Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οφειλέτες διαπραγματεύονται και ρυθμίζουν τα χρέη τους φέρνει το νέο πλαίσιο που ανακοίνωσε σήμερα η κυβέρνηση. Οι παρεμβάσεις αφορούν από το ύψος της προκαταβολής και τις προθεσμίες απάντησης των πιστωτών μέχρι την προστασία του συνεπούς οφειλέτη απέναντι σε καταδιωκτικές ενέργειες και τη δυνατότητα προστασίας της κύριας κατοικίας μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού.
Τα ακόλουθα αριθμητικά παραδείγματα είναι υποθετικά και αποτυπώνουν πώς μπορούν να λειτουργήσουν οι νέες προβλέψεις στην πράξη.
Από 40.000 στα 15.000 ευρώ η προκαταβολή
Σε οφειλή 100.000 ευρώ, εάν σήμερα στο πλαίσιο της διαπραγμάτευσης ζητούνταν προκαταβολή 40%, ο οφειλέτης θα έπρεπε να καταβάλει 40.000 ευρώ. Με το νέο ανώτατο όριο του 15%, η προκαταβολή περιορίζεται έως τις 15.000 ευρώ. Η άμεση διαφορά ρευστότητας φθάνει έτσι τις 25.000 ευρώ.
Πρακτικά, κάποιος που διαθέτει 15.000 ευρώ αλλά αδυνατεί να συγκεντρώσει 40.000 ευρώ δεν αποκλείεται από μια συμφωνία αποκλειστικά εξαιτίας μιας υψηλής απαίτησης προκαταβολής. Η διαφορά γίνεται ακόμη μεγαλύτερη σε υψηλότερα χρέη. Για οφειλή 200.000 ευρώ, μια υποθετική απαίτηση προκαταβολής 50% σημαίνει 100.000 ευρώ. Με ανώτατο όριο 15%, το ποσό περιορίζεται στις 30.000 ευρώ: διαφορά 70.000 ευρώ.
«Ρολόι» έως έξι μήνες για τη ρύθμιση
Το νέο πλαίσιο εισάγει και συγκεκριμένες προθεσμίες. Έστω ότι ένας οφειλέτης με χρέος 80.000 ευρώ καταθέτει πλήρη φάκελο την 1η Ιανουαρίου. Ο πιστωτής θα πρέπει μέσα σε τρεις μήνες, δηλαδή έως την 1η Απριλίου, να καταθέσει πρόταση ή αιτιολογημένη απόρριψη.
Ο οφειλέτης θα έχει στη συνέχεια έναν μήνα για να απαντήσει, ενώ η συνολική διαδικασία προβλέπεται να ολοκληρώνεται το αργότερο μέσα σε έξι μήνες. Εάν ο πιστωτής υπερβεί την τρίμηνη προθεσμία, προβλέπονται καταγραφή της παράβασης, αναστολή εκτοκισμού και κεφαλαιοποίησης τόκων και ενημέρωση της Τράπεζας της Ελλάδος.
Δόση 600 ευρώ: «πέναλτι» 3.000 ευρώ στον servicer
Ιδιαίτερη σημασία έχει η προστασία του οφειλέτη που τηρεί τη ρύθμισή του. Στο υποθετικό παράδειγμα οφειλής 60.000 ευρώ και μηνιαίας δόσης 600 ευρώ, ο οφειλέτης είτε πληρώνει κανονικά είτε αδυνατεί να πληρώσει επειδή ο πιστωτής ή ο servicer δεν του έχει δώσει τα απαραίτητα στοιχεία πληρωμής.
Με το νέο πλαίσιο απαγορεύονται καταδιωκτικές ενέργειες στις περιπτώσεις που προβλέπονται. Σε περίπτωση παραβίασης, προβλέπεται αυτοδίκαιη ακυρότητα της πράξης και πίστωση υπέρ του οφειλέτη ίση με πέντε δόσεις.
Στο συγκεκριμένο παράδειγμα: 5 × 600 ευρώ = 3.000 ευρώ
Παράλληλα, η ρύθμιση παρατείνεται κατά πέντε μήνες χωρίς επιβαρύνσεις, ενώ προβλέπεται διοικητικό πρόστιμο από 50.000 έως 500.000 ευρώ.
