Μετά την αναβάθμιση της ελληνικής οικονομίας από τους Οίκους Moody’s Scope σειρά έχει και η κυπριακή οικονομία με τον διεθνή οίκος αξιολόγησης S&P να αναβαθμίζει την πιστοληπτική ικανότητα της Κύπρου σε «A/A-1», από «A-/A-2», με θετική μάλιστα προοπτική (positive outlook), χάρη στους πολύ καλούς δείκτες των δημόσιων οικονομικών όπως αυτή της μείωσης του δημόσιου χρέους.
Σύμφωνα με το ink.com, η αναβάθμιση της κυπριακής οικονομίας και η επιστροφή στην επενδυτική βαθμίδα «A», από τον σημαντικό αυτό διεθνή οίκο αξιολόγησης, αποτελεί ψήφο εμπιστοσύνης, αν ληφθούν υπόψη οι αρνητικές επιπτώσεις και η αβεβαιότητα που προκαλεί στην παγκόσμια οικονομία και ειδικότερα στη γύρω περιοχή η γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή.
Ο S&P εστίασε τη θετική του αξιολόγηση για την Κύπρο στα θετικά οικονομικά δεδομένα της χώρας, όπως είναι:
Η θεαματική βουτιά του δημόσιου χρέους, το δημοσιονομικό πλεόνασμα, ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης, η πλήρης απασχόληση, ο τομέας της τεχνολογίας και η σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Αποτελεί σημείο αναφοράς ότι ο S&P όχι μόνο ανέβασε την πιστοληπτική ικανότητα της χώρας, αλλά σημειώνει ότι, με βάση τα σημερινά δεδομένα της οικονομίας, ο δρόμος είναι ανοιχτός για την Κύπρο για νέα αναβάθμιση στην επόμενη διετία.
Σύμφωνα με την έκθεση, το εξωτερικό χρέος της Κύπρου μειώνεται, χάρη στις ισχυρές εξαγωγές υπηρεσιών και τις εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων, περιλαμβανομένων των επανεπενδυόμενων κερδών, οι οποίες αντισταθμίζουν σταθερά τις υψηλές καθαρές εισαγωγές αγαθών και τις εκροές πρωτογενούς εισοδήματος.
«Θεωρούμε περιορισμένες τις επιπτώσεις για την Κύπρο εξαιτίας του παρατεταμένου πολέμου στη Μέση Ανατολή», σημειώνεται στην έκθεση.
Η αβεβαιότητα της γεωπολιτικής κρίσης στη Μ. Ανατολή
Ωστόσο, επισημαίνει ότι είναι πιθανό η γεωπολιτική κρίση να συνεχιστεί και το 2027, γεγονός το οποίο θα προκαλέσει βραχυπρόθεσμη κάμψη στον τουρισμό, πληθωριστικές πιέσεις, διεύρυνση του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών, λόγω κυρίως του αυξημένου κόστους εισαγωγής ενέργειας.
Προσθέτει ότι η θετική προοπτική αντικατοπτρίζει την πιθανότητα περαιτέρω ενίσχυσης των εξωτερικών δεικτών της Κύπρου και ταχύτερης, σε σχέση με τις τρέχουσες εκτιμήσεις, μείωσης των εξωτερικών της ευπαθειών.
Παρόλο που η Κύπρος καταγράφει ελλείμματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, αυτά τείνουν να υπερκαλύπτονται από τις καθαρές εισροές, γεγονός που στηρίζει τη συνεχιζόμενη μείωση του εξωτερικού χρέους τα τελευταία χρόνια.
Ο διεθνής οίκος αναμένει ότι η ανάπτυξη θα παραμείνει ικανοποιητική, οδηγώντας σε ισχυρά δημοσιονομικά έσοδα που επιτρέπουν την περαιτέρω απομόχλευση της κυβέρνησης κατά τα επόμενα έτη.
Το απόμακρο σενάριο υποβάθμισης
Αναφερόμενος στο σενάριο υποβάθμισης της κυπριακής οικονομίας, ο S&P σημειώνει: «Θα μπορούσαμε να μεταβάλουμε την προοπτική σε σταθερή ή να υποβαθμίσουμε τις αξιολογήσεις εάν ένας εξωτερικός κλυδωνισμός ασκούσε σημαντική πίεση στη μικρή και ανοικτή οικονομία της Κύπρου, αναστρέφοντας τα σημερινά θετικά δεδομένα στα δημόσια οικονομικά, στην ανάπτυξη και στις επενδύσεις».
