Οι εικόνες από τις θερμικές κάμερες στην Αθήνα προκαλούν σοκ. Στον Κηφισό η άσφαλτος ξεπέρασε τους 60 βαθμούς Κελσίου, ενώ σε ταράτσες στο Άλσος Βεΐκου καταγράφηκαν θερμοκρασίες άνω των 75°C. Πρόκειται για θερμοκρασίες που δεν είναι απλώς δυσάρεστες. Είναι επικίνδυνες για την ανθρώπινη υγεία, τα κατοικίδια, αλλά και για τα ίδια τα κτίρια, καθώς αποθηκεύουν τεράστια ποσά θερμότητας και τα αποδίδουν μέχρι αργά τη νύχτα.
Οι πιο «καυτές» επιφάνειες της πόλης
Τις ημέρες έντονου καύσωνα δεν καίει μόνο ο ήλιος. Καίνε και σχεδόν όλες οι επιφάνειες που συναντάμε καθημερινά:
- Άσφαλτος: 55-70°C, ακόμη και περισσότερο σε δρόμους χωρίς σκιά.
- Τσιμεντένιες ταράτσες: 70-80°C, ενώ σε σκούρες μονώσεις μπορεί να ξεπεράσουν και αυτά τα επίπεδα.
- Μεταλλικές επιφάνειες (κάγκελα, παγκάκια, στάσεις): 60-80°C.
- Παιδικές χαρές με πλαστικό δάπεδο ή παιχνίδια: 60-75°C.
- Καπό αυτοκινήτων: 60-80°C.
- Τιμόνι ή ζώνη ασφαλείας σε σταθμευμένο όχημα: ακόμη υψηλότερες θερμοκρασίες.
- Πλακόστρωτα πεζοδρόμια: 50-65°C.
Οι θερμές αυτές επιφάνειες εκπέμπουν θερμότητα προς το σώμα μας, αυξάνοντας σημαντικά την αίσθηση δυσφορίας και τον κίνδυνο θερμικής εξάντλησης.
Άμμος ή βότσαλο; Πού «καίγονται» περισσότερο οι λουόμενοι
Ακόμη και η παραλία μπορεί να γίνει δύσκολη τις ώρες του καύσωνα.
- Ξηρή ανοιχτόχρωμη άμμος: 50-60°C.
- Σκούρα άμμος: μπορεί να αγγίξει ακόμη και τους 65-70°C.
- Σκούρα βότσαλα: 55-65°C, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις ξεπερνούν τους 70°C.
- Ξύλινοι διάδρομοι παραλιών: περίπου 50-60°C.
Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί λουόμενοι δυσκολεύονται να περπατήσουν ξυπόλυτοι μέχρι τη θάλασσα.
Το ρετιρέ… βράζει
Σε μια πενταώροφη ή εξαώροφη πολυκατοικία, το τελευταίο διαμέρισμα δέχεται το μεγαλύτερο θερμικό φορτίο.
Εάν η ταράτσα δεν διαθέτει καλή θερμομόνωση, η διαφορά μεταξύ ενός ρετιρέ και ενός ισογείου μπορεί να φθάνει ακόμη και τους 4 έως 8 βαθμούς Κελσίου στο εσωτερικό του σπιτιού κατά τις απογευματινές ώρες.
Ο λόγος είναι απλός. Η ταράτσα λειτουργεί σαν μια τεράστια θερμική μπαταρία. Απορροφά την ηλιακή ακτινοβολία όλη την ημέρα και συνεχίζει να εκπέμπει θερμότητα προς το διαμέρισμα μέχρι αργά τη νύχτα. Έτσι, ακόμη και όταν έξω η θερμοκρασία πέφτει, πολλά ρετιρέ παραμένουν αποπνικτικά.
Μπορεί να δροσιστεί μια ταράτσα;
Η απάντηση είναι ναι, αρκεί να εφαρμοστούν σωστές λύσεις.
Οι ειδικοί θεωρούν ιδιαίτερα αποτελεσματικά:
- λευκές ή ανακλαστικές επιστρώσεις (“cool roofs”), που μειώνουν σημαντικά τη θερμοκρασία της επιφάνειας και βελτιώνουν τις συνθήκες μέσα στο κτίριο, ενώ μπορούν να μειώσουν τη θερμοκρασία της ίδιας της στέγης έως και περίπου 25°C σε σχέση με συμβατικές σκούρες επιφάνειες.