Ο οφειλέτης ζητά να μάθει ακριβώς τι χρωστά
Ένας οφειλέτης με χρέος 120.000 ευρώ ζητά πλήρη εικόνα, σύμβαση και τροποποιήσεις, ιστορικό πληρωμών, υπόλοιπο κεφαλαίου, τόκους, επιτόκιο, προμήθειες και λοιπές επιβαρύνσεις. Το νέο πλαίσιο θεσπίζει ρητό αυτοτελές δικαίωμα ενημέρωσης χωρίς επιβάρυνση. Εφόσον τα στοιχεία δεν είναι ήδη πλήρως διαθέσιμα, θα πρέπει να χορηγηθούν εντός 45 ημερών.
Η σημαντική αλλαγή βρίσκεται στη συνέπεια της καθυστέρησης: εάν δεν υπάρξει ανταπόκριση, προβλέπεται αναστολή της τοκοφορίας μέχρι να δοθούν πλήρως τα στοιχεία.
Νέα δυνατότητα για γονείς παιδιών με αναπηρία
Το πλαίσιο επεκτείνεται και σε γονείς ή νόμιμους φροντιστές εξαρτώμενων τέκνων με αναπηρία τουλάχιστον 67%, εφόσον πληρούνται και τα υπόλοιπα προβλεπόμενα κριτήρια.
Στο υποθετικό παράδειγμα οικογένειας με ετήσιο εισόδημα 21.000 ευρώ, περιουσιακά στοιχεία 270.000 ευρώκαι εξαρτώμενο παιδί με πιστοποιημένη αναπηρία 70%, μπορεί να ενεργοποιηθεί η δυνατότητα χαρακτηρισμού ως ευάλωτου οφειλέτη, εφόσον πληρούνται όλα τα κριτήρια.
Χρέος 150.000 ευρώ – διαθέσιμα 20.000 ευρώ
Χαρακτηριστικό είναι και ένα συνδυαστικό παράδειγμα. Οφειλέτης χρωστά 150.000 ευρώ και διαθέτει περίπου 20.000 ευρώ. Εάν του ζητούνταν προκαταβολή 40%, θα χρειαζόταν 60.000 ευρώ, ποσό που δεν μπορεί να καταβάλει.
Με το νέο ανώτατο όριο του 15%, η προκαταβολή διαμορφώνεται έως 22.500 ευρώ, πολύ κοντά στα 20.000 ευρώ που ήδη διαθέτει. Παράλληλα, ο πιστωτής θα έχει έως τρεις μήνες να απαντήσει και η διαδικασία θα πρέπει να ολοκληρωθεί μέσα σε έξι μήνες.
Πώς μπορεί να προστατευτεί η κύρια κατοικία
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το υποθετικό παράδειγμα οφειλέτη με συνολικά χρέη 300.000 ευρώ, κύρια κατοικία αξίας 150.000 ευρώ και άλλα ακίνητα αξίας 50.000 ευρώ.
Ο οφειλέτης δηλώνει μέσω του εξωδικαστικού ότι θέλει να προστατεύσει αποκλειστικά την κύρια κατοικία του και συναινεί στη ρευστοποίηση της υπόλοιπης ακίνητης περιουσίας. Στο συγκεκριμένο σενάριο, η νέα βάση για τη ρύθμιση διαμορφώνεται στις 150.000 ευρώ, με βάση την αξία της κύριας κατοικίας, ενώ τα άλλα ακίνητα αξίας 50.000 ευρώ ρευστοποιούνται για την ικανοποίηση των πιστωτών.
Η οφειλή των 150.000 ευρώ που απομένει προς ρύθμιση μπορεί να ρυθμιστεί έως και σε 35 χρόνια, ανάλογα με την εισοδηματική κατάσταση του οφειλέτη. Η προσαρμογή που προκύπτει μέσω του αλγορίθμου έχει στόχο να δημιουργηθεί βιώσιμη δόση και δεν πρέπει να συγχέεται με αυτόματη άφεση χρέους.
Εάν, για παράδειγμα, τα υπόλοιπα ακίνητα δεν αξίζουν 50.000 αλλά 160.000 ευρώ, η εικόνα αλλάζει. Το υπόλοιπο των απαιτήσεων μπορεί να ικανοποιηθεί μέσω της εκποίησης αυτής της περιουσίας και δεν προκύπτει αντίστοιχο «κούρεμα», καθώς η συνολική περιουσία επαρκεί για την κάλυψη των οφειλών.
