Η αγορά πετρελαίου φαίνεται να αφήνει πίσω της ένα ακόμη επεισόδιο έντονης γεωπολιτικής αναταραχής. Μετά το πρόσφατο πολεμικό επεισόδιο στη Μέση Ανατολή, το οποίο είχε εκτοξεύσει τις τιμές λόγω φόβων για διακοπή της παγκόσμιας προσφοράς, το Brent όχι μόνο επέστρεψε στα προ κρίσης επίπεδα αλλά διαπραγματεύεται πλέον μεταξύ 72,66 και 73,72 δολαρίων το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό αργό (WTI) κινείται μεταξύ 69,08 και 70,21 δολαρίων. Η αποκλιμάκωση οφείλεται κυρίως στην ομαλοποίηση των μεταφορών μέσω των Στενών του Ορμούζ και στην υποχώρηση των φόβων για σοβαρές διαταραχές στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου.
Η αγορά αφαιρεί το «ασφάλιστρο του φόβου»
Οι τιμές του πετρελαίου δεν αντικατοπτρίζουν μόνο την προσφορά και τη ζήτηση, αλλά και τον γεωπολιτικό κίνδυνο. Όταν υπάρχει ο φόβος ότι θα διακοπεί η παραγωγή ή η μεταφορά πετρελαίου, οι επενδυτές ενσωματώνουν στις τιμές ένα επιπλέον κόστος, το λεγόμενο risk premium.
Σήμερα αυτό το ασφάλιστρο ουσιαστικά εξαφανίζεται. Οι αγορές θεωρούν ότι η πιθανότητα μιας μεγάλης ενεργειακής κρίσης έχει μειωθεί σημαντικά, ενώ τα δεξαμενόπλοια επιστρέφουν σταδιακά στις κανονικές τους διαδρομές.
Τι σημαίνει για την παγκόσμια οικονομία
Η αποκλιμάκωση των τιμών αποτελεί θετική εξέλιξη για την παγκόσμια οικονομία σε μια περίοδο όπου οι περισσότερες κεντρικές τράπεζες εξακολουθούν να δίνουν μάχη με τον πληθωρισμό.
Χαμηλότερο πετρέλαιο σημαίνει:
- μικρότερο ενεργειακό κόστος για τη βιομηχανία,
- φθηνότερες μεταφορές προϊόντων,
- χαμηλότερο κόστος παραγωγής,
- περιορισμό των πληθωριστικών πιέσεων.
Παράλληλα, αυξάνονται οι πιθανότητες οι κεντρικές τράπεζες να προχωρήσουν ευκολότερα σε μειώσεις επιτοκίων τους επόμενους μήνες, εφόσον ο πληθωρισμός συνεχίσει να αποκλιμακώνεται.
Ωστόσο, αρκετοί οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι το φθηνότερο πετρέλαιο δεν συνεπάγεται αυτόματα χαμηλότερο πληθωρισμό. Αν οι χαμηλότερες τιμές ενισχύσουν σημαντικά την κατανάλωση και τη ζήτηση, μπορεί να δημιουργηθούν νέες πληθωριστικές πιέσεις σε άλλους τομείς της οικονομίας.
Η επίδραση στην Ελλάδα
Για την Ελλάδα, που εισάγει σχεδόν το σύνολο των ενεργειακών της αναγκών, η εξέλιξη είναι ιδιαίτερα σημαντική.
Εφόσον οι διεθνείς τιμές παραμείνουν στα σημερινά επίπεδα, αναμένονται:
- σταδιακή αποκλιμάκωση στις τιμές των καυσίμων,
- μικρότερο κόστος μεταφορών,
- χαμηλότερες πιέσεις στο κόστος παραγωγής των επιχειρήσεων,
- καλύτερες προοπτικές για τον τουρισμό, καθώς μειώνεται το κόστος αερομεταφορών και ακτοπλοΐας.
Οι επιπτώσεις αυτές δεν εμφανίζονται αμέσως, καθώς μεσολαβούν οι φόροι, τα περιθώρια κέρδους των εταιρειών και οι καθυστερήσεις στην αναπροσαρμογή των τιμών.
Τι σημαίνει για το ελληνικό νοικοκυριό
Για τους καταναλωτές, το μεγαλύτερο όφελος αφορά κυρίως την καθημερινότητα.
Εφόσον η αποκλιμάκωση συνεχιστεί, οι πολίτες μπορούν να περιμένουν:
- φθηνότερη βενζίνη και πετρέλαιο κίνησης,
- μικρότερες αυξήσεις στις τιμές προϊόντων που μεταφέρονται οδικώς,
- χαμηλότερο ενεργειακό κόστος για πολλές επιχειρήσεις, γεγονός που μπορεί να περιορίσει τις ανατιμήσεις.
Δεν σημαίνει όμως ότι θα υπάρξει θεαματική πτώση στις τιμές των τροφίμων ή των υπηρεσιών. Ο πληθωρισμός επηρεάζεται πλέον περισσότερο από το κόστος εργασίας, τα ενοίκια και τις υπηρεσίες παρά αποκλειστικά από την ενέργεια.
Η αγορά παραμένει εύθραυστη
Παρά τη σημερινή αισιοδοξία, η αγορά πετρελαίου εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από μεγάλη αβεβαιότητα. Ένα νέο γεωπολιτικό επεισόδιο στη Μέση Ανατολή, μια απόφαση του OPEC+ για περιορισμό της παραγωγής ή μια απρόβλεπτη αύξηση της παγκόσμιας ζήτησης θα μπορούσαν να ανατρέψουν γρήγορα το σημερινό σκηνικό.
Οι περισσότερες διεθνείς αναλύσεις εκτιμούν πάντως ότι, εφόσον δεν υπάρξει νέα κρίση στην περιοχή, οι τιμές του Brent είναι πιθανό να παραμείνουν σε σχετικά ήπια επίπεδα τους επόμενους μήνες, πολύ χαμηλότερα από τα επίπεδα πανικού που είχαν καταγραφεί κατά τη διάρκεια της πρόσφατης σύγκρουσης.
