Σε οργανωμένη επιχείρηση περιορισμού του λαγοκέφαλου προχωρά το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, θέτοντας σε εφαρμογή πιλοτικό πρόγραμμα που προβλέπει οικονομική αμοιβή για τους επαγγελματίες αλιείς.
Η δράση θα ξεκινήσει από την Κρήτη και το Νότιο Αιγαίο, δύο περιοχές στις οποίες η παρουσία του επικίνδυνου ξενικού είδους είναι ιδιαίτερα έντονη. Οι αλιείς που θα ενταχθούν στο πρόγραμμα θα λαμβάνουν 5,33 ευρώ για κάθε κιλό λαγοκέφαλου που αλιεύουν και παραδίδουν σύμφωνα με τις επίσημες διαδικασίες.
Η αποζημίωση θα αφορά αποκλειστικά ποσότητες που έχουν ζυγιστεί, καταγραφεί και πιστοποιηθεί. Τα έξοδα μεταφοράς, φύλαξης, ψύξης και τελικής καταστροφής δεν θα αφαιρούνται από την αμοιβή των αλιέων, αλλά θα καλύπτονται χωριστά από τη χρηματοδότηση του προγράμματος.
Όπως έχει επισημανθεί από το υπουργείο, ο λαγοκέφαλος δεν αποτελεί απλώς ένα ανεπιθύμητο αλίευμα. Είναι ένα εξαιρετικά τοξικό ψάρι, προκαλεί ζημιές στα αλιευτικά εργαλεία, πιέζει τα τοπικά θαλάσσια οικοσυστήματα και δεν επιτρέπεται να φτάνει στην αγορά ή στο τραπέζι του καταναλωτή.
Οι 22 βασικές ερωτήσεις και απαντήσεις
1. Για ποιον λόγο δημιουργείται ειδικό πρόγραμμα για τον λαγοκέφαλο;
Επειδή πρόκειται για ένα ξενικό και ιδιαίτερα επιθετικό είδος που έχει εξαπλωθεί στις ελληνικές θάλασσες. Απειλεί άλλα ψάρια, καταστρέφει δίχτυα και παραγάδια και προκαλεί σημαντικές οικονομικές απώλειες στους αλιείς. Παράλληλα, λόγω της τοξικότητάς του, απαιτείται ειδικός τρόπος συλλογής και διάθεσης.
2. Τι περιλαμβάνει στην πράξη το πρόγραμμα;
Προβλέπει οργανωμένη αλίευση του λαγοκέφαλου από επαγγελματίες, παράδοση σε καθορισμένα σημεία, ζύγιση και καταγραφή των ποσοτήτων, προσωρινή ασφαλή φύλαξη και μεταφορά σε εγκαταστάσεις όπου θα γίνεται η τελική διαχείριση ή καταστροφή.
3. Πού θα εφαρμοστεί αρχικά;
Η πιλοτική φάση αφορά την Περιφέρεια Κρήτης και την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, όπου έχουν καταγραφεί ιδιαίτερα αυξημένοι πληθυσμοί λαγοκέφαλων.
4. Ποιοι είναι οι επίσημοι δικαιούχοι της χρηματοδότησης;
Δικαιούχοι είναι οι δύο Περιφέρειες, οι οποίες θα καταθέσουν κοινή πρόταση και θα αναλάβουν την οργάνωση, την εποπτεία, τον έλεγχο και την οικονομική διαχείριση του προγράμματος.
5. Τι θα πρέπει να κάνουν οι επαγγελματίες αλιείς;
Θα αλιεύουν στοχευμένα λαγοκέφαλους και θα τους παραδίδουν αποκλειστικά στα σημεία που θα έχουν οριστεί. Εκεί θα γίνεται η επίσημη καταγραφή της ποσότητας που αντιστοιχεί σε κάθε αλιέα.
6. Σε ποια σημεία θα γίνεται η παράδοση;
Δεν θα επιτρέπεται η ανεξέλεγκτη παράδοση σε οποιοδήποτε λιμάνι. Οι Περιφέρειες θα ανακοινώσουν συγκεκριμένα σημεία εκφόρτωσης και συγκέντρωσης, στα οποία θα λειτουργεί οργανωμένος μηχανισμός παραλαβής.
7. Θα υπάρχουν κατάλληλοι χώροι συντήρησης;
Ναι. Ο σχεδιασμός θα πρέπει να προβλέπει ασφαλείς χώρους προσωρινής αποθήκευσης, όπως ψυκτικούς θαλάμους ή άλλες κατάλληλες εγκαταστάσεις, ώστε τα ψάρια να μην παραμένουν εκτεθειμένα ή ανεξέλεγκτα.
8. Ποιο θα είναι το ύψος της αμοιβής;
Η αμοιβή καθορίζεται στα 5,33 ευρώ ανά κιλόλαγοκέφαλου που παραδίδεται και πιστοποιείται μέσω της επίσημης διαδικασίας.
9. Είναι καθαρά τα 5,33 ευρώ για τον αλιέα;
Ναι. Το ποσό αφορά την αμοιβή του επαγγελματία αλιέα και δεν θα μειώνεται για να καλυφθούν έξοδα μεταφοράς, αποθήκευσης, ψύξης ή καταστροφής.
10. Ποιος αναλαμβάνει τα υπόλοιπα λειτουργικά έξοδα;
Οι σχετικές δαπάνες θα καλύπτονται από το ίδιο το πρόγραμμα και θα οργανώνονται από τις δύο Περιφέρειες. Ο αλιέας θα έχει ως βασική υποχρέωση την αλίευση και την κανονική παράδοση της ποσότητας.
