«Εργαλεία και ευελιξία» στα κράτη-μέλη, αλλά μόνο για στοχευμένη στήριξη και όχι για οριζόντιες επιδοτήσεις, ήταν το μήνυμα της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, χωρίς να δώσει καθαρή απάντηση στο αίτημα Ελλάδας και Ιταλίας για μεγαλύτερα δημοσιονομικά περιθώρια απέναντι στην ενεργειακή ακρίβεια.
Σημειώνεται ότι με επιστολή του προς τη φον ντερ Λάιεν, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ζήτησε να εξαιρεθούν από τους δημοσιονομικούς κανόνες, έως ένα όριο, τα προσωρινά μέτρα ενεργειακής στήριξης. Ζήτησε επίσης τα κράτη να μπορούν να επιστρέφουν σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις τα πρόσθετα έσοδα από τον ΦΠΑ που προκύπτουν από την άνοδο των τιμών.
Μιλώντας στην Ολομέλεια για την προετοιμασία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 15ης–16ης Οκτωβρίου, η πρόεδρος της Κομισιόν επέλεξε να ξεκινήσει από το ενεργειακό κόστος, προειδοποιώντας ότι οι πιέσεις «μπορεί να ενταθούν καθώς οδεύουμε προς τον χειμώνα».
«Οι επιχειρήσεις βρίσκονται υπό μεγάλη πίεση. Οι πολίτες δυσκολεύονται να πληρώσουν τους λογαριασμούς τους. Πρέπει λοιπόν να δράσουμε τώρα», είπε.
Από τα τέλη Φεβρουαρίου, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε, οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί κατά 140%, το ντίζελ έχει διπλασιαστεί, ενώ οι εισαγωγές ορυκτών καυσίμων έχουν κοστίσει στην Ευρώπη 100 δισ. ευρώ επιπλέον από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, «χωρίς ούτε ένα επιπλέον μόριο ενέργειας».
Σύμφωνα με το προσχέδιο συμπερασμάτων της επερχόμενης Συνόδου Κορυφής, που έχει δει η HuffPost, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται να τονίσουν ότι η σημερινή κατάσταση απαιτεί «συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση», με κινητοποίηση όλων των διαθέσιμων εργαλείων και λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε κράτους-μέλους. Στο ίδιο κείμενο γίνεται λόγος και για «στοχευμένα και προσωρινά μέτρα», χωρίς ωστόσο να προβλέπεται ρητά νέα γενικευμένη δημοσιονομική χαλάρωση.
Παράλληλα, εργαζόμαστε για να διασφαλίσουμε τον εφοδιασμό και να μειώσουμε τις τιμές.
Την περασμένη εβδομάδα, τα μέλη της G7 συμφώνησαν να αποδεσμεύσουν 100 εκατομμύρια βαρέλια ντίζελ και αργού πετρελαίου.
Τώρα θα ξεκινήσουμε έναν στρατηγικό διάλογο για τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια.
Και θα δημιουργήσουμε μια νέα ομάδα εργασίας για τη συγκέντρωση της ενεργειακής ζήτησης» δήλωσε η φον ντερ Λάιεν από το βήμα του Ευρωκοινοβουλίου στο Στρασβούργο.
«Δεν υπάρχει μία λύση για όλους»
Σε αυτο το πλαίσιο η φον ντερ Λάιεν τόνισε σήμερα ότι οι ενεργειακές συνθήκες διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των κρατών-μελών και ότι «δεν υπάρχει μία μαγική λύση για ολόκληρη την ΕΕ». Έφερε ως παράδειγμα χώρα όπου η ηλεκτρική ενέργεια κοστίζει περίπου 145 ευρώ/MWh, επειδή την τιμή καθορίζει κυρίως το φυσικό αέριο, και άλλη όπου κοστίζει περίπου 70 ευρώ/MWh, χάρη σε πυρηνικά και ανανεώσιμες πηγές.
