Η ελληνική οικονομία μπορεί να καταγράφει υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, να προσελκύει νέες επενδύσεις και να βλέπει την ανεργία να αποκλιμακώνεται, όμως κάτω από αυτή τη θετική εικόνα εξακολουθεί να υπάρχει ένα από τα μεγαλύτερα διαρθρωτικά προβλήματα της χώρας: το ιδιωτικό χρέος.Το νέο τριμηνιαίο δελτίο του ΙΟΒΕ, που καταγράφει την εξέλιξη των οφειλών νοικοκυριών και επιχειρήσεων προς τράπεζες, εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers), Εφορία και ασφαλιστικά ταμεία, αποτυπώνει μια πραγματικότητα που δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί. Το συνολικό ιδιωτικό χρέος συνέχισε να αυξάνεται και πλέον υπερβαίνει τα 417 δισ. ευρώ, επιβεβαιώνοντας ότι το πρόβλημα όχι μόνο δεν έχει εξαλειφθεί, αλλά εξακολουθεί να διογκώνεται.
Η κρίση πέρασε, τα χρέη έμειναν
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η Ελλάδα έχει αφήσει πίσω της τη δημοσιονομική κρίση, όχι όμως και τις συνέπειές της για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.Ένα μεγάλο μέρος των οφειλών εξακολουθεί να αφορά ληξιπρόθεσμα χρέη που δημιουργήθηκαν ακόμη και πριν από την περίοδο των μνημονίων, ενώ κάθε χρόνο προστίθενται νέες υποχρεώσεις προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία. Το αποτέλεσμα είναι η χώρα να εξακολουθεί να κουβαλά ένα τεράστιο απόθεμα ιδιωτικού χρέους, το οποίο λειτουργεί ως τροχοπέδη για την κατανάλωση, τις επενδύσεις και τη συνολική αναπτυξιακή δυναμική της οικονομίας.
Το Δημόσιο παραμένει ο μεγαλύτερος πιστωτής
Ένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα του ΙΟΒΕ είναι ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται πλέον στις τράπεζες.Το μεγαλύτερο μέρος των ληξιπρόθεσμων οφειλών αφορά πλέον χρέη προς την ΑΑΔΕ και τον e-ΕΦΚΑ, γεγονός που δείχνει ότι ολοένα και περισσότερα νοικοκυριά και επιχειρήσεις δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις φορολογικές και ασφαλιστικές τους υποχρεώσεις.Με άλλα λόγια, το ιδιωτικό χρέος στην Ελλάδα έχει αλλάξει μορφή. Αν πριν από μία δεκαετία το μεγαλύτερο βάρος προερχόταν από τα «κόκκινα» τραπεζικά δάνεια, σήμερα σημαντικό τμήμα του μεταφέρεται στις οφειλές προς το Δημόσιο.
Δύο Ελλάδες…
Το παράδοξο είναι εμφανές.Από τη μία πλευρά, η οικονομία παρουσιάζει ανθεκτικότητα, οι επενδύσεις αυξάνονται, η απασχόληση ενισχύεται και οι διεθνείς οίκοι αναβαθμίζουν τη χώρα. Από την άλλη, εκατοντάδες χιλιάδες οικογένειες εξακολουθούν να ζουν με ληξιπρόθεσμες οφειλές, ρυθμίσεις δανείων, χρέη στην Εφορία ή ασφαλιστικές εισφορές που αδυνατούν να εξοφλήσουν.Αυτή η αντίφαση εξηγεί και γιατί πολλοί πολίτες δεν αισθάνονται ότι η βελτίωση των μακροοικονομικών δεικτών έχει περάσει ακόμη στην καθημερινότητά τους.
Το μεγάλο στοίχημα: Η αύξηση του ιδιωτικού χρέους αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη πρόκληση της επόμενης ημέρας για την ελληνική οικονομία.Η ανάπτυξη από μόνη της δεν αρκεί. Χρειάζεται να μετατραπεί σε πραγματική αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος, σε καλύτερους μισθούς, σε περισσότερες βιώσιμες ρυθμίσεις οφειλών και σε μεγαλύτερη δυνατότητα αποπληρωμής των χρεών που συσσωρεύτηκαν τα προηγούμενα χρόνια.
