Μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο παρακολουθούνται οι μπαταρίες στην ευρωπαϊκή αγορά έρχεται από το 2027, καθώς τίθεται σε εφαρμογή το Digital Battery Passport, το ψηφιακό διαβατήριο μπαταριών που προβλέπει ο νέος ευρωπαϊκός κανονισμός.
Από τις 18 Φεβρουαρίου 2027, κάθε μπαταρία ηλεκτρικού οχήματος, κάθε μπαταρία για ελαφρά μέσα μεταφοράς, όπως ηλεκτρικά ποδήλατα, μοτοποδήλατα και σκούτερ, καθώς και κάθε βιομηχανική μπαταρία χωρητικότητας άνω των 2 kWh που διατίθεται στην αγορά ή τίθεται σε λειτουργία στην ΕΕ θα πρέπει να διαθέτει ηλεκτρονικό αρχείο, δηλαδή το λεγόμενο Battery Passport.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξηγεί ότι το σύστημα αποτελεί μέρος της ευρύτερης προσπάθειας για μεγαλύτερη διαφάνεια, βιωσιμότητα και κυκλικότητα σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής των μπαταριών. Οι πληροφορίες θα μπορούν να αξιοποιούνται από επιχειρήσεις, καταναλωτές, επισκευαστές, ανακυκλωτές και αρμόδιες αρχές.
71 διαφορετικά δεδομένα στο ψηφιακό διαβατήριο
Η νέα καθοδήγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία επικαιροποιήθηκε στις 21 Αυγούστου 2026, συγκεντρώνει συνολικά 71 data points που συνδέονται με το ψηφιακό διαβατήριο.
Για κάθε δεδομένο διευκρινίζεται αν είναι υποχρεωτικό, προαιρετικό ή εφαρμόζεται μόνο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις και κατηγορίες μπαταριών. Η Επιτροπή σημειώνει ότι η καθοδήγηση έχει ως στόχο να βοηθήσει τους φορείς της αγοράς να εντοπίσουν εγκαίρως τις πληροφορίες που πρέπει να συλλέγουν και να προσαρμόσουν τα εσωτερικά τους συστήματα.
Το Battery Passport θα περιλαμβάνει, ανάλογα με την κατηγορία της μπαταρίας, στοιχεία για την ταυτότητα και τα τεχνικά χαρακτηριστικά, τον κατασκευαστή και τους οικονομικούς φορείς, την απόδοση και την ανθεκτικότητα, αλλά και πληροφορίες που σχετίζονται με την επισκευή, την επαναχρησιμοποίηση και την ανακύκλωση. Περιλαμβάνονται επίσης στοιχεία για τη βιωσιμότητα και την κυκλικότητα.
Πώς θα το βλέπουμε
Το ψηφιακό διαβατήριο θα συνδέεται με τη μπαταρία μέσω κωδικού QR. Ο κωδικός θα παρέχει πρόσβαση στο Battery Passport για τις σχετικές κατηγορίες, ενώ η νομοθεσία προβλέπει ότι οι πληροφορίες θα πρέπει να είναι πλήρεις, επικαιροποιημένες και ακριβείς.
Δεν θα έχουν όλοι πρόσβαση σε όλα τα δεδομένα. Ο κανονισμός προβλέπει διαφορετικά επίπεδα πρόσβασης: ορισμένες πληροφορίες θα είναι διαθέσιμες στο ευρύ κοινό, ενώ άλλες θα προορίζονται για αρμόδιες αρχές, κοινοποιημένους φορείς ή πρόσωπα και επιχειρήσεις με νόμιμο συμφέρον, όπως επισκευαστές και ανακυκλωτές.
Τι σημαίνει για τις επιχειρήσεις
Η νέα υποχρέωση δεν αφορά απλώς την προσθήκη ενός QR code πάνω στη μπαταρία. Οι επιχειρήσεις που είναι υπεύθυνες για τη διάθεση των συγκεκριμένων μπαταριών στην ευρωπαϊκή αγορά θα πρέπει να μπορούν να συλλέγουν, να διαχειρίζονται, να επικαιροποιούν και να ανταλλάσσουν τα απαιτούμενα δεδομένα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι η προετοιμασία αφορά ολόκληρη την αλυσίδα αξίας, καθώς οι πληροφορίες μπορεί να προέρχονται από διαφορετικούς οικονομικούς φορείς. Η υποχρέωση για τη δημιουργία και τη διατήρηση του Battery Passport αφορά τον οικονομικό φορέα που διαθέτει την ολοκληρωμένη μπαταρία στην αγορά και όχι, για παράδειγμα, τον προμηθευτή ενός μεμονωμένου εξαρτήματος.
