Πριν επικρατήσει η ξηρασία, η λίμνη Κορώνεια στη βόρεια Ελλάδα ήταν ένας προστατευόμενος υγρότοπος, καταφύγιο για χιλιάδες αποδημητικά και υδρόβια πτηνά —συμπεριλαμβανομένων των φλαμίνγκο— και πόλος έλξης τόσο για τουρίστες όσο και για ντόπιους ψαράδες και αγρότες.
Σήμερα, έπειτα από μια δεκαετία χαμηλών βροχοπτώσεων και υπερβολικής άρδευσης, η Κορώνεια —που κάποτε ήταν η πέμπτη μεγαλύτερη λίμνη της Ελλάδας— έχει συρρικνωθεί σε λιγότερο από το ένα δέκατο της αρχικής της έκτασης, σύμφωνα με στοιχεία του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Το νερό που απομένει συγκεντρώνεται σε μια σειρά από θολές λιμνούλες, ενώ ο εκτεθειμένος πυθμένας της λίμνης μοιάζει με μια απέραντη λασπώδη πεδιάδα, ραγισμένη και ξεθωριασμένη από τον καυτό ήλιο που την «ψήνει» επί χρόνια.
Η περιοχή έχει μετατραπεί σε σύμβολο των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και της ξηρασίας στη βόρεια Ελλάδα, όπου οι βροχοπτώσεις έχουν γίνει πιο ακανόνιστες και οι αγρότες καταφεύγουν απεγνωσμένα στην άντληση νερού από τη λίμνη για τις καλλιέργειές τους.
Το πρόβλημα έπληξε μεγάλο μέρος της Ευρώπης το φετινό καλοκαίρι, καθώς οι καύσωνες και οι περιορισμένες βροχοπτώσεις οδήγησαν στη συρρίκνωση ποταμών και λιμνών σε επίπεδα που είχαν να παρατηρηθούν εδώ και δεκαετίες, επηρεάζοντας τη μεταφορά εμπορευμάτων και περιορίζοντας την παραγωγή ενέργειας.
«Γνωρίσαμε τη λίμνη στις καλές της εποχές, με ψαράδες, άφθονο νερό, ένα υπέροχο πάρκο και όμορφες εικόνες με πουλιά. Σήμερα, αυτό που βλέπουμε προκαλεί απογοήτευση», δήλωσε ο Κώστας Χατζιβουλγαρίδης, επικεφαλής της κοινότητας του Αγίου Βασιλείου, που βρίσκεται στις όχθες της λίμνης.
Η μειωμένη βροχόπτωση και οι υψηλότερες θερμοκρασίες έχουν σοβαρές επιπτώσεις
Οι επιστήμονες αναφέρουν ότι τα υδάτινα αποθέματα της λίμνης άρχισαν να μειώνονται μετά την περίοδο βροχοπτώσεων 2015-2016. Έκτοτε, οι χρονιές χαμηλών βροχοπτώσεων και θερμοκρασιών πάνω από τον μέσο όρο έχουν οδηγήσει στην εξάτμιση όχι μόνο των υδάτων της λίμνης, αλλά και των πηγών που την τροφοδοτούσαν.
Δορυφορικές εικόνες που δημοσιεύθηκαν από το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών δείχνουν ότι η επιφάνειά της έχει συρρικνωθεί στα 2,7 τετραγωνικά χιλιόμετρα, από 34,4 τετραγωνικά χιλιόμετρα που ήταν το 2016.
«Ο κύριος παράγοντας πίσω από την πτώση της στάθμης της λίμνης είναι αναμφίβολα οι ετήσιες βροχοπτώσεις στη λεκάνη απορροής της, οι οποίες κυμαίνονται κατά μέσο όρο στα 400 χιλιοστά τουλάχιστον τα τελευταία πέντε χρόνια. Πρόκειται για ποσότητα μειωμένη κατά περίπου 150 χιλιοστά σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες», δήλωσε ο Δημήτρης Παπαδήμος, υπεύθυνος διαχείρισης υδάτινων πόρων και κλιματικής αλλαγής στο Εθνικό Κέντρο Υγροτόπων, από το γραφείο του στη Θεσσαλονίκη.
Επιπλέον, καθώς οι μέσες τοπικές θερμοκρασίες έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, η εξάτμιση έχει ενταθεί κατά 100 έως 150 χιλιοστά ετησίως, πρόσθεσε.
Το πρόβλημα οφείλεται εν μέρει και στην ανθρώπινη δραστηριότητα. Αγρότες που έχουν άμεση ανάγκη από νερό για τα ζώα και τις καλλιέργειές τους χρησιμοποιούν εδώ και καιρό τη λίμνη για να αντισταθμίσουν τη μειωμένη βροχόπτωση, όπως ανέφεραν κάτοικοι και αξιωματούχοι.
Όταν επισκέφθηκε την περιοχή ρεπόρτερ του Reuters τον περασμένο μήνα, ένας αγρότης χρησιμοποιούσε μια τεράστια αντλία για να μεταφέρει νερό από ό,τι απέμεινε από τη λίμνη στα χωράφια του.
Οι αρχές δηλώνουν ότι έχουν λάβει μέτρα αφότου δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έκρινε το 2013 ότι η Ελλάδα απέτυχε να προστατεύσει τη λίμνη Κορώνεια από την υπερβολική άρδευση, τις παράνομες γεωτρήσεις και τη ρύπανση.
Ο Γενικός Γραμματέας Υδάτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Πέτρος Βαρελίδης, δήλωσε στο Reuters ότι πλέον εφαρμόζεται ενισχυμένη παρακολούθηση με στόχο τον περιορισμό της άρδευσης.