Οι ιδιωτικές επενδύσεις, ο τομέας των ακινήτων και η χρηματοδότηση από το Πρόγραμμα Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας θα συνεχίσουν να ενισχύουν την ανάπτυξη.
«Παρόλο που η Κύπρος καταγράφει ελλείμματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, αυτά τείνουν να υπερκαλύπτονται από τις καθαρές εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων, γεγονός που στηρίζει τη συνεχιζόμενη μείωση του εξωτερικού χρέους τα τελευταία χρόνια», προστίθεται στην έκθεση.
Ο οίκος αναμένει ότι η ανάπτυξη θα παραμείνει ικανοποιητική, οδηγώντας σε ισχυρά δημοσιονομικά έσοδα που θα επιτρέψουν την περαιτέρω απομόχλευση του δημόσιου τομέα κατά τα επόμενα έτη.
Τα δημοσιονομικά πλεονάσματα έχουν διευκολύνει τη μείωση του εξωτερικού χρέους της κυβέρνησης.
Ο S&P προβλέπει δημοσιονομικά πλεονάσματα με μέσο όρο ελαφρώς χαμηλότερο του 3% του ΑΕΠ έως το 2029, μειώνοντας το καθαρό χρέος της γενικής κυβέρνησης σε επίπεδα ελαφρώς υψηλότερα του 30% του ΑΕΠ κατά την ίδια περίοδο.
Η εξωτερική και δημοσιονομική απομόχλευση, προσθέτει, υποστηρίζεται από την ισχυρή ανάπτυξη της πραγματικής οικονομίας, η οποία κυμάνθηκε κατά μέσο όρο στο 5% περίπου την περίοδο 2022-2025, ωθούμενη κυρίως από τον εύρωστο τομέα των υπηρεσιών και ειδικότερα τον τουρισμό και τις τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών.
Ο ρυθμός ανάπτυξης αναμένεται ότι θα μετριαστεί σε μέσο όρο λίγο κάτω από το 3%.
Το θεσμικό πλαίσιο της Κύπρου παραμένει συγκριτικά ισχυρό. Η κυβέρνηση είναι προσηλωμένη στη συνετή διαχείριση των δημόσιων οικονομικών, καταγράφοντας έναν από τους ταχύτερους ρυθμούς μείωσης του καθαρού χρέους της γενικής κυβέρνησης στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια.
Προστίθεται ότι η ισχυρή αγορά εργασίας, που χαρακτηρίζεται από υψηλά επίπεδα απασχόλησης και αύξηση των πραγματικών μισθών, θα στηρίξει την ιδιωτική κατανάλωση.
Αυτή η εγχώρια δυναμική, προσθέτει, λειτούργησε ως ανάχωμα έναντι πιθανών δευτερογενών επιπτώσεων από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
Σε ό,τι αφορά το ενεργειακό κόστος, ο S&P εκτιμά ότι θα είναι αυξημένες οι τιμές πετρελαίου κατά τη διάρκεια του 2026 και του 2027, οι οποίες, ωστόσο, «θα παραμείνουν διαχειρίσιμες για την Κύπρο, παρά τη μεγάλη εξάρτησή της από τις εισαγωγές πετρελαίου για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας».
Τα τελευταία χρόνια, η ανάπτυξη τροφοδοτήθηκε από τον ισχυρό τουριστικό τομέα και τη μετεγκατάσταση εταιρειών Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) στο νησί, παράγοντες που ενίσχυσαν τόσο την απασχόληση όσο και την παραγωγικότητα.
Οι τουριστικές αφίξεις έχουν επίσης ανακάμψει σε μεγάλο βαθμό μετά από μια σύντομη κάμψη κατά το χρονικό διάστημα Μαρτίου-Μαΐου.
Ωστόσο, ο διεθνής οίκος αναμένει επιβράδυνση των ρυθμών ανάπτυξης, καθώς ο τουρισμός πλησιάζει τα όρια της δυναμικότητάς του.
