Σήμερα χιλιάδες παιδιά ξεκινούν τις Πανελλαδικές. Μαζί τους, με έναν τρόπο, εξετάζονται και οι οικογένειές τους. Όχι στα μαθήματα, αλλά στην ωριμότητα, στην ψυχραιμία, στην αγάπη χωρίς όρους. Γιατί η μεγαλύτερη επιτυχία δεν είναι πάντα η είσοδος σε μια σχολή. Είναι να μεγαλώνεις παιδιά που μαθαίνουν να προσπαθούν, να στέκονται όρθια και να βρίσκουν τον δρόμο τους.
Σήμερα αρχίζουν οι Πανελλαδικές. Και κάθε χρόνο τέτοιες μέρες επιστρέφει η ίδια εικόνα: παιδιά με αγωνία έξω από τα εξεταστικά κέντρα, γονείς με βλέμμα γεμάτο προσμονή, σπίτια που για μήνες, ίσως και χρόνια, ζουν στον ρυθμό των μαθημάτων, των φροντιστηρίων, των επαναλήψεων, των «διάβασε λίγο ακόμη».
Ως γονιός που είδε και τα τρία παιδιά του να περνούν από αυτή τη διαδικασία, μπορώ να πω κάτι με απόλυτη βεβαιότητα: ποτέ δεν κοίταξα τα παιδιά μου μέσα από τα πτυχία τους.
Ο μεγάλος μου γιος έγινε ένας πολύ σημαντικός σκηνοθέτης και παραγωγός στην τηλεόραση. Η κόρη μου μια εξαιρετική δημοσιογράφος στον χώρο των τηλεοπτικών ειδήσεων. Ο μικρότερος ένας χαρισματικός άνθρωπος στη διοίκηση ξενοδοχείων και στο real estate.
Και όμως, αυτό που μετράει περισσότερο για μένα δεν είναι ο τίτλος τους. Δεν είναι η σχολή, το βιογραφικό, η επαγγελματική ταυτότητα. Είναι ότι προσπάθησαν. Ότι στάθηκαν στα πόδια τους. Ότι βρήκαν τον δρόμο που τους ταίριαζε.
Έτσι μεγάλωσα κι εγώ. Έτσι με έμαθαν οι δικοί μου γονείς και κυρίως η μητέρα μου: να επιβραβεύω την προσπάθεια και όχι να λατρεύω το αποτέλεσμα. Να μη θεωρώ αποτυχία ένα αποτέλεσμα που δεν ήρθε όπως το θέλαμε. Να μην αποθαρρύνω ένα παιδί επειδή δεν πέτυχε εκεί όπου κάποιοι ενήλικες είχαν αποφασίσει ότι «έπρεπε» να πετύχει.
Τα παιδιά που σήμερα γράφουν Πανελλαδικές κουβαλούν το αποτύπωμα μιας προσπάθειας δώδεκα ετών στη μέση εκπαίδευση. Και ειδικά τα τελευταία τρία χρόνια, για πολλά από αυτά, ήταν χρόνια εξαντλητικά: σχολείο, φροντιστήρια, ιδιαίτερα, διάβασμα, άγχος, λίγος ύπνος, λιγότερη ανεμελιά.
Δεν μπορώ να βάλω στο μυαλό μου και δεν θέλω να το αποδεχθώ ποτέ ως φυσιολογικό, ότι υπάρχουν παιδιά που αισθάνονται πως η αξία τους μετριέται από έναν βαθμό. Παιδιά που νιώθουν το βάρος των εξόδων που έκαναν οι γονείς τους. Παιδιά που φοβούνται ότι θα απογοητεύσουν το σπίτι τους, επειδή ίσως δεν περάσουν σε μια ανώτατη σχολή.
Και ακόμη περισσότερο, δεν μπορώ να δεχθώ γονείς που, με εγωισμό και αμετροέπεια, νιώθουν «προσβεβλημένοι» επειδή το παιδί τους δεν πέτυχε εκεί που οι ίδιοι φαντάστηκαν. Λες και η επιτυχία ενός παιδιού είναι παράσημο κοινωνικής προβολής για τους γονείς του. Λες και η ζωή είναι ένας διαγωνισμός κύρους στα οικογενειακά τραπέζια.
Η ανώτατη σχολή, όμως, είναι η ίδια η ζωή.
Η κοινωνία χρειάζεται τον επιστήμονα. Χρειάζεται όμως και τον τεχνίτη. Τον υδραυλικό, τον ηλεκτρολόγο, τον οικοδόμο, τον οδηγό, τον μάγειρα, τον ξενοδόχο, τον άνθρωπο που δουλεύει με τα χέρια, με το μυαλό, με την εμπειρία, με το ταλέντο του.
Καμία δουλειά δεν είναι κατώτερη όταν γίνεται με αξιοπρέπεια, ικανότητα και συνέπεια. Και κανένα παιδί δεν είναι λιγότερο άξιο επειδή δεν ακολούθησε την πανεπιστημιακή διαδρομή που οι άλλοι του είχαν προδιαγράψει.
Γι’ αυτό, με αυτό το μικρό άρθρο, δεν θέλω να πω στα παιδιά μόνο «καλή επιτυχία» για αυτό που κάνουν σήμερα. Θέλω να τους πω: να έχετε επιτυχία σε ό,τι κάνετε στη ζωή σας.
Να έχετε επιτυχία στις επιλογές σας. Στις φιλίες σας. Στην εργασία σας. Στην αγάπη σας. Στην οικογένεια που εύχομαι σύμτομα να φτιάξετε. Στον τρόπο που θα σταθείτε απέναντι στους ανθρώπους. Στον τρόπο που θα σηκώνεστε μετά από κάθε δυσκολία.
Και στους γονείς θέλω να πω κάτι ακόμη: αυτές τις μέρες, τα παιδιά δεν χρειάζονται άλλο βάρος. Χρειάζονται αγκαλιά. Χρειάζονται ψυχραιμία. Χρειάζονται να ξέρουν ότι το σπίτι τους δεν είναι εξεταστική επιτροπή, αλλά καταφύγιο.
Σήμερα, λοιπόν, ας ξεκινήσουμε από το πιο απλό και το πιο ανθρώπινο. Να θυμίσουμε στα παιδιά αυτό που πολλές φορές ξεχνάμε μέσα στον θόρυβο των εξετάσεων: ότι η ζωή δεν τελειώνει σε μια αίθουσα εξεταστικού κέντρου. Αντιθέτως, εκεί έξω αρχίζει.
