Η σημερινή αποκλιμάκωση του πετρελαίου δεν πρέπει να παραπλανήσει κανέναν. Το Brent υποχώρησε νωρίς το πρωί της Πέμπτης 17 Σεπτεμβρίου στα 104,59 δολάρια το βαρέλι, χάνοντας 1,2%, ενώ το αμερικανικό WTI βρέθηκε στα 101,29 δολάρια. Μόλις μία ημέρα νωρίτερα, όμως, το Brent κινούνταν γύρω από τα 108 δολάρια και τις τελευταίες ημέρες είχε φθάσει ενδοσυνεδριακά ακόμη υψηλότερα.
Η αγορά εξακολουθεί να βρίσκεται πάνω σε μια ενεργειακή πυριτιδαποθήκη: Ιράν, Στενά του Ορμούζ, Χούθι, Ερυθρά Θάλασσα, Σαουδική Αραβία και ο αγωγός East–Westσυνθέτουν μία αλυσίδα κινδύνων που μπορεί ανά πάσα στιγμή να ξαναστείλει τις τιμές προς τα πάνω.
Ο σαουδαραβικός αγωγός που έγινε το νέο «κλειδί»
Το μεγάλο πρόβλημα για το Ριάντ είναι ο East–West Pipeline, γνωστός και ως Petroline. Πρόκειται για τον αγωγό μήκους περίπου 1.200 χιλιομέτρων που μεταφέρει αργό από τα κοιτάσματα της ανατολικής Σαουδικής Αραβίας προς το λιμάνι Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα.
Η σημασία του είναι τεράστια επειδή αποτελεί ουσιαστικά την παράκαμψη των Στενών του Ορμούζ. Η μέγιστη δυναμικότητά του υπολογίζεται περίπου στα 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ενώ στη διάρκεια της κρίσης είχε μεταφέρει περίπου 4-5 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Οι επιθέσεις προκάλεσαν ζημιές σε δύο αντλιοστάσια και οδήγησαν σε διακοπή λειτουργίας του αγωγού και προσωρινή αναστολή φορτώσεων από το Yanbu. Παράγοντες της αγοράς που επικαλείται το Reuters έχουν προειδοποιήσει ότι παρατεταμένη διακοπή θα μπορούσε να αφαιρέσει ποσότητα αντίστοιχη με έως περίπου 4% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.
Η Σαουδική Αραβία βρήκε προσωρινή έξοδο μέσω Ομάν
Εδώ βρίσκεται και η αιτία της σημερινής πτώσης του Brent.
Η Σαουδική Αραβία άρχισε να προσφέρει πρόσθετα φορτία αργού σε ασιατικά διυλιστήρια μέσω μεταφορτώσεων από πλοίο σε πλοίο στα ανοικτά του Sohar στο Ομάν. Η είδηση καθησύχασε προσωρινά τους traders, επειδή δείχνει ότι το Ριάντ μπορεί να δημιουργήσει εναλλακτικές διαδρομές όσο παραμένει προβληματική η γραμμή προς το Yanbu.
Δεν πρόκειται όμως για οριστική λύση. Είναι περισσότερο μια επιχείρηση παράκαμψης ενός προβλήματος που εξακολουθεί να υπάρχει.
Ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας Chris Wright δήλωσε στο CNBC ότι αναμένει πως το σαουδαραβικό πετρέλαιο θα αρχίσει να ρέει ξανά μέσω του East–West Pipeline μέσα σε λίγες ημέρες. Μέχρι στιγμής, πάντως, το Ριάντ δεν έχει ανακοινώσει συγκεκριμένη ημερομηνία πλήρους αποκατάστασης.
Οι Χούθι ανοίγουν ένα ακόμη επικίνδυνο μέτωπο
Το δεύτερο μεγάλο πρόβλημα βρίσκεται στην Υεμένη.
Οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν Χούθι έχουν ενισχύσει την παρουσία τους κατά μήκος της Ερυθράς Θάλασσας, ενώ συνεχίζονται επιθέσεις με drones και πυραύλους εναντίον σαουδαραβικών στόχων. Οι ίδιοι υποστήριξαν ότι έπληξαν και το Yanbu, ενώ η Σαουδική Αραβία πραγματοποιεί αεροπορικές επιδρομές εναντίον θέσεών τους στην Υεμένη.
Οι Financial Times περιγράφουν την προέλαση των Χούθι προς το Bab el-Mandeb ως εξέλιξη που αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο για τη διεθνή ναυσιπλοΐα. Είναι ένα ακόμη στρατηγικό πέρασμα από το οποίο εξαρτώνται ενεργειακές και εμπορικές ροές Ευρώπης και Ασίας.
Με απλά λόγια, η αγορά έχει πλέον πρόβλημα και στις δύο πλευρές της Αραβικής Χερσονήσου: Ορμούζ στα ανατολικά, Ερυθρά Θάλασσα και Bab el-Mandeb στα δυτικά.
Ο Τραμπ: «Ελπίζω να πλησιάζουμε στο τέλος»
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, ο Donald Trump επιχείρησε να στείλει μήνυμα αποκλιμάκωσης.
«Ελπίζω να πλησιάζουμε στο τέλος του πολέμου», δήλωσε την Τετάρτη, προσθέτοντας ότι το Ιράν θέλει συμφωνία και ότι έχει υπάρξει απευθείας επικοινωνία, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες. Το Reuters σημειώνει ότι η άνοδος της ενέργειας έχει πλέον και σοβαρές εσωτερικές πολιτικές και οικονομικές συνέπειες στις ΗΠΑ.
