Ισχυρό πρωτογενές πλεόνασμα, αλλά και έναν ιδιαίτερα μεγάλο λογαριασμό φορολογικών εσόδων, αποτυπώνουν τα στοιχεία εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού για το οκτάμηνο Ιανουαρίου–Αυγούστου 2026. Το πρωτογενές αποτέλεσμα διαμορφώθηκε στα 6,534 δισ. ευρώ, έναντι στόχου 4,989 δισ. ευρώ. Πρόκειται για υπέρβαση περίπου 1,55 δισ. ευρώ, η οποία με μια πρώτη ματιά δημιουργεί την εικόνα ενός σημαντικού δημοσιονομικού «μαξιλαριού».
Πίσω όμως από το πλεόνασμα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να δει κανείς από πού προέρχονται τα έσοδα του κράτους και πόσο μεγάλη είναι η συμβολή της φορολογίας. Στο οκτάμηνο, τα φορολογικά έσοδα, μετά την αφαίρεση ειδικών εγγραφών ώστε η σύγκριση να είναι ουσιαστικότερη, διαμορφώθηκαν περίπου στα 49,04 δισ. ευρώ, ξεπερνώντας τον στόχο κατά 1,353 δισ. ευρώ.
Πάνω από 20 δισ. ευρώ μόνο από ΦΠΑ
Η μεγαλύτερη δεξαμενή εσόδων είναι ο ΦΠΑ, ο φόρος δηλαδή που βρίσκεται σχεδόν σε κάθε καθημερινή συναλλαγή, από το σούπερ μάρκετ και την εστίαση μέχρι τα ρούχα, τις υπηρεσίες και πολλά από τα έξοδα ενός νοικοκυριού.
Οι εισπράξεις από ΦΠΑ ανήλθαν στα 20,544 δισ. ευρώ. Στο ποσό περιλαμβάνεται ειδική εγγραφή 306 εκατ. ευρώ από τη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού. Αν αυτή αφαιρεθεί, τα έσοδα ΦΠΑ εμφανίζονται 905 εκατ. ευρώ υψηλότερα από τον στόχο.
Η εικόνα αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον αν συνδεθεί με τα στοιχεία του ΙΕΛΚΑ για τις τιμές στα σούπερ μάρκετ. Στο συγκεκριμένο καλάθι 40 κατηγοριών προϊόντων που εξέτασε το Ινστιτούτο, η μέση επιβάρυνση ΦΠΑ στην Ελλάδα υπολογίζεται σε 15,7%, τη δεύτερη υψηλότερη μεταξύ των εννέα ευρωπαϊκών αγορών της σύγκρισης.
Έτσι, η καθημερινή κατανάλωση δεν αποτελεί μόνο έξοδο για το νοικοκυριό, αλλά και μία από τις σημαντικότερες πηγές εσόδων για το Δημόσιο.
17,7 δισ. ευρώ από τον φόρο εισοδήματος
Η δεύτερη μεγάλη πηγή είναι η άμεση φορολογία. Τα έσοδα από φόρους εισοδήματος έφθασαν τα 17,681 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας τον στόχο κατά περίπου 439 εκατ. ευρώ.
Ιδιαίτερα χαρακτηριστικό είναι ότι σχεδόν ολόκληρη αυτή η υπέρβαση προέρχεται από τη φορολογία εισοδήματος των φυσικών προσώπων, όπου οι εισπράξεις ήταν περίπου 433 εκατ. ευρώ υψηλότερες από τον στόχο.
Οι μεγάλες πηγές φορολογικών εσόδων
| Κατηγορία | Έσοδα 8μήνου |
|---|---|
| ΦΠΑ | 20,544 δισ. € |
| Φόροι εισοδήματος | 17,681 δισ. € |
| Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης | 4,662 δισ. € |
| Φόροι ακίνητης περιουσίας | 1,978 δισ. € |
Σημαντική είναι και η συνεισφορά των Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης, από τους οποίους εισπράχθηκαν 4,662 δισ. ευρώ, αν και στην περίπτωση αυτή τα έσοδα ήταν χαμηλότερα από τον στόχο κατά περίπου 230 εκατ. ευρώ.
Από τους φόρους ακίνητης περιουσίας εισπράχθηκαν 1,978 δισ. ευρώ, περίπου 62 εκατ. ευρώ περισσότερα από τον στόχο.
Άμεσοι και έμμεσοι φόροι γεμίζουν το ταμείο
Οι αριθμοί δείχνουν πόσο σημαντική είναι η συμβολή τόσο των έμμεσων φόρων, που πληρώνονται μέσα από την κατανάλωση, όσο και των άμεσων φόρων, που επιβάλλονται στο εισόδημα και στην περιουσία.
Μόνο ο ΦΠΑ και οι φόροι εισοδήματος απέφεραν αθροιστικά περίπου 38,2 δισ. ευρώ στο οκτάμηνο.
Και αν σε αυτά προστεθούν οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης, οι τρεις αυτές μεγάλες κατηγορίες ξεπερνούν τα 42,8 δισ. ευρώ.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι το πρωτογενές πλεόνασμα των 6,5 δισ. ευρώ «προέρχεται» αποκλειστικά από τη φορολογία. Το δημοσιονομικό αποτέλεσμα διαμορφώνεται από το σύνολο των εσόδων και των δαπανών του κράτους, ενώ μέρος της υπέρβασης του πρωτογενούς αποτελέσματος συνδέεται και με χρονικές μετατοπίσεις εισπράξεων και πληρωμών.
Πού ξεπέρασαν τον στόχο οι εισπράξεις
| Φόρος | Απόκλιση από στόχο |
|---|---|
| ΦΠΑ* | +905 εκατ. € |
| Φόρος εισοδήματος | +439 εκατ. € |
| ↳ Φυσικά πρόσωπα | +433 εκατ. € |
| Ακίνητη περιουσία | +62 εκατ. € |
| ΕΦΚ | –230 εκατ. € |
*Μετά την προσαρμογή για την ειδική εγγραφή της Εγνατίας Οδού.
Περισσότερα έσοδα δεν σημαίνουν απαραίτητα υψηλότερους φόρους
Υπάρχει, πάντως, μία κρίσιμη διάκριση. Η αύξηση των φορολογικών εσόδων δεν αποδεικνύει από μόνη της αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσης ή «υπερφορολόγηση».
Περισσότερα έσοδα μπορεί να προκύψουν χωρίς αύξηση φορολογικών συντελεστών: από μεγαλύτερη απασχόληση και εισοδήματα, αύξηση της κατανάλωσης και των ονομαστικών τιμών, αλλά και από καλύτερη φορολογική συμμόρφωση και περιορισμό της φοροδιαφυγής.
Το βέβαιο είναι ότι στο πρώτο οκτάμηνο του 2026 το κράτος εισέπραξε περίπου 1,35 δισ. ευρώ περισσότερους φόρους από όσους είχε προϋπολογίσει. Και δύο από τις σημαντικότερες πηγές της υπέρβασης ήταν ο ΦΠΑ και ο φόρος εισοδήματος.