11. Ποιες επιπλέον δαπάνες μπορούν να χρηματοδοτηθούν;
Στη χρηματοδότηση μπορούν να ενταχθούν οι αμοιβές της ομάδας διαχείρισης και των επιστημόνων, η αγορά εξοπλισμού και αναλώσιμων, οι μετακινήσεις, η μεταφορά των ψαριών, η φύλαξη, η καταστροφή και οι ενέργειες ενημέρωσης του κοινού.
12. Τι θα συμβαίνει μόλις παραδοθούν τα ψάρια;
Οι λαγοκέφαλοι θα ζυγίζονται και θα καταχωρίζονται στο όνομα του αλιέα. Ακολούθως θα φυλάσσονται προσωρινά υπό ελεγχόμενες συνθήκες, μέχρι να μεταφερθούν για την τελική τους διάθεση.
13. Θα μπορούν να πωληθούν ή να χρησιμοποιηθούν ως τρόφιμα;
Όχι. Οι λαγοκέφαλοι δεν πρόκειται να διοχετεύονται στην αγορά ούτε να επιτρέπεται η κατανάλωσή τους. Θα οδηγούνται σε νόμιμη και υγειονομικά ασφαλή διαδικασία καταστροφής, όπως καύση ή άλλη εγκεκριμένη μέθοδος.
14. Ποιος θα εποπτεύει τη διαδικασία;
Την ευθύνη των παραδόσεων, των ζυγίσεων, της πιστοποίησης και των ελέγχων θα έχουν οι Περιφέρειες. Παράλληλα, επιστημονικός φορέας θα παρακολουθεί τα αποτελέσματα του προγράμματος.
15. Πώς θα αποδεικνύεται η ποσότητα που παρέδωσε κάθε αλιέας;
Κάθε παράδοση θα καταγράφεται χωριστά. Η αμοιβή θα υπολογίζεται αποκλειστικά με βάση τα κιλά που έχουν ζυγιστεί και πιστοποιηθεί επισήμως.
16. Μπορεί ο αλιέας να παραδώσει τα ψάρια σε σημείο της επιλογής του;
Όχι. Για να αναγνωριστεί η ποσότητα και να πληρωθεί, η παράδοση πρέπει να γίνει μόνο στα εγκεκριμένα σημεία του προγράμματος.
17. Μπορούν να συμμετέχουν ερασιτέχνες ψαράδες;
Η συγκεκριμένη οικονομική δράση απευθύνεται σε επαγγελματίες αλιείς. Δεν προβλέπεται αντίστοιχη αποζημίωση για τους ερασιτέχνες.
18. Τι ισχύει για λαγοκέφαλους που αλιεύονται εκτός Κρήτης και Νοτίου Αιγαίου;
Στην παρούσα φάση δεν προβλέπεται πληρωμή για ποσότητες από άλλες Περιφέρειες. Εφόσον το πιλοτικό πρόγραμμα αποδειχθεί αποτελεσματικό, μπορεί να εξεταστεί η επέκτασή του και σε άλλες περιοχές της χώρας.
19. Γιατί δεν αξιοποιείται εμπορικά το ψάρι;
Ο λαγοκέφαλος περιέχει τετραδοτοξίνη, μία εξαιρετικά επικίνδυνη ουσία που μπορεί να προκαλέσει σοβαρή δηλητηρίαση ή ακόμη και θάνατο. Η ύπαρξη της τοξίνης περιορίζει δραστικά κάθε δυνατότητα εμπορικής ή διατροφικής αξιοποίησης.
20. Γιατί άργησε να δημιουργηθεί μια τέτοια δράση;
Τα προηγούμενα χρόνια προηγήθηκαν επιστημονικές μελέτες για την εξάπλωση του είδους, τις κατάλληλες μεθόδους αλίευσης και τις οικονομικές και περιβαλλοντικές του επιπτώσεις. Το νέο πρόγραμμα επιχειρεί να μετατρέψει τη μέχρι σήμερα επιστημονική γνώση σε πρακτική δράση.
21. Πότε αναμένεται να αρχίσουν οι παραδόσεις και οι πληρωμές;
Η κοινή πρόταση των Περιφερειών μπορεί να κατατεθεί μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 2026, αν και εκτιμάται ότι θα υποβληθεί νωρίτερα. Η έναρξη για τους αλιείς θα ακολουθήσει μετά την έγκριση της πράξης και τον καθορισμό των σημείων παράδοσης, των ελέγχων και του συστήματος πληρωμών.
22. Τι επιδιώκει συνολικά το πρόγραμμα;
Η δράση έχει τρεις βασικούς στόχους: να μειώσει την πίεση που προκαλεί ο λαγοκέφαλος στο θαλάσσιο περιβάλλον, να προσφέρει οικονομική στήριξη στους επαγγελματίες αλιείς και να δημιουργήσει ένα αξιόπιστο μοντέλο αντιμετώπισης, το οποίο ενδεχομένως να εφαρμοστεί αργότερα και σε άλλες περιοχές.
Το κρίσιμο μήνυμα προς τους πολίτες
Ανεξάρτητα από την εφαρμογή του προγράμματος, η βασική προειδοποίηση παραμένει απόλυτη: ο λαγοκέφαλος δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να καταναλώνεται, να πωλείται ή να προσφέρεται ως τρόφιμο.
Η απομάκρυνσή του από τις ελληνικές θάλασσες μπορεί να αποτελέσει σημαντικό βήμα για την προστασία της αλιείας και της θαλάσσιας ζωής. Χρειάζεται, όμως, αυστηρή καταγραφή, ασφαλής διαχείριση και συνεχής έλεγχος, ώστε η οικονομική αποζημίωση να συνοδεύεται και από ένα πραγματικό περιβαλλοντικό αποτέλεσμα
