Πώς είναι δυνατόν επιχειρήσεις να εμφανίζονται να αποκρύπτουν εκατομμύρια ευρώ από τον ΦΠΑ, χωρίς να εντοπίζονται εγκαίρως από τους ελεγκτικούς μηχανισμούς; Πόσο εύκολα μπορεί να παρακαμφθεί ένα ηλεκτρονικό σύστημα και ποιος είναι τελικά ο ρόλος της ΑΑΔΕ;
Ο οικονομικός σύμβουλος και έμπειρος στα φοροτεχνικά Γιάννης Χατζησαλάτας, μιλώντας στη HuffPost και στον Τέρενς Κουίκ, εξηγεί τους μηχανισμούς της φοροδιαφυγής, ανατρέχει σε προσωπικές εμπειρίες από το 1992 και προτείνει μια διαφορετική φιλοσοφία φορολόγησης.
Τα εκατομμύρια της φοροδιαφυγής και οι επιφυλάξεις
«Έχω επιφύλαξη για τα ποσά που δημοσιοποιούνται. Μπορεί να είναι περισσότερα, μπορεί και λιγότερα», επισημαίνει ο Γιάννης Χατζησαλάτας.
Όπως εξηγεί, μόνο ένας ολοκληρωμένος φορολογικός έλεγχος στα βιβλία, στις εισροές και στις εκροές των επιχειρήσεων μπορεί να προσδιορίσει την πραγματική ζημία του Δημοσίου.
Για την υπόθεση Pizza Fan περιγράφει, με βάση όσα έχουν δημοσιοποιηθεί, έναν μηχανισμό στον οποίο παραγγελίες φέρονται να χαρακτηρίζονταν μέσω λογισμικού ως «δώρα», παρότι οι καταναλωτές πλήρωναν κανονικά.
Διευκρινίζει ότι οι πραγματικές δωρεάν διαθέσεις προϊόντων αντιμετωπίζονται διαφορετικά φορολογικά. Η εικονική καταχώριση μιας πληρωμένης παραγγελίας ως δώρου, όμως, αποτελεί διαφορετική περίπτωση.
Οι «αχυράνθρωποι» και οι επιχειρήσεις που εξαφανίζονται
Στην υπόθεση «Χωριάτικο», σύμφωνα με τον συνομιλητή μας, εμφανίζεται ένας άλλος μηχανισμός.
Άνθρωποι με οικονομικά προβλήματα φέρονται να δέχονταν 500 ή 1.000 ευρώ για να εμφανιστούν ως ιδιοκτήτες επιχειρήσεων.
Οι επιχειρήσεις λειτουργούσαν, εξέδιδαν παραστατικά, αλλά συσσώρευαν απλήρωτους φόρους και ασφαλιστικές εισφορές. Όταν πλησίαζε ο έλεγχος, έκλειναν και αντικαθίσταντο από άλλες.
«Αυτή τη διαδικασία τη βλέπουμε χρόνια και φοβάμαι ότι θα συνεχιστεί», τονίζει.
Αναγνωρίζει ότι η μηνιαία απόδοση ΦΠΑ για νέες επιχειρήσεις ενισχύει την παρακολούθηση, ζητά όμως αυστηρότερο έλεγχο όταν μια επιχείρηση αντικαθίσταται από άλλη με το ίδιο αντικείμενο.
Το απίστευτο περιστατικό του 1992 στην Ερμού
Ο Χατζησαλάτας αποκαλύπτει μια προσωπική εμπειρία από φορολογικό έλεγχο σε μεγάλο κατάστημα της οδού Ερμού.
Οι πελάτες έπαιρναν κανονικά αποδείξεις. Ωστόσο, οι ημερήσιες εισπράξεις που καταγράφονταν στην ταμειακή ήταν δραματικά μικρότερες.
Ο έλεγχος αποκάλυψε, όπως αφηγείται, ότι με διπλό πάτημα ενός πλήκτρου η μηχανή εξέδιδε απόδειξη χωρίς να διατηρεί την πώληση στη φορολογική μνήμη.
«Αυτό συνέβαινε το 1992. Φαίνεται ότι συμβαίνει και σήμερα».
Τεχνητή νοημοσύνη: Ποιος θα προλάβει ποιον;
Η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί μια νέα αντιπαράθεση μεταξύ ελεγκτικών αρχών και παραβατών.
«Είναι ένας διαγωνισμός για το ποιος θα ξεπεράσει τον άλλον», παρατηρεί.
Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι ακόμη και η χρήση POS δεν εξασφαλίζει αυτομάτως τη σωστή φορολογική καταγραφή, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχει ουσιαστική διασύνδεση με τα συστήματα της ΑΑΔΕ.
Η πρόταση που αλλάζει τη φορολογία
Η σημαντικότερη πρότασή του αφορά τον ίδιο τον φορολογούμενο.
Να αναγνωρίζονται οι πραγματικές καταναλωτικές δαπάνες και να φορολογείται το εισόδημα που απομένει μετά την αφαίρεσή τους, με κατάλληλους κανόνες.
Έτσι, ο πολίτης θα έχει ουσιαστικό οικονομικό κίνητρο να ζητά πάντοτε απόδειξη.
Ο Γιάννης Χατζησαλάτας καταλήγει επισημαίνοντας ότι η φορολογική συμμόρφωση συνδέεται και με την ανταποδοτικότητα των φόρων.
Όταν ο πολίτης βλέπει ποιοτική υγεία, παιδεία και δημόσιες υπηρεσίες, εμπιστεύεται περισσότερο το κράτος. Όταν δεν τις βλέπει, η εμπιστοσύνη κλονίζεται.
Και αυτό, τελικά, αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της ελληνικής φορολογικής πραγματικότητας.
