Η Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη της Φτώχειας, που τιμάται στις 17 Οκτωβρίου, υπενθυμίζει ότι εκατομμύρια άνθρωποι στερούνται βασικά αγαθά, ενώ ακόμη και στις ανεπτυγμένες οικονομίες οικογένειες δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν αξιοπρεπή καθημερινότητα. Στην Ελλάδα, σχεδόν 2,8 εκατομμύρια άνθρωποι βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού.
Από μια διαδήλωση στο Παρίσι σε παγκόσμια ημέρα
Η ιστορία της επετείου ξεκινά από τον Γαλλοπολωνό ιερωμένο Γιόζεφ Βρεσίνσκι, ιδρυτή του κινήματος ATD Fourth World. Στις 17 Οκτωβρίου 1987, περίπου 100.000 άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στην πλατεία Τροκαντερό του Παρισιού διακηρύσσοντας ότι η ακραία φτώχεια αποτελεί παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το 1992 ο ΟΗΕ καθιέρωσε επίσημα την επέτειο.
Ελλάδα: Το 27,5% σε κίνδυνο
Σύμφωνα με την έρευνα ΕΛΣΤΑΤ του 2025, με έτος αναφοράς εισοδημάτων το 2024, το 27,5% του πληθυσμού, δηλαδή 2.797.000 άνθρωποι, αντιμετωπίζει κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, έναντι 26,9% στην προηγούμενη έρευνα. Το ποσοστό των παιδιών έως 17 ετών είναι 29,6%, ενώ η σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση φτάνει το 14,9%. Ο σύνθετος δείκτης δεν σημαίνει ότι όλοι στερούνται τροφής: περιλαμβάνει εισοδηματική φτώχεια, σοβαρές στερήσεις ή διαβίωση σε νοικοκυριά με πολύ χαμηλή ένταση εργασίας.
Δεύτερη χειρότερη στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2025 η Ελλάδα κατατάχθηκε δεύτερη στην ΕΕ, πίσω από τη Βουλγαρία (29%), με τη Ρουμανία να ακολουθεί (27,4%). Ο μέσος όρος της ΕΕ ήταν 20,9%, δηλαδή συνολικά 92,7 εκατομμύρια άνθρωποι. Η σύγκριση αναδεικνύει το μέγεθος του ελληνικού προβλήματος.
Η παιδική φτώχεια και οι εργαζόμενοι που δυσκολεύονται
Σχεδόν τρία στα δέκα παιδιά στην Ελλάδα αντιμετωπίζουν κίνδυνο φτώχειας ή αποκλεισμού. Αυτό επηρεάζει τη συμμετοχή τους στην εκπαίδευση, τον αθλητισμό και την κοινωνική ζωή. Παράλληλα, η εργασία δεν εξασφαλίζει πάντα έξοδο από τη φτώχεια. Χαμηλές αμοιβές, ακριβή στέγη, τρόφιμα και ενέργεια περιορίζουν το διαθέσιμο εισόδημα πολλών νοικοκυριών.
Η στέγη, η θέρμανση και οι καθημερινές στερήσεις
Η φτώχεια μπορεί να σημαίνει αδυναμία επαρκούς θέρμανσης, κάλυψης απρόβλεπτων εξόδων ή έγκαιρης πληρωμής λογαριασμών. Ιδιαίτερα πιέζονται οικογένειες με παιδιά, μονογονεϊκά νοικοκυριά, χαμηλοσυνταξιούχοι και ενοικιαστές. Η οικονομική ανάπτυξη από μόνη της δεν αρκεί εάν τα οφέλη της δεν φτάνουν στα πιο ευάλωτα στρώματα.
Το κοινωνικό κράτος και οι περιορισμοί του
Το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, το επίδομα στέγασης, το επίδομα παιδιού, τα κοινωνικά τιμολόγια και οι κοινωνικές δομές προσφέρουν στήριξη. Ωστόσο, το Ελληνικό Δίκτυο για την Καταπολέμηση της Φτώχειας επισημαίνει ότι το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα αντιστοιχεί περίπου στο 60% του ορίου φτώχειας. Χρειάζονται αποτελεσματικές δημόσιες υπηρεσίες, ποιοτικές θέσεις εργασίας και μέτρα για το κόστος ζωής.
Η φτώχεια στον κόσμο και το μήνυμα της επετείου
Πόλεμοι, κλιματικές καταστροφές, αναγκαστικοί εκτοπισμοί και περιορισμένη πρόσβαση στην υγεία και στην εκπαίδευση επιδεινώνουν τη φτώχεια παγκοσμίως. Η 17η Οκτωβρίου δεν είναι ημέρα εορτασμού αλλά κοινωνικής ευθύνης. Η πρόοδος μιας χώρας δεν μετριέται μόνο από την αύξηση του πλούτου, αλλά και από το πόσοι πολίτες μπορούν να ζουν με αξιοπρέπεια.
Πηγές: ΕΛΣΤΑΤ (Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης 2025), Eurostat (Key figures on Europe 2026), Ελληνικό Δίκτυο για την Καταπολέμηση της Φτώχειας.