Σημαντικό είναι επίσης ότι η πρόσφατη καθοδήγηση της Επιτροπής δεν δημιουργεί νέες νομικές υποχρεώσεις. Αποτελεί εργαλείο προετοιμασίας και θα πρέπει να διαβάζεται σε συνδυασμό με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2023/1542 και τις σχετικές εκτελεστικές και κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις.
Δεν είναι μόνο το ψηφιακό διαβατήριο
Ο ευρωπαϊκός κανονισμός για τις μπαταρίες καλύπτει συνολικά τον κύκλο ζωής τους, από την παραγωγή και την προμήθεια πρώτων υλών μέχρι τη συλλογή και την ανακύκλωση.
Μεταξύ άλλων, προβλέπονται στόχοι για την ανάκτηση πρώτων υλών από τα απόβλητα μπαταριών. Για το λίθιο, ο στόχος είναι 50% έως το τέλος του 2027 και 80% έως το τέλος του 2031. Για το κοβάλτιο, τον χαλκό, τον μόλυβδο και το νικέλιο, οι στόχοι ανέρχονται σε 90% έως το 2027 και 95% έως το 2031.
Παράλληλα, ο κανονισμός θέτει απαιτήσεις σχετικά με την απόδοση, την ανθεκτικότητα και την ασφάλεια των μπαταριών, ενώ προβλέπει και κανόνες για το ανακυκλωμένο περιεχόμενο και την αντιμετώπιση περιβαλλοντικών και κοινωνικών κινδύνων που συνδέονται με την προμήθεια πρώτων υλών, όπως το λίθιο, το κοβάλτιο, το νικέλιο και ο φυσικός γραφίτης.
Τι θα σημαίνει για τον καταναλωτή
Για τον καταναλωτή, η αλλαγή μπορεί να είναι λιγότερο εμφανής στην καθημερινότητα, αλλά προσφέρει περισσότερη διαφάνεια για το προϊόν.
Μέσω του QR code θα υπάρχει πρόσβαση στις πληροφορίες που προβλέπει η νομοθεσία, ενώ το σύστημα έχει σχεδιαστεί ώστε να υποστηρίζει όχι μόνο την ενημέρωση αλλά και την επισκευή, την επαναχρησιμοποίηση και την ανακύκλωση.
Με αυτόν τον τρόπο, η ΕΕ επιχειρεί να δημιουργήσει μια πιο κυκλική αγορά μπαταριών, όπου η πορεία ενός προϊόντος και οι σχετικές πληροφορίες δεν χάνονται όταν αυτό φτάνει στο τέλος της αρχικής χρήσης του.
Η αντίστροφη μέτρηση για το 2027
Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2023/1542 εφαρμόζεται ήδη από τις 18 Φεβρουαρίου 2024, όμως αρκετές από τις απαιτήσεις του τίθενται σε ισχύ σταδιακά.
Η 18η Φεβρουαρίου 2027 αποτελεί πλέον κομβική ημερομηνία για το Battery Passport. Από τότε, οι σχετικές μπαταρίες που διατίθενται στην ευρωπαϊκή αγορά θα πρέπει να διαθέτουν την ψηφιακή τους «ταυτότητα».
Για τις επιχειρήσεις, επομένως, η προετοιμασία αφορά πολύ περισσότερα από την τοποθέτηση ενός QR code. Χρειάζεται να οργανωθούν εγκαίρως τα δεδομένα, τα πληροφοριακά συστήματα και οι διαδικασίες συνεργασίας με προμηθευτές και άλλους φορείς της αλυσίδας αξίας, ώστε κάθε μπαταρία να μπορεί να συνοδεύεται από ένα αξιόπιστο και επικαιροποιημένο ψηφιακό διαβατήριο.