«Βραχυπρόθεσμα πρέπει να στηρίξουμε τα κράτη-μέλη ώστε να ανταποκριθούν στην άμεση πίεση», είπε. «Ο ρόλος μας είναι να δώσουμε στα κράτη-μέλη τα εργαλεία και την ευελιξία για να ανταποκριθούν».
Δεν ανακοίνωσε όμως νέα δημοσιονομική διευκόλυνση για το αίτημα Αθήνας και Ρώμης, παραπέμποντας στα εργαλεία που έχουν ήδη δοθεί, μεταξύ άλλων στο προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων.
Και έθεσε σαφές όριο: «Η στήριξη πρέπει να είναι στοχευμένη. Όχι οριζόντιες παροχές», καθώς, όπως εξήγησε, αυτές «θα αύξαναν τη ζήτηση, θα ευνοούσαν τα υψηλότερα εισοδήματα και θα συνεπάγονταν τεράστιο κόστος».
Ως σωστό μοντέλο ανέφερε τα ενεργειακά vouchers για νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος σε Γαλλία και Ρουμανία: «Στοχευμένη, αποτελεσματική στήριξη για όσους πραγματικά τη χρειάζονται».
Μεθάνιο, διυλιστήρια και κοινές αγορές
Η φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε επίσης έναν επιπλέον χρόνο ευελιξίας για τους εξαγωγείς στο πλαίσιο του κανονισμού για το μεθάνιο, ώστε να αποφευχθούν πρόσθετα κόστη «σε μια στιγμή κρίσης».
Παράλληλα, προανήγγειλε στρατηγικό διάλογο για τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια, υπό τους Επιτρόπους Νταν Γιόργκενσεν και Αντριους Κουμπίλιους, με στόχο να μειωθεί το κόστος και να εξασφαλιστούν επαρκείς προμήθειες, ακόμη και για την άμυνα.
Ανακοίνωσε ακόμη νέα Task Force για τη συγκέντρωση της ενεργειακής ζήτησης, αξιοποιώντας την εμπειρία του 2022. Τότε η ΕΕ ένωσε τους Ευρωπαίους αγοραστές και συγκέντρωσε τη ζήτηση για να εξασφαλίσει προμήθειες. Τώρα θέλει να προχωρήσει από την απλή διασύνδεση αγοραστών και πωλητών σε πραγματική συγκέντρωση της ζήτησης και κοινές προμήθειες μέσω φορέα της αγοράς.
Λιγότερη εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα
Για τη φον ντερ Λάιεν, το βαθύτερο πρόβλημα παραμένει η εξάρτηση από πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
«Όταν εισάγουμε ορυκτά καύσιμα, εισάγουμε μαζί τους και τα σοκ και τις κρίσεις που τα συνοδεύουν», είπε.
Η Κομισιόν θα παρουσιάσει τους επόμενους μήνες μέτρα για να αυξηθεί το μερίδιο του ηλεκτρισμού στη συνολική ενεργειακή κατανάλωση. Σήμερα βρίσκεται κάτω από το ένα τέταρτο, με στόχο να διπλασιαστεί έως το 2040. Σύμφωνα με τη φον ντερ Λάιεν, αυτό θα μπορούσε να μειώσει τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων κατά 260 δισ. ευρώ τον χρόνο.
«Όχι» σε μεγάλες περικοπές στον προϋπολογισμό
Η πρόεδρος της Κομισιόν συνέδεσε τέλος την ενεργειακή κρίση με το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, λέγοντας ότι η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερες επενδύσεις, μεταξύ άλλων, σε ενεργειακές υποδομές, άμυνα, ανταγωνιστικότητα και έρευνα.
Και προειδοποίησε κατά των μεγάλων περικοπών: «Θα ήθελα να προειδοποιήσω απέναντι σε μεγάλες περικοπές», καθώς, όπως είπε, θα έπλητταν κρίσιμες προτεραιότητες που έχουν ήδη συμφωνηθεί.
