Η μεγάλη δικαστική αναμέτρηση στις ΗΠΑ, όπου 29 πολιτείες κατηγορούν τη Meta ότι σχεδίασε το Facebook και το Instagram με μηχανισμούς που κρατούν παιδιά και εφήβους όσο περισσότερο γίνεται μπροστά στην οθόνη, ανοίγει μια συζήτηση πολύ μεγαλύτερη από μια δίκη.
Ότι οι πλατφόρμες κερδίζουν από τον χρόνο που περνάμε μέσα σε αυτές είναι γεγονός. Ότι likes, ειδοποιήσεις, Reels και ατελείωτο scrolling μπορούν να λειτουργήσουν ως μηχανισμοί συνεχούς προσέλκυσης είναι ακριβώς ένα από τα ζητήματα που εξετάζονται τώρα δικαστικά. Η Meta, από την πλευρά της, απορρίπτει ότι επιδιώκει τον εθισμό των ανηλίκων και υποστηρίζει ότι έχει δημιουργήσει εργαλεία προστασίας.
Ο πρώτος και σημαντικότερος «κόφτης» είναι η οικογένεια
Πριν όμως φτάσουμε στους νόμους και στις απαγορεύσεις, υπάρχει κάτι πολύ πιο ουσιαστικό: γονείς και σχολείο. Και κυρίως γονείς ενημερωμένοι, που γνωρίζουν τι είναι το διαδίκτυο, πώς λειτουργούν οι πλατφόρμες και τι βλέπουν τα παιδιά τους.
Όχι γονείς-αστυνόμοι. Γονείς που κάθονται δίπλα στο παιδί και συζητούν. Που του εξηγούν τι σημαίνει διαδικτυακός εκφοβισμός, επικίνδυνο challenge, άγνωστος «φίλος», παραπληροφόρηση, έκθεση προσωπικών δεδομένων.
Ευθύνη όμως έχουν και οι πλατφόρμες
Οι ίδιες οι εταιρείες μπορούν και πρέπει να κάνουν περισσότερα. Να εμφανίζουν ουσιαστικά προειδοποιητικά μηνύματα στους ανηλίκους, να εξηγούν με απλό τρόπο τι μπορεί να προκαλέσει μια επικίνδυνη διαδικτυακή συμπεριφορά στο ίδιο το παιδί, στην οικογένειά του ή ακόμη και σε έναν συνάνθρωπό του.
Η λύση δεν μπορεί να είναι μόνο «απαγορεύουμε». Γιατί ειδικά στους εφήβους η απαγόρευση και ο απόλυτος περιορισμός συχνά γεννούν αντίδραση και αναζήτηση τρόπων παράκαμψης.
Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα, λοιπόν.
Ανάμεσα στην ασυδοσία των αλγορίθμων και στην ασφυκτική απαγόρευση πρέπει να βρεθεί η ισορροπία: υπεύθυνες πλατφόρμες, εκπαιδευμένο σχολείο, ενημερωμένη Πολιτεία και, πάνω απ’ όλα, γονείς που γνωρίζουν τον ψηφιακό κόσμο στον οποίο μεγαλώνουν τα παιδιά τους.