Η αμερικανική τιμή του diesel έχει ξεπεράσει, σύμφωνα με το ίδιο ρεπορτάζ, τα 6,30 δολάρια το γαλόνι, σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Τι βλέπουν Reuters, FT και διεθνή μέσα
Η εικόνα που προκύπτει από τα μεγάλα διεθνή πρακτορεία και μέσα δεν είναι ότι η κρίση τελείωσε επειδή σήμερα υποχώρησε το Brent.
Το Reuters αποδίδει την πτώση κυρίως στην προσπάθεια της Σαουδικής Αραβίας να διοχετεύσει πετρέλαιο μέσω Ομάν και στις προσδοκίες αποκλιμάκωσης. Η Wall Street Journal επισημαίνει επίσης ότι οι εναλλακτικές σαουδαραβικές φορτώσεις, τα αμερικανικά αποθέματα και οι συνεχιζόμενες ροές μέσω Ορμούζ προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση.
Οι Financial Times, από την άλλη πλευρά, εστιάζουν περισσότερο στη στρατηγική διάσταση: η επέκταση των Χούθι δημιουργεί νέα πίεση στη Σαουδική Αραβία και προσθέτει ακόμη έναν κίνδυνο στις παγκόσμιες ενεργειακές ροές.
Η Ελλάδα πληρώνει ήδη τον λογαριασμό
Και εδώ βρίσκεται το σημείο που ενδιαφέρει άμεσα τον Έλληνα καταναλωτή.
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία που μετέδωσε η ΕΡΤ, η μέση πανελλαδική τιμή της αμόλυβδης βρίσκεται περίπου στα 2,16 ευρώ το λίτρο και του diesel γύρω στα 2,12 ευρώ, ενώ σε αρκετές περιοχές η αμόλυβδη ξεπερνά ήδη τα 2,30 ευρώ.
Το ακόμη μεγαλύτερο ερωτηματικό είναι το πετρέλαιο θέρμανσης. Με τη διάθεση να αρχίζει στις 15 Οκτωβρίου, οι σημερινές συνθήκες της αγοράς δημιουργούν εκτιμήσεις για τιμή εκκίνησης ακόμη και στην περιοχή των 1,80-1,90 ευρώ το λίτρο, εφόσον οι διεθνείς τιμές παραμείνουν στα σημερινά υψηλά επίπεδα.
Οι προβλέψεις δείχνουν έναν πολύ δύσκολο χειμώνα
Η τελευταία πρόβλεψη της αμερικανικής Energy Information Administration (EIA) είναι αποκαλυπτική για το πόσο αβέβαιη έχει γίνει η αγορά.
Η EIA εκτιμά ότι τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου μειώθηκαν κατά περίπου 3,9 εκατ. βαρέλια ημερησίως στο δεύτερο τρίμηνο του 2026, προβλέπει νέα μείωση περίπου 3 εκατ. βαρελιών ημερησίως στο τρίτο τρίμηνο και 1,7 εκατ. στο τέταρτο. Υπολογίζει ότι το Brent θα παραμείνει σε υψηλά επίπεδα όσο δεν αποκαθίστανται οι ροές από τη Μέση Ανατολή, ενώ υπογραμμίζει ότι η πραγματική βραχυπρόθεσμη μεταβλητότητα μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτή που αποτυπώνουν τα βασικά της σενάρια.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) βλέπει επίσης σοβαρές ανατροπές: στην έκθεση Σεπτεμβρίου προβλέπει μείωση της παγκόσμιας ζήτησης κατά 2,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2026, συνδέοντας την επιδείνωση με τη συνεχιζόμενη κρίση και την αδυναμία εξομάλυνσης των ενεργειακών ροών.
Το Brent υποχωρεί σήμερα – ο συναγερμός όμως δεν έληξε
Η πτώση από τα περίπου 108 στα 104,59 δολάριααποτελεί ανακούφιση, όχι επιστροφή στην κανονικότητα.
Αν αποκατασταθεί γρήγορα ο σαουδαραβικός East–West Pipeline, συνεχιστούν οι εναλλακτικές φορτώσεις μέσω Ομάν και υπάρξει πραγματική αποκλιμάκωση μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, οι πιέσεις μπορούν να περιοριστούν.
Αν όμως συνεχιστούν τα χτυπήματα στις σαουδαραβικές εγκαταστάσεις, επιδεινωθεί η κατάσταση στο Bab el-Mandeb ή περιοριστούν ακόμη περισσότερο οι ροές από τα Στενά του Ορμούζ, η αγορά θα βρεθεί ξανά αντιμέτωπη με σοβαρό έλλειμμα προσφοράς.
Και για την Ελλάδα αυτό μεταφράζεται πολύ γρήγορα σε ακριβότερη βενζίνη, ακριβότερο diesel, ακριβότερη θέρμανση, υψηλότερο μεταφορικό κόστος και τελικά νέες πληθωριστικές πιέσεις στα προϊόντα που φτάνουν στο ράφι.
Η σημερινή πτώση του Brent, λοιπόν, είναι μια ανάσα. Το πραγματικό στοίχημα είναι αν θα κρατήσει — και κυρίως αν η Μέση Ανατολή θα επιτρέψει στην Ευρώπη να μπει στον χειμώνα χωρίς ένα νέο ενεργειακό σοκ.