«Η Κύπρος αντιμετωπίζει ελάχιστο άμεσο κίνδυνο από την εμπορική πολιτική των ΗΠΑ, δεδομένου ότι οι εξαγωγές αγαθών προς τις ΗΠΑ αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 2% του συνόλου των εξαγωγών αγαθών της, ωστόσο το νησί παραμένει ευάλωτο σε έμμεσες επιπτώσεις από την οικονομική επιβράδυνση στις κύριες αγορές-εταίρους της εντός της ΕΕ», επισημαίνει.
Το ιστορικό της Κύπρου, προσθέτει, στη διαμόρφωση πολιτικής μέσω συναίνεσης σε στρατηγικά ζητήματα ενισχύει την εκτίμησή μας ότι οι βασικές μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της ΕΕ θα προχωρήσουν σε μεγάλο βαθμό σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα.
Ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης, ο οποίος εξελέγη τον Φεβρουάριο του 2023 χωρίς να ανήκει σε κάποιο πολιτικό κόμμα, κυβερνά επί του παρόντος με έναν κυβερνητικό συνασπισμό μειοψηφίας που αποτελείται από μικρότερα κόμματα.
Great Sea Interconnector και Τουρκία
Σε ό,τι αφορά το επίμαχο έργο του Great Sea Interconnector, που αποσκοπεί στη διασύνδεση του ηλεκτρικού δικτύου της Κύπρου με την Ελλάδα και το Ισραήλ, παραμένει στάσιμο λόγω διαφορών με την Τουρκία, παρά το γεγονός ότι έχει εξασφαλιστεί χρηματοδότηση από την ΕΕ για το μεγαλύτερο μέρος του έργου.
Οι εργασίες εξερεύνησης και ανάπτυξης σε διάφορα κοιτάσματα φυσικού αερίου εντός της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) της Κύπρου συνεχίζονται, με την πιθανή έναρξη της παραγωγής να τοποθετείται στο 2028.
Ο διεθνής οίκος εκτιμά ότι το φυσικό αέριο πιθανότατα θα εξάγεται αρχικά μέσω της Αιγύπτου.
Αν και αυτό δεν θα κάλυπτε άμεσα τις εγχώριες ενεργειακές ανάγκες, η συμμετοχή του κράτους στα έσοδα των έργων θα επέτρεπε στη χώρα να επωφεληθεί από τη μετατροπή της σε δυνητικό καθαρό εξαγωγέα ενέργειας, αντιμετωπίζοντας έτσι μια βασική εξωτερική ευπάθεια.
«Ωστόσο, δεδομένης της αβεβαιότητας σχετικά με το μέγεθος και τον χρονικό ορίζοντα των εξαγωγών φυσικού αερίου, ο οίκος δεν τις ενσωματώνει ακόμη στις βασικές μας προβλέψεις», αναφέρει.
Δημοσιονομικές προκλήσεις, γήρανση πληθυσμού και ΑΤΑ
Οι μακροπρόθεσμες δημοσιονομικές προκλήσεις της Κύπρου περιλαμβάνουν, σύμφωνα με τον S&P, τη γήρανση του πληθυσμού, την κλιματική αλλαγή και το υψηλό μισθολογικό κόστος του δημόσιου τομέα, το οποίο, όπως επισημαίνει, είναι από τα υψηλότερα στην ΕΕ.
Είναι η άποψη του οίκου ότι ο μηχανισμός αυτόματης τιμαριθμικής αναπροσαρμογής (ΑΤΑ), ο οποίος συνδέει τις απολαβές στον δημόσιο τομέα με τον πληθωρισμό, με ποσοστό απόδοσης που αυξάνεται σταδιακά από τα δύο τρίτα του δείκτη τιμών καταναλωτή στο 100% έως τα μέσα του 2027, αν και με ανώτατο όριο 4%, αυξάνει την ευπάθεια της κυβέρνησης σε πληθωριστικές πιέσεις σε σύγκριση με τις αντίστοιχες χώρες.
