Γράφει ο Τέρενς Κουίκ
Τραγωδία σημειώθηκε στη Λευκάδα, όταν 52χρονη Ιταλίδα τουρίστρια έχασε τη ζωή της κατά τη διάρκεια ιστιοπλοΐας, ύστερα από χτύπημα της μάτσας του σκάφους στον αυχένα. Το ιστιοπλοϊκό βρισκόταν σε κολπίσκο μεταξύ του διαύλου της Λευκάδας και της Πλαγιάς, με επιβάτες δύο ζευγάρια Ιταλών, όταν κάτω από συνθήκες που ερευνώνται η μάτσα γύρισε απότομα και τραυμάτισε θανάσιμα τη γυναίκα.
Το Λιμενικό και το ΕΚΑΒ ειδοποιήθηκαν άμεσα. Η άτυχη γυναίκα μεταφέρθηκε στη μαρίνα, όπου διασώστες επιχείρησαν να της προσφέρουν τις πρώτες βοήθειες, όμως ήταν ήδη αργά. Το περιστατικό συγκλόνισε τη Λευκάδα, ένα νησί με έντονη παρουσία ιστιοπλοϊκών και θαλάσσιου τουρισμού, και επαναφέρει με τον πιο σκληρό τρόπο το ζήτημα της ασφάλειας πάνω στα σκάφη αναψυχής.
Τι είναι η μάτσα και γιατί μπορεί να γίνει θανατηφόρα
Η μάτσα είναι το οριζόντιο τμήμα που συγκρατεί το κάτω μέρος του μεγάλου πανιού, της μαΐστρας. Στην καθημερινή εικόνα ενός ιστιοπλοϊκού μοιάζει με απλό εξάρτημα. Στην πραγματικότητα, όμως, όταν το σκάφος αλλάζει πορεία σε σχέση με τον άνεμο, η μάτσα μπορεί να κινηθεί απότομα, με μεγάλη ταχύτητα και τεράστια δύναμη.
Οι έμπειροι ιστιοπλόοι το γνωρίζουν καλά: η μεγαλύτερη παγίδα δεν είναι πάντα η φουρτούνα. Είναι η στιγμή χαλάρωσης, η λάθος θέση ενός επιβάτη, η απουσία προειδοποίησης πριν από έναν χειρισμό ή μία ακούσια «πότζα», δηλαδή η απότομη αλλαγή πλευράς του πανιού όταν το σκάφος πλέει με τον άνεμο από πίσω. Τότε η μάτσα μπορεί να σαρώσει το κόκπιτ και να χτυπήσει στο κεφάλι, στον αυχένα ή στο σώμα όποιον βρίσκεται στην πορεία της.
Τι λένε οι ιστιοπλόοι για τους κινδύνους
Στα ιστιοπλοϊκά, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν επιβάτες που δεν έχουν εμπειρία, ο κυβερνήτης οφείλει να εξηγεί από την αρχή τους βασικούς κανόνες: κανείς δεν στέκεται στην πορεία της μάτσας, όλοι κρατιούνται σε κάθε αλλαγή πορείας, όλοι σκύβουν όταν δοθεί εντολή και κανείς δεν μετακινείται στο κατάστρωμα χωρίς ενημέρωση.
Η συνήθης φράση πριν από αλλαγή πλεύσης – «έτοιμοι για πότζα» ή «προσοχή στη μάτσα» – δεν είναι τυπικότητα. Είναι προειδοποίηση ζωής. Οι έμπειροι ιστιοπλόοι επιμένουν επίσης στη χρήση preventer, δηλαδή σχοινιού ή συστήματος που περιορίζει την ανεξέλεγκτη μετακίνηση της μάτσας όταν το σκάφος ταξιδεύει με τον άνεμο από πίσω. Εξίσου σημαντικό είναι να ελέγχεται η μαΐστρα με το σχοινί της, ώστε η μάτσα να μην περνάει ελεύθερα και ανεξέλεγκτα από τη μία πλευρά στην άλλη.
Στα τουριστικά σκάφη, όπου συχνά οι επιβάτες ζουν την εμπειρία ως χαλαρή εκδρομή, η ανάγκη ενημέρωσης είναι ακόμη μεγαλύτερη. Η θάλασσα μπορεί να είναι ήρεμη, αλλά ένα ξαφνικό ριπάκι, μία αλλαγή πορείας ή ένας λανθασμένος χειρισμός αρκούν για να μετατρέψουν το κατάστρωμα σε επικίνδυνο χώρο.
Άλλα περιστατικά στην Ελλάδα
Από τα διαθέσιμα δημόσια στοιχεία του τελευταίου διαστήματος δεν προκύπτει συχνή καταγραφή θανατηφόρων περιστατικών από χτύπημα μάτσας αντίστοιχης μορφής. Ωστόσο, τα δελτία του Λιμενικού δείχνουν ότι στα ιστιοπλοϊκά και στα σκάφη αναψυχής δεν λείπουν οι κίνδυνοι: τραυματισμοί από πτώσεις μέσα στο σκάφος, μηχανικές βλάβες, ακυβερνησίες, προσαράξεις και πυρκαγιές.
Τον Απρίλιο του 2026, στην Πρέβεζα, 67χρονος Βέλγος που επέβαινε σε ιστιοφόρο τραυματίστηκε ύστερα από πτώση μέσα στο σκάφος, με κάκωση στην κλείδα και στον θώρακα. Τον ίδιο μήνα, στη Λευκάδα, ιστιοφόρο με οκτώ αλλοδαπούς επιβαίνοντες βρέθηκε σε δυσχερή θέση λόγω μηχανικής βλάβης και χρειάστηκε συνδρομή για να προσδέσει με ασφάλεια. Τον Φεβρουάριο του 2026 είχε καταγραφεί προσάραξη ιστιοφόρου στη Λήμνο, ενώ τον Ιούνιο του 2026 αναφέρθηκαν περιστατικά μηχανικής βλάβης σε ιστιοφόρο στο Φισκάρδο και πυρκαγιάς σε ιστιοπλοϊκό-καταμαράν στην Κέρκυρα, χωρίς τραυματισμούς.
Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2025 δείχνουν συνολικά 175 άτομα που έπαθαν ατύχημα σε πλοία ή θαλάσσιες περιοχές ευθύνης των λιμενικών αρχών, εκ των οποίων 117 ενεπλάκησαν σε θανατηφόρα ατυχήματα. Δεν πρόκειται όλα για ιστιοπλοϊκά, αλλά αποτυπώνουν ότι η θάλασσα, είτε σε επαγγελματική είτε σε τουριστική δραστηριότητα, παραμένει χώρος που απαιτεί εκπαίδευση, πειθαρχία και προσοχή.
Το δυστύχημα στη Λευκάδα δεν πρέπει να οδηγήσει σε φοβία απέναντι στην ιστιοπλοΐα. Πρέπει, όμως, να θυμίσει ότι το ιστιοπλοϊκό δεν είναι πλωτή βεράντα. Είναι σκάφος που δουλεύει με τον άνεμο, με σχοινιά, πανιά, δυνάμεις και χειρισμούς. Και πάνω σε αυτό, ο σεβασμός στους κανόνες είναι η διαφορά ανάμεσα στην όμορφη θαλασσινή εμπειρία και στην τραγωδία.
