Το πράσινο φως για την εκταμίευση 11,32 δισ. ευρώ προς την Ελλάδα, μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, άναψε σήμερα, Παρασκευή 20 Νοεμβρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εγκρίνοντας προκαταρκτικά το όγδοο και το ένατο, τελευταίο αίτημα πληρωμής της χώρας. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη, καθώς, σύμφωνα με την Κομισιόν, η Ελλάδα έχει πλέον ολοκληρώσει το σύνολο των 376 οροσήμων και στόχων του εθνικού σχεδίου «Ελλάδα 2.0», που αντιστοιχεί σε χρηματοδότηση 35,95 δισ. ευρώ.
Η ελληνική έγκριση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πακέτο αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία έδωσε σήμερα το πράσινο φως, πλήρως ή εν μέρει, σε αιτήματα πληρωμών συνολικού ύψους άνω των 14,5 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, βασικό χρηματοδοτικό εργαλείο του NextGenerationEU. Από το ποσό αυτό, τα 11,32 δισ. ευρώ αφορούν την Ελλάδα, γεγονός που αναδεικνύει τη βαρύτητα της ελληνικής χρηματοδότησης στις σημερινές ευρωπαϊκές αποφάσεις.
Με τη σημερινή θετική αξιολόγηση, η Ελλάδα φτάνει στο 100% της προβλεπόμενης υλοποίησης του σχεδίου της, το οποίο περιλαμβάνει 18,2 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και 17,7 δισ. ευρώ σε δάνεια. Εφόσον ολοκληρωθεί η διαδικασία έγκρισης των δύο τελευταίων πληρωμών, θα έχει καταβληθεί το σύνολο των διαθέσιμων ευρωπαϊκών πόρων, συμπεριλαμβανομένων των προκαταβολών που έχουν ήδη εισπραχθεί.
Η Κομισιόν διαπιστώνει ότι η Ελλάδα εκπλήρωσε 37 ορόσημα και 12 στόχους του όγδοου αιτήματος, καθώς και 106 ορόσημα και 17 στόχους του ένατου. Οι παρεμβάσεις καλύπτουν κρίσιμους τομείς της ελληνικής οικονομίας και της δημόσιας διοίκησης, από τις μεταφορές και την ενέργεια μέχρι την υγεία, την εκπαίδευση, τη δικαιοσύνη και τη χρηματοδότηση ιδιωτικών επενδύσεων.
Τα σημαντικότερα έργα και οι παρεμβάσεις
Σιδηρόδρομοι και ασφάλεια: Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην ενίσχυση του ελληνικού σιδηροδρομικού δικτύου, με την υιοθέτηση πολυετούς προγράμματος επενδύσεων και συντήρησης και την υπογραφή συμφωνίας μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και των Ελληνικών Σιδηροδρόμων, η οποία προβλέπει συγκεκριμένους στόχους για την αναβάθμιση κρίσιμων συστημάτων ασφαλείας και υποδομών. Παράλληλα, προβλέπονται μέτρα για τη βελτίωση της εξυπηρέτησης των επιβατών, την προσέλκυση εξειδικευμένου προσωπικού, την ενίσχυση της εταιρικής διακυβέρνησης και τον ορισμό τεχνικού διευθυντή για τη βελτίωση της επιχειρησιακής λειτουργίας.
Ελληνικοί δορυφόροι στο Διάστημα: Ενισχύονται οι διαστημικές δυνατότητες της Ελλάδας με την εκτόξευση συστοιχίας μικρών δορυφόρων για ασφαλείς επικοινωνίες και παρατήρηση της Γης. Οι δορυφόροι θα συμβάλλουν στον εντοπισμό δασικών πυρκαγιών και πλημμυρών, στη θαλάσσια επιτήρηση, καθώς και στην παρακολούθηση της γεωργικής δραστηριότητας, των δασών και των υδάτινων πόρων.
Ψηφιακός μετασχηματισμός μικρομεσαίων επιχειρήσεων: Προβλέπεται η χορήγηση κουπονιών (vouchers) σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις, προκειμένου να επενδύσουν σε ψηφιακά προϊόντα και υπηρεσίες, αναβαθμίζοντας την τεχνολογική τους υποδομή και την ανταγωνιστικότητά τους.
Τουρισμός και κατάρτιση εργαζομένων: Περιλαμβάνεται πρόγραμμα κατάρτισης 18.000 εργαζομένων στον τουριστικό τομέα, με αντικείμενα όπως η υποδοχή επισκεπτών, οι ψηφιακές δεξιότητες, η μαγειρική τέχνη και οι κανόνες υγιεινής και ασφάλειας.
Καθαρή ενέργεια και ενεργειακές κοινότητες: Προβλέπεται η δημιουργία Μητρώου Αυτοκαταναλωτών ηλεκτρικής ενέργειας και η παροχή τεχνικής υποστήριξης στις Ενεργειακές Κοινότητες, με στόχο να διευκολυνθεί η συμμετοχή πολιτών και συλλογικών σχημάτων στην παραγωγή και κατανάλωση καθαρής ενέργειας.
Προσωπικός γιατρός και ποιότητα υγειονομικής περίθαλψης: Δημιουργούνται νέες ηλεκτρονικές πλατφόρμες για την εγγραφή πολιτών στον προσωπικό γιατρό και την παραπομπή τους σε ειδικούς γιατρούς. Παράλληλα, θεσπίζεται νομοθετικό πλαίσιο για την ποιότητα των υπηρεσιών υγείας, την ασφάλεια των ασθενών και τη συμμετοχή τους στις διαδικασίες που αφορούν την περίθαλψή τους.