Οι ισχυρές δημοσιονομικές επιδόσεις της Κύπρου οδηγούν σε διαρκή μείωση του δείκτη χρέους προς ΑΕΠ. Το ακαθάριστο χρέος της γενικής κυβέρνησης υποχώρησε κάτω από το όριο του 60% του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη του Μάαστριχτ τον Σεπτέμβριο του 2025, για πρώτη φορά από το 2010.
Περαιτέρω υποχώρηση κάτω από το 50% του ΑΕΠ σημειώθηκε στα μέσα του 2026, λόγω των συνεχών πλεονασμάτων, της ισχυρής ονομαστικής ανάπτυξης και της χρήσης κυβερνητικών καταθέσεων αντί της έκδοσης νέου χρέους.
Οι πληρωμές τόκων ανήλθαν στο 2,6% των κρατικών εσόδων το περασμένο έτος· παρά τη σύσφιξη των παγκόσμιων συνθηκών χρηματοδότησης, αναμένουμε ότι το ποσοστό αυτό θα παραμείνει σχετικά σταθερό τα επόμενα χρόνια, καθώς το χρέος συνεχίζει να μειώνεται.
Για την επίτευξη αυτού του στόχου, το Γραφείο Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους χρησιμοποίησε δημοσιονομικά πλεονάσματα και σημαντικά ταμειακά αποθέματα για την αποπληρωμή χρέους που έληγε, συμπεριλαμβανομένων παλαιότερων δανείων από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας.
Προς το παρόν, λιγότερο από το 30% του χρέους της Κύπρου διακρατείται με ευνοϊκούς όρους.
Επιπλέον, οι κρατικές εγγυήσεις έχουν μειωθεί σημαντικά, φτάνοντας λίγο πάνω από το 3% του ΑΕΠ —από 15% το 2020— μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του προγράμματος κρατικών εγγυήσεων της Κυπριακής Εταιρείας Διαχείρισης Περιουσιακών Στοιχείων (ΚΕΔΙΠΕΣ) για τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια το 2025.
Πληθωρισμός, άνοδος τιμών, ΜΕΔ
Επισημαίνεται ότι ο πληθωρισμός έχει αυξηθεί απότομα τους τελευταίους μήνες, λόγω της ανόδου των τιμών στα τρόφιμα και τις υπηρεσίες, αν και τα στοχευμένα δημοσιονομικά μέτρα έχουν μετριάσει προσωρινά τις αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας.
Αναμένεται ότι ο πληθωρισμός θα διαμορφωθεί το 2026 κατά μέσο όρο στο 3,8%.
Ως σημαντική εισαγωγέας ενέργειας, η Κύπρος παραμένει ιδιαίτερα ευάλωτη στη μεταβλητότητα των τιμών του πετρελαίου, παρά την παράταση της εφαρμογής μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ στα ενεργειακά προϊόντα έως το 2027.
Η πορεία του πληθωρισμού θα εξαρτηθεί από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και τον αντίκτυπό του στο παγκόσμιο κόστος.
Εκτιμάται ότι ο πληθωρισμός θα παραμείνει πάνω από τον στόχο του 2% της ΕΚΤ καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου 2026-2027, δεδομένου ότι ο πληθωρισμός στις υπηρεσίες και τα τρόφιμα αναμένεται να διατηρηθεί σε υψηλά επίπεδα, ενώ οι επιδοτήσεις ενέργειας πρόκειται να λήξουν το επόμενο έτος.
Οι κυπριακές τράπεζες έχουν απορροφήσει το μεγαλύτερο μέρος των πιστωτικών ζημιών που συνδέονται με την εξυγίανση των ισολογισμών τους και παρουσιάζουν ανθεκτικούς δείκτες κερδοφορίας, καθώς και ισχυρά αποθέματα κεφαλαίου και ρευστότητας.
Έπειτα από χρόνια σημαντικών πωλήσεων, διαγραφών και ανακτήσεων μη εξυπηρετούμενων δανείων (ΜΕΔ), η ποιότητα του ενεργητικού του τραπεζικού τομέα έχει ενισχυθεί ουσιαστικά.
Ο μέσος δείκτης ΜΕΔ του κλάδου συνέχισε να υποχωρεί, διαμορφούμενος στο 1,6% τον Δεκέμβριο του 2025, ποσοστό χαμηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
