Για χρόνια, ένα κομμάτι της ελληνικής καγκουριάς κυκλοφορούσε και κυκλοφορεί με ύφος κρατικής ασυλίας: πολιτικά οχήματα με «μπλε/κόκκινους φάρους», ελιγμοί πανικού, ΛΕΑ, κόκκινα φανάρια και η γνωστή απαίτηση να κάνουν όλοι στην άκρη επειδή «περνάει κάποιος». Μόνο που αυτό δεν είναι ούτε κόλπο, ούτε εξυπνάδα, ούτε μαγκιά. Είναι κατάχρηση φόβου, παραβίαση του ΚΟΚ και, όπως επισημαίνεται, υπόθεση που μπορεί να φτάσει μέχρι τη δικογραφία για αντιποίηση αρχής.
Διευκρινίζεται ότι δεν μιλάμε για πολίτες οι οποίοι για ουσιαστικούς και πραγματικούς λόγους βρίσκονται κάτω από την επιτήρηση ή την προστασία του κράτους με τις νόμιμες αρχές του, για ουσιαστικούς και πραγματικούς λόγους. Μιλάμε για έναν ιδιώτη, που σε ένα κοινό αυτοκίνητο, ανάβει φάρο για να υποδυθεί ότι έχει δικαίωμα να σκίζει την κίνηση και να επιβάλλεται στους υπόλοιπους. Δεν πρόκειται για «ανθρώπους που βιάζονται να πάνε στη δουλειά τους». Πρόκειται για τύπους που θέλουν να κάνουν τους κάμποσους, ποντάροντας στο ότι οι άλλοι οδηγοί θα φοβηθούν και θα υπακούσουν μηχανικά σε οτιδήποτε θυμίζει αστυνομία, ΕΚΑΒ ή Πυροσβεστική.
Και εδώ πρέπει να ειπωθεί καθαρά: αυτό δεν είναι απλώς μια αγένεια του δρόμου. Είναι μια μικρή ιδιωτική παράσταση εξουσίας. Είναι η νοοτροπία του «εγώ είμαι πιο πάνω από σένα», ντυμένη με μπλε ή κόκκινα λαμπάκια των λίγων δεκάδων ευρώ. Τέτοιοι φάροι πωλούνται ελεύθερα, εύκολα και φθηνά, γεγονός που κάνει ακόμη πιο εξοργιστική την εικόνα: ένα φτηνό αξεσουάρ μετατρέπεται σε εργαλείο εκφοβισμού και παραπλάνησης μέσα στον δημόσιο χώρο.
Το νομικό πλαίσιο, πάντως, δεν αφήνει περιθώρια για παραμύθια. Ο ΚΟΚ προβλέπει ότι όποιος προσποιείται, για να επιτύχει κατά προτεραιότητα κίνηση, ότι οδηγεί όχημα άμεσης ανάγκης ή μεταφέρει πρόσωπα που χρειάζονται άμεση βοήθεια, τιμωρείται διοικητικά. Παράλληλα, ο Ποινικός Κώδικας στο άρθρο 175 για την αντιποίηση προβλέπει ποινή όταν κάποιος αντιποιείται την άσκηση δημόσιας υπηρεσίας. Με απλά λόγια: όταν ένας ιδιώτης ανάβει φάρο για να συμπεριφέρονται όλοι σαν να περνά κρατικό όχημα, δεν κάνει «μια πονηριά». Αγγίζει τον πυρήνα της αντιποίησης δημόσιας εξουσίας.
Με βάση τις πληροφορίες μου οι αρχές ασχολούνται πλέον, συστηματικά με την υπόθεση. Σχηματίζουν δικογραφίες για αντιποίηση αρχής σε τέτοιες περιπτώσεις, πέρα από τις υπόλοιπες παραβάσεις που συνήθως τις συνοδεύουν, όπως επικίνδυνοι ελιγμοί, παραβίαση ερυθρού σηματοδότη, κίνηση στη ΛΕΑ ή υπερβολική ταχύτητα.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η δημόσια τοποθέτηση του Μιχάλη Χρυσοχοΐδη: η χρήση φάρων από ιδιώτες είναι παράνομη, επικίνδυνη και οι εμπλεκόμενοι πρέπει να οδηγούνται στη Δικαιοσύνη. Ο υπουργός ήταν κατηγορηματικός πως η πρακτική αυτή δεν έχει καμία νομική βάση και υπονομεύει όχι μόνο την οδική ασφάλεια αλλά και το επιχειρησιακό έργο των αρχών.
Εδώ ακριβώς τελειώνει και η γελοία δικαιολογία του «έλα μωρέ, ένας φάρος είναι». Όχι, δεν είναι «ένας φάρος». Είναι ψεύτικο σήμα εξουσίας. Είναι ο ιδιώτης που δοκιμάζει να φορέσει για λίγα λεπτά στο δρόμο τη στολή του κράτους χωρίς να τη δικαιούται. Είναι η μετατροπή της κυκλοφορίας σε σκηνή προσωπικής επιβολής. Και είναι ακόμη χειρότερο επειδή αυτή η συμπεριφορά θολώνει τα όρια ανάμεσα στα πραγματικά οχήματα έκτακτης ανάγκης και στις απομιμήσεις τους, με κίνδυνο για όλους. Πάντως οφείλω να επισημαίνω στους πολίτες να αποφεύγουν την αντιπαράθεση με τέτοια οχήματα, ακριβώς επειδή δεν μπορεί κανείς να ξέρει άμεσα αν πρόκειται για πραγματικό υπηρεσιακό όχημα χωρίς διακριτικά ή για παράνομο μιμητισμό.
Υπάρχει και μια δεύτερη, ακόμα πιο σκοτεινή όψη: όταν η κοινωνία συνηθίζει τις απομιμήσεις εξουσίας, ανοίγει χώρος και για σοβαρότερη παραβατικότητα. Πήγες μου στην ΕΛ.ΑΣ. μου έλεγαν ότι «μαϊμού» περιπολικά έχουν χρησιμοποιηθεί ακόμη και από κακοποιούς για ελεύθερη διαδρομή ή εξαπάτηση πολιτών. Αυτό σημαίνει ότι η ανοχή στους δήθεν VIP του δρόμου δεν είναι απλώς ανοχή σε μια κακοήθεια της οδήγησης. Είναι άνοιγμα στην ανομία με στολή-μαϊμού.
Γι’ αυτό και η απάντηση οφείλει να είναι χωρίς μισόλογα: κατάσχεση εξοπλισμού, εξονυχιστικοί έλεγχοι, βεβαίωση όλων των συνοδών παραβάσεων και πλήρης ποινική διερεύνηση όπου προκύπτει αντιποίηση. Η κοινωνία δεν τους χρωστάει δρόμο. Ούτε σεβασμό. Τους χρωστάει μόνο τον νόμο.