- θερμομόνωση της ταράτσας,
- σκίαση με πέργκολες ή τέντες,
- φυτεμένα δώματα, όπου αυτό είναι τεχνικά εφικτό. Μελέτες για την Αθήνα δείχνουν ότι οι πράσινες στέγες συμβάλλουν σε μείωση της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος, ιδιαίτερα τις ώρες της ημέρας.
Θα βοηθούσε ένα αυτόματο ποτιστικό;
Η ιδέα δεν είναι καθόλου παράλογη.
Η εξάτμιση του νερού αφαιρεί θερμότητα από την επιφάνεια. Πειραματικές μελέτες έχουν δείξει ότι η ελεγχόμενη διαβροχή επιφανειών μπορεί να μειώσει αισθητά τη θερμοκρασία τους, ιδίως όταν αυτές εκτίθενται στον ήλιο.
Ωστόσο, υπάρχουν σημαντικές προϋποθέσεις:
- να χρησιμοποιείται νερό με φειδώ και όχι αλόγιστα,
- να αποφεύγεται η κατασπατάληση πόσιμου νερού,
- να υπάρχει σωστή στεγάνωση ώστε να μην προκληθούν υγρασίες,
- να προτιμάται, όπου είναι δυνατόν, αξιοποίηση βρόχινου ή ανακυκλωμένου νερού.
Ένα σύστημα ψεκασμού ανά τακτά χρονικά διαστήματα μπορεί να προσφέρει πρόσκαιρη ψύξη της επιφάνειας, αλλά δεν υποκαθιστά τη μόνωση ή τις ανακλαστικές επιστρώσεις.
Η μικρή τέντα μπορεί να κάνει μεγάλη διαφορά
Ακόμη και μια σχετικά μικρή πέργκολα ή τέντα που σκιάζει μέρος της ταράτσας περιορίζει σημαντικά την ηλιακή ακτινοβολία που φθάνει στο μπετόν.
Η σκιά είναι από τα πιο αποτελεσματικά “όπλα” απέναντι στον καύσωνα, καθώς εμποδίζει την απορρόφηση θερμότητας πριν αυτή περάσει στο κτίριο.
Ο καύσωνας δεν τελειώνει όταν δύει ο ήλιος
Το μεγαλύτερο πρόβλημα στις μεγαλουπόλεις είναι ότι το τσιμέντο, η άσφαλτος και οι ταράτσες αποθηκεύουν θερμότητα όλη την ημέρα και τη διοχετεύουν ξανά στην ατμόσφαιρα κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Έτσι δημιουργείται το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας, που κρατά τις πόλεις αρκετούς βαθμούς θερμότερες από τις γύρω περιοχές. Ανακλαστικές στέγες, πράσινες επιφάνειες και περισσότερο πράσινο μπορούν να συμβάλουν στη μείωση αυτού του φαινομένου.
Τι συστήνουν οι ειδικοί
Οι οδηγίες των αρμόδιων αρχών είναι σαφείς:
- Αποφεύγουμε τις άσκοπες μετακινήσεις τις θερμές ώρες.
- Δεν περπατάμε ξυπόλυτοι σε άσφαλτο ή άμμο.
- Δεν αφήνουμε ποτέ παιδιά ή ζώα μέσα σε σταθμευμένα αυτοκίνητα.
- Διατηρούμε τα σπίτια κλειστά τις θερμές ώρες και αερίζουμε μόνο νωρίς το πρωί και αργά το βράδυ.
- Πίνουμε άφθονο νερό και αποφεύγουμε τη βαριά σωματική εργασία.
Η κλιματική κρίση κάνει τους καύσωνες ολοένα συχνότερους και εντονότερους. Και όπως δείχνουν πλέον οι θερμικές κάμερες, ο πραγματικός κίνδυνος δεν βρίσκεται μόνο στον αέρα που αναπνέουμε, αλλά και στις επιφάνειες πάνω στις οποίες ζούμε, περπατάμε και κατοικούμε κάθε ημέρα.
