτικού μηχανισμού, σε στρατηγικές τεχνολογικές προτεραιότητες. Ανάμεσά τους το 6G, η τεχνητή νοημοσύνη, οι υποδομές υπολογιστικής ισχύος, η ασφαλής συνδεσιμότητα και οι τηλεπικοινωνιακές υποδομές.
Το αρχικό χρηματοδοτικό μέγεθος θα μπορούσε να κινηθεί γύρω στα 12 με 15 δισ. ευρώ. Πρόκειται, στο παρόν στάδιο, για υπόθεση σχεδιασμού και όχι για επίσημη αποτίμηση ή πρόβλεψη, ενώ δεν περιλαμβάνει τυχόν μελλοντική συνεισφορά από επιλεγμένα δικαιώματα 5G.
Η πρόταση αντλεί και από την ελληνική εμπειρία. Στην Ελλάδα, όπως αναφέρει η πρόταση, το 25% των εσόδων από τις δημοπρασίες φάσματος διοχετεύεται στο επενδυτικό ταμείο Φαιστός, επιτρέποντας ένα μέρος της αξίας που παράγει ένας δημόσιος πόρος να επανεπενδύεται στην ανάπτυξη του τεχνολογικού οικοσυστήματος.
Το κεντρικό μήνυμα της πρότασης είναι ότι η Ευρώπη δεν χρειάζεται μόνο περισσότερες επενδύσεις, αλλά και καλύτερη αξιοποίηση, σε ευρωπαϊκή κλίμακα, των στρατηγικών πόρων που ήδη διαθέτει. Η «Ευρωπαϊκή Ένωση Φάσματος» φιλοδοξεί να φέρει συντονισμό εκεί όπου σήμερα υπάρχει κατακερματισμός και να μετατρέψει μέρος της αξίας ενός στρατηγικού ευρωπαϊκού πόρου σε επένδυση στην τεχνολογική ισχύ της Ευρώπης. Από 27 ξεχωριστές αγορές σε ευρωπαϊκή κλίμακα, και από την αξία του φάσματος στις τεχνολογίες του αύριο.
Την ιδέα ο κ. Πιερρακάκης την είχε παρουσιάσει και το καλοκαίρι, σε ομιλία του στο Ετήσιο Συνέδριο για τον Προϋπολογισμό της ΕΕ, στις Βρυξέλλες στις 2 Ιουλίου (διαβάστε εδώ την ομιλία του). Έκτοτε η πρόταση την κάλυψαν και διεθνή μέσα ορισμένα εκ των οποίων ανέφεραν ότι σε επίπεδο κρατών-μελών απέχει ακόμη από μια ευρεία συναίνεση και η Αθήνα την προωθεί σταδιακά.