Προσιτή κατοικία και στεγαστική χρηματοδότηση: Προωθείται το πρόγραμμα «Αναβαθμίζω το Σπίτι μου», με χρηματοδότηση μέσω δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης και συγχρηματοδοτούμενων στεγαστικών δανείων, με στόχο τη βελτίωση της πρόσβασης σε οικονομικά προσιτή κατοικία.
Ιδιωτικές επενδύσεις και καινοτομία: Κινητοποιούνται ιδιωτικά κεφάλαια μέσω συγχρηματοδοτούμενων επιχειρηματικών δανείων, εγγυήσεων του ευρωπαϊκού προγράμματος InvestEU για μικρομεσαίες επιχειρήσεις και κεφαλαιακής ενίσχυσης καινοτόμων εταιρειών.
Ηλεκτρική διασύνδεση των Κυκλάδων: Περιλαμβάνεται η σύνδεση των νησιών των Κυκλάδων με το ηπειρωτικό ηλεκτρικό δίκτυο, προκειμένου να περιοριστεί η εξάρτησή τους από τοπικές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούν ορυκτά καύσιμα.
Ενεργειακή αναβάθμιση περισσότερων από 69.000 κατοικιών: Οι παρεμβάσεις καλύπτουν περισσότερα από 69.000 σπίτια, συμπεριλαμβανομένων κατοικιών ευάλωτων νοικοκυριών, με στόχο τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης και των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας και θέρμανσης.
Ψηφιοποίηση ενός δισεκατομμυρίου σελίδων δημόσιων αρχείων: Προβλέπεται η ψηφιοποίηση τουλάχιστον ενός δισεκατομμυρίου σελίδων από δημόσια αρχεία, μαζί με τα απαραίτητα μεταδεδομένα, και η ενσωμάτωσή τους στα υφιστάμενα πληροφοριακά συστήματα της δημόσιας διοίκησης.
Ανακαίνιση 52 νοσοκομείων και 91 κέντρων υγείας: Το πρόγραμμα περιλαμβάνει παρεμβάσεις ανακαίνισης σε 52 νοσοκομεία και 91 κέντρα υγείας σε ολόκληρη τη χώρα, με στόχο τη βελτίωση των υποδομών και των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας.
Ηλεκτρονικός φάκελος υγείας, καρκίνος και τηλεϊατρική: Προβλέπεται η εφαρμογή πληροφοριακού συστήματος για τον καρκίνο στα νοσοκομεία, η επέκταση του δικτύου τηλεϊατρικής και η δημιουργία Εθνικού Ηλεκτρονικού Φακέλου Υγείας. Παράλληλα, αναβαθμίζονται τα πληροφοριακά συστήματα των νοσοκομείων και του ΕΟΠΥΥ, με στόχο τον εκσυγχρονισμό και την καλύτερη διασύνδεση των υπηρεσιών υγείας.
Οδικά δίκτυα, σιδηρόδρομοι, λιμάνια και αεροδρόμια: Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης έργα επέκτασης, ανακατασκευής και αναβάθμισης μεταφορικών υποδομών σε ολόκληρη την Ελλάδα, καλύπτοντας το οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο, καθώς και λιμενικές και αεροπορικές εγκαταστάσεις.
Τα επόμενα βήματα για την εκταμίευση
Παρά τη θετική αξιολόγηση, τα 11,32 δισ. ευρώ δεν έχουν ακόμη εκταμιευθεί. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαβίβασε τις προκαταρκτικές αξιολογήσεις της στην Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή (EFC), η οποία διαθέτει τέσσερις εβδομάδες για να γνωμοδοτήσει. Στη συνέχεια, η Κομισιόν θα εκδώσει τις τελικές αποφάσεις που θα επιτρέψουν την καταβολή των χρημάτων.
Η Ελλάδα είχε υποβάλει το όγδοο αίτημα στις 25 Μαΐου και το ένατο στις 29 Σεπτεμβρίου 2026. Τα κράτη μέλη όφειλαν να έχουν ολοκληρώσει τα εναπομείναντα ορόσημα έως τις 31 Αυγούστου και να υποβάλουν τα τελικά αιτήματα πληρωμής μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου, ενόψει της ολοκλήρωσης του Ταμείου Ανάκαμψης στο τέλος του έτους.
Η σημερινή απόφαση αποτελεί συνεπώς το τελευταίο μεγάλο βήμα για την ολοκλήρωση της χρηματοδότησης του ελληνικού σχεδίου. Ωστόσο, η εκπλήρωση των οροσήμων, όπως πιστοποιείται από την Κομισιόν, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι όλα τα έργα έχουν ολοκληρωθεί στο σύνολό τους ή ότι έχουν ήδη αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα.
Το πραγματικό οικονομικό και κοινωνικό αποτύπωμα των σχεδόν 36 δισ. ευρώ, ιδιαίτερα σε τομείς όπως οι σιδηρόδρομοι, η δημόσια υγεία, η στεγαστική πολιτική και η ενεργειακή αναβάθμιση, θα συνεχίσει να αποτελεί αντικείμενο αξιολόγησης και μετά το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης.