Το Συμβούλιο της ΕΕ συμφώνησε σήμερα, Παρασκευή 6 Νοεμβρίου, να αναβάλει κατά έναν χρόνο την εφαρμογή συγκεκριμένων κανόνων για τις εκπομπές μεθανίου στις εισαγωγές φυσικού αερίου, πετρελαίου και άνθρακα, προκειμένου να αποφευχθούν πρόσθετες επιβαρύνσεις και προβλήματα στον ενεργειακό εφοδιασμό της Ευρώπης ενόψει ενός δύσκολου χειμώνα.
Η απόφαση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει διαταράξει τις διεθνείς αγορές ενέργειας, περιορίζοντας την προσφορά και αυξάνοντας τις τιμές. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με τον κίνδυνο να χάσει προμήθειες καυσίμων, εάν οι νέες απαιτήσεις οδηγήσουν ορισμένους προμηθευτές να στραφούν σε άλλες αγορές.
Η συμφωνία ακολουθεί την πρόταση της Κομισιόν της 14ης Οκτωβρίου, την οποία είχαν χαιρετίσει οι Ευρωπαίοι ηγέτες στη Σύνοδο Κορυφής της 15ης και 16ης Οκτωβρίου.
Γιατί προκαλούν ανησυχία οι κανόνες για το μεθάνιο
Το μεθάνιο αποτελεί το βασικό συστατικό του φυσικού αερίου, το οποίο μεταφέρεται και σε υγροποιημένη μορφή (LNG). Κατά την εξόρυξη, επεξεργασία και μεταφορά του μπορούν να σημειωθούν διαρροές μεθανίου στην ατμόσφαιρα, ενώ εκπομπές προκαλούνται και κατά την παραγωγή πετρελαίου και άνθρακα.
Ο ευρωπαϊκός κανονισμός επιδιώκει να περιορίσει αυτές τις εκπομπές, απαιτώντας από τους εισαγωγείς να αποδεικνύουν ότι οι προμηθευτές τους εφαρμόζουν κανόνες παρακολούθησης, καταγραφής και επαλήθευσης αντίστοιχους με εκείνους της ΕΕ.
Ωστόσο, αρκετοί παραγωγοί εκτός Ευρώπης δεν είναι ακόμη έτοιμοι να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις. Ο φόβος είναι ότι ορισμένοι θα μπορούσαν να κατευθύνουν τα φορτία τους σε άλλες αγορές, ιδιαίτερα στην περίπτωση του LNG, προκειμένου να αποφύγουν πρόσθετες υποχρεώσεις, πρόστιμα ή νομικές εμπλοκές.
Οι ανησυχίες αυτές έχουν ενταθεί λόγω της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες σημαντικό μέρος των παγκόσμιων θαλάσσιων μεταφορών πετρελαίου και LNG.
Υπέρ της αναβολής είχαν ασκήσει πιέσεις οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο μεγαλύτερος προμηθευτής LNG της Ευρώπης, ενώ τον Σεπτέμβριο ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν είχε ζητήσει με επιστολή του προς την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν την παράταση των προθεσμιών, προειδοποιώντας για νομικούς κινδύνους για τους Ευρωπαίους εισαγωγείς.
Τι αλλάζει και από πότε
Η συμφωνία του Συμβουλίου προβλέπει τη μετάθεση τριών βασικών υποχρεώσεων κατά έναν χρόνο.
Οι κανόνες για την παρακολούθηση, υποβολή στοιχείων και επαλήθευση των εκπομπών μεθανίου από εισαγωγείς φυσικού αερίου, αργού πετρελαίου και άνθρακα θα εφαρμοστούν από την 1η Ιανουαρίου 2028, αντί της 1ης Ιανουαρίου 2027.
Η υποβολή στοιχείων για την ένταση των εκπομπών μεθανίου, τόσο από εισαγωγείς όσο και από παραγωγούς εντός ΕΕ, μετατίθεται στις 5 Αυγούστου 2029, αντί της 5ης Αυγούστου 2028.
Τέλος, τα ανώτατα όρια έντασης εκπομπών μεθανίου για εισαγωγείς και Ευρωπαίους παραγωγούς θα εφαρμοστούν από τις 5 Αυγούστου 2031, αντί της 5ης Αυγούστου 2030.
Ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων αναβολών
Η συμφωνία αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω καθυστερήσεων. Σύμφωνα με έγγραφο που επικαλείται το Reuters, η θέση του Συμβουλίου επιτρέπει πρόσθετες αναβολές κατά ένα έτος, εφόσον δεν υπάρχει η απαραίτητη ετοιμότητα εφαρμογής.
Έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2027, η Κομισιόν θα αξιολογήσει εάν υπάρχουν επαρκείς ανεξάρτητοι φορείς επαλήθευσης και οι αναγκαίες διαδικασίες ανταλλαγής και ελέγχου στοιχείων, συμπεριλαμβανομένων των ελέγχων σε τρίτες χώρες.
Εφόσον οι προϋποθέσεις δεν πληρούνται, θα μπορεί να μεταθέσει περαιτέρω την εφαρμογή των υποχρεώσεων για τις εισαγωγές. Θα μπορεί επίσης να προτείνει νέες τροποποιήσεις σε περίπτωση συνεχιζόμενων δυσκολιών ή απειλής για τον ενεργειακό εφοδιασμό.
Ο Ιρλανδός υπουργός Κλίματος, Ενέργειας και Περιβάλλοντος, Ντάρα Ο’Μπράιεν, χαρακτήρισε τη συμφωνία ρεαλιστική απάντηση στις πιέσεις της αγοράς, τονίζοντας ότι η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερο από ποτέ ασφαλή και αξιόπιστο ενεργειακό εφοδιασμό, χωρίς να εγκαταλείπει τις προσπάθειες περιορισμού των εκπομπών μεθανίου.
Η αναβολή δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί νομοθετικά. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ήδη ταχθεί, στις 22 Οκτωβρίου, υπέρ μεγαλύτερης, τριετούς παράτασης συγκεκριμένων υποχρεώσεων. Συμβούλιο και Ευρωκοινοβούλιο θα πρέπει τώρα να συμφωνήσουν στο τελικό χρονοδιάγραμμα, με στόχο την έγκριση των αλλαγών πριν από το τέλος του έτους.
Ο κανονισμός για το μεθάνιο τέθηκε σε ισχύ τον Αύγουστο του 2024. Το συγκεκριμένο αέριο ευθύνεται για περίπου το 30% της υπερθέρμανσης του πλανήτη.
